Bi kịch của một người đàn ông 46 tuổi mới đây là hồi chuông cảnh tỉnh cho những ai đang xem nhẹ giấc ngủ. Anh Trương, một nhân viên văn phòng, đã bị chứng mất ngủ hành hạ suốt hai năm qua. Nguyên nhân là do áp lực công việc và nặng nề lịch sinh hoạt đảo lộn.
Hầu như đêm nào anh cũng trằn trọc 2-3 tiếng đồng hồ mới vào giấc, có những ngày thức trắng đêm đến tận tận sáng. Nghĩ mình còn trẻ, sức khoẻ tốt, chịu đựng được, anh Trương chủ quan cho rằng mất ngủ chỉ là chuyện vặt. Rạng sáng, dù vẫn còn táo, anh sẽ bật dậy đi bộ dù bụng rỗng. Ban ngày đi làm, anh ép bản thân tỉnh táo bằng những ly cà phê đặc sản và chưa bao giờ chủ động ngủ bù, cũng chưa từng đi khám tim mạch.
Tuần trước, sau một đêm trắng, anh Trương vẫn ra khỏi nhà chạy bộ như thường lệ. Thế nhưng, mới được chạy chỉ trong 5 phút, anh đã gục xuống. Dù được cấp cứu ngay sau đó, anh Trương cũng không qua khỏi.
Bác sĩ trưởng khoa Tim mạch điều trị cho anh Trương chia sẻ: “Số ca tử vong ở người mắc hội chứng mất ngủ đang tăng lên theo từng năm. Đáng nói, phần lớn nguyên nhân tử vong không đến từ bản thân việc mất ngủ, mà lại do chính những thói quen sai sót sau khi mất ngủ của người bệnh đã âm thanh kiềm chế thời gian”.
Mất ngủ có gây ra đột tử? Góc nhìn từ chuyên gia
Nhiều người vẫn tưởng rằng mất ngủ hoặc thức trắng trong một đêm cùng lắm chỉ gây mệt mỏi vào ban ngày, chứ không thể gây tổn hại cơ thể , càng không thể dẫn đến đột tử. Tuy nhiên, số lượng lâm sàng đã xoá tan quan niệm sai lầm này.
Theo báo cáo Sức khỏe và Bệnh lý Tim mạch , tỷ lệ người trên 15 tuổi gặp khó khăn về giấc ngủ lên tới 21,25% - nghĩa là cứ 5 người thì có 1 người bị mất ngủ. Trong khi đó, giám sát dữ liệu của Trung tâm Bệnh tim mạch Quốc gia Trung Quốc cho thấy, số ca đột tử làm thời gian mỗi năm tại nước này alên tới 544.000 ca (trung bình mỗi phút có 1 người). Đáng chú ý, gần 40% bệnh nhân ua đời từng bị mất ngủ kéo dài hoặc thiếu ngủ trầm trọng trước đó.
Khi mất ngủ kéo dài, hệ thần kinh giao cảm của cơ sẽ được kích thích liên tục ở trạng thái hưng phấn. Điều này do nhịp tim ban đêm tăng cao, huyết áp không thể hạ về chế độ an toàn, mạch máu luôn trong trạng thái co giật, căng thẳng.
Nghiên cứu từ Trung tâm Y học Giấc ngủ thuộc viện Hiệp Hòa Bắc Kinh (Trung Quốc) chứng minh: Người ngủ ít hơn 5 tiếng mỗi ngày có nguy cơ bệnh mạch vành trong vòng 10 năm, cao gấp 3,8 lần so với người ngủ đủ giấc. Trái tim phải tải quá trình trong thời gian dài sẽ rất dễ dàng phát hiện nhịp tim, tăng cơ tim, thậm chí là tự tử.
Cần phải làm rõ một sự thật: Mất ngủ ngắn hạn không trực tiếp giết chết bạn, nhưng những hành vi bù đắp sai lầm sau khi mất ngủ có thể dẫn đến vượt quá giới hạn bảo vệ của trái tim. Đối với những người đã có sẵn bệnh nền thì cộng hưởng giữa việc thiếu ngủ và thói quen xấu sẽ tạo ra nguy cơ đột tử tăng gấp bội, bất kể là người trẻ tuổi hay người già.
4 thói quen tai hại sau đêm mất ngủ làm tăng nguy cơ đột tử
Sau một đêm trằn trọc, hầu hết mọi người đều vô thức thực hiện 4 hành vi "bù đắp" dưới đây. Tưởng chừng như giúp cơ thể táo, nhưng thực chất chúng đang vắt kiệt sức lực của trái tim và là những tác nhân dẫn đến đột tử.
Tập thể dục cường độ cao ngay buổi sáng sau khi mất ngủ: Đây là hành vi nguy hiểm nhất. Đêm trước không thể nghỉ ngơi, cơ tim vốn đã ở trạng thái thiếu máu và thiếu oxy, tốc độ lưu thông máu chậm. Nếu lập tức chạy bộ, dây nhảy hoặc tập tạ sẽ tạo nhịp tim tăng vọt, lượng oxy cơ tim tiêu tăng mạnh, dễ dàng gây ra nhồi máu cơ tim cấp tính và đột quỵ.
Nằm trằn trọc trên giường, suy nghĩ tiêu cực: Nhiều người mất ngủ cố gắng ép bản thân phải nhắm mắt, càng không ngủ được lại càng lo lắng, khiến đại não căng như dây đàn. Sự lo lắng này là cơ chế tiết ra một lượng adrenaline lớn, làm tăng áp lực lên huyết mạch trong thời gian ngắn, gây ra bệnh tim machh.
Dùng trà đặc, cà phê đậm để ép bản thân táo: Để chống cơn buồn ngủ vào ban ngày, không ít người tìm đến caffeine. Chất caffeine và theophylline sẽ kích thích hệ thần kinh, bắt ép trái tim vốn mệt mỏi phải tiếp tục chạy "quá tải", làm tăng nhịp tim, tăng áp lực và không có thời gian để hồi phục.
Nhịn đói: Thiếu ngủ làm rối loạn nhịp chuyển hóa đường huyết. Khi bụng rỗng, đường huyết hạ thấp khiến cơ tim không được cung cấp đủ năng lượng. Đồng thời, trạng thái đói sẽ làm co mạch máu, gây ra hiện tượng đánh trống ngực, lâu dần sẽ tổn hại nghiêm trọng đến các chức năng.
"4 không" để bảo vệ trái tim sau đêm mất ngủ
Dựa trên khuyến nghị khoa học về tim mạch, dù ở bất kỳ độ tuổi nào, nếu bạn vừa trải qua một đêm mất ngủ hoặc thiếu ngủ, hãy tuân thủ 4 nguyên tắc dưới đây để bảo vệ trái tim một cách nhẹ nhàng:
Không thể dục mạnh vào buổi sáng: Trong ngày bị mất ngủ, hãy tránh xa các môn thể thao tốn sức. Nếu ngủ ít hơn 4 tiếng, buổi sáng bạn chỉ nên đi bộ nhẹ nhàng hoặc giãn cơ. Hãy chờ đợi khi cơ thể hồi phục hãy tập luyện bình thường.
Không lo lắng: Nếu đã nằm trên giường 20 phút mà vẫn tỉnh táo, hãy thư giãn. Bạn có thể ngồi dưới đèn flash đọc sách hoặc nghe tiếng ồn trắng. Khi nào xuất hiện cơn buồn ngủ mới trở lại giường để cắt sự kết nối tâm lý giữa giấc ngủ và lo âu.
Không uống trà đặc, phê: Thay thế cà phê kích thích bằng nước ấm hoặc một ly sữa ấm vào buổi sáng để bổ sung năng lượng. Nếu ban ngày quá mệt mỏi, bạn có thể chợp mắt một giấc ngủ ngắn dưới 20 phút. Thời gian này vừa đủ để tạo cảm giác yên tĩnh mà không ảnh hưởng đến giấc ngủ vào ban đêm.
Không để bụng đói ra đường: Buổi sáng sau khi mất ngủ, tuyệt đối không để bụng rỗng đi làm hay ra ngoài. Hãy ăn một bữa nhẹ nhàng, thanh đạm như một lát bánh mì hoặc một bát cháo ấm để ổn định đường huyết, cung cấp năng lượng cho cơ tim, tránh tình trạng hạ đường huyết.
Lưu ý: Bài viết mang tính chất chia sẻ kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho các phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Khi có dấu hiệu mất ngủ kéo dài, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
