Bạn có thể ngủ đủ 7-8 tiếng nhưng trái tim vẫn không thực sự được "nghỉ ngơi" nếu phòng ngủ luôn có ánh sáng. Một nghiên cứu mới cho thấy tiếp xúc với ánh sáng vào ban đêm có liên quan đến những thay đổi bất lợi trong cấu trúc và chức năng tim, đồng thời liên quan đến nguy cơ suy tim, nhồi máu cơ tim và đột quỵ cao hơn.
Thiếu ngủ từ lâu đã được xem là một yếu tố có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, thời lượng ngủ không phải yếu tố duy nhất cần quan tâm.
Ánh sáng lọt vào phòng ngủ trong lúc bạn đang ngủ cũng có thể là một yếu tố đáng chú ý.
Một nghiên cứu mới đăng trên European Heart Journal ngày 9/9/2026 đã xem xét mối liên hệ giữa mức độ tiếp xúc với ánh sáng vào ban đêm, những thay đổi trong cấu trúc tim và nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
Ánh sáng rất mờ trong đêm cũng được đưa vào nghiên cứu
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu của Ngân hàng Sinh học Vương quốc Anh (UK Biobank). Trong phân tích về cấu trúc và chức năng tim, các nhà nghiên cứu theo dõi 11.071 người trưởng thành, độ tuổi trung bình khoảng 61, chưa mắc bệnh tim mạch khi bắt đầu nghiên cứu.
Trong giai đoạn 2013-2015, những người tham gia đeo một thiết bị ở cổ tay có cảm biến ánh sáng và vận động trong 7 ngày liên tiếp. Khoảng 3 năm sau, họ được chụp cộng hưởng từ tim để đánh giá cấu trúc và chức năng của tim. Các nhà nghiên cứu tiếp tục theo dõi sức khỏe tim mạch của họ trong nhiều năm sau đó.
Đáng chú ý, nghiên cứu tập trung vào mức tiếp xúc với ánh sáng trên 3 lux trong thời gian ban đêm.
Đây vẫn là mức ánh sáng khá thấp. Theo các nhà nghiên cứu, ngưỡng 3 lux được lựa chọn dựa trên những bằng chứng trước đó cho thấy mức ánh sáng này có thể ảnh hưởng đến quá trình tiết melatonin vào ban đêm.
Nói cách khác, vấn đề không chỉ nằm ở việc bật một chiếc đèn phòng ngủ thật sáng. Ánh sáng từ đèn hành lang, đèn đường lọt qua cửa sổ, đèn LED của thiết bị điện tử... đều có thể góp phần vào lượng ánh sáng mà cơ thể tiếp nhận trong đêm.
Người ngủ trong môi trường nhiều ánh sáng có những thay đổi gì ở tim?
Kết quả cho thấy những người thường xuyên tiếp xúc với nhiều ánh sáng vào ban đêm có xu hướng xuất hiện những thay đổi bất lợi ở cấu trúc và chức năng tim so với nhóm hầu như không tiếp xúc với ánh sáng trên 3 lux trong thời gian ngủ.
Cụ thể, nhóm có mức tiếp xúc ánh sáng ban đêm cao nhất có:
Khối lượng thất trái lớn hơn khoảng 2,4%.
Độ dày thành tim trung bình lớn hơn khoảng 1,5%.
Một số chỉ số phản ánh khả năng co bóp của cơ tim giảm.
Một số thay đổi về cấu trúc cũng được ghi nhận ở tâm nhĩ trái và tâm thất phải.
Các nhà nghiên cứu gọi đây là những dấu hiệu của tái cấu trúc tim bất lợi và suy giảm chức năng ở mức dưới lâm sàng.
Điều này không có nghĩa cứ ngủ trong phòng có ánh sáng là tim sẽ bị bệnh. Tuy nhiên, những thay đổi nhỏ trong cấu trúc và chức năng tim có thể là dấu hiệu sớm liên quan đến sức khỏe tim mạch về lâu dài.
Nguy cơ suy tim, đột quỵ và nhồi máu cơ tim cũng được ghi nhận
Điểm đáng chú ý khác của nghiên cứu là các nhà khoa học không chỉ đánh giá hình ảnh tim mà còn theo dõi các biến cố tim mạch trong khoảng 8-10 năm.
Sau khi điều chỉnh nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch, nhóm có mức tiếp xúc với ánh sáng ban đêm cao nhất so với nhóm không tiếp xúc với ánh sáng trên 3 lux có nguy cơ:
Suy tim cao hơn 29%.
Nhồi máu cơ tim cao hơn 24%.
Đột quỵ cao hơn 33%.
Rung nhĩ cao hơn 15%.
Tử vong do bệnh tim mạch cao hơn 26%.
Tuy nhiên, đây là những mối liên hệ thống kê, không phải bằng chứng cho thấy ánh sáng ban đêm trực tiếp gây ra các bệnh trên.
Nghiên cứu mang tính quan sát nên không thể khẳng định quan hệ nhân quả. Nói cách khác, không thể kết luận rằng chỉ cần ngủ với một chiếc đèn ngủ là sẽ làm tăng nguy cơ đột quỵ hay nhồi máu cơ tim.
Vì sao ánh sáng ban đêm có thể liên quan đến sức khỏe tim?
Một trong những giả thuyết được các nhà nghiên cứu quan tâm là melatonin - hormone đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh nhịp sinh học và giấc ngủ.
Ánh sáng vào ban đêm có thể làm giảm tín hiệu sinh học báo cho cơ thể rằng đã đến thời điểm nghỉ ngơi. Điều này có thể khiến giấc ngủ ngắn hơn hoặc bị gián đoạn.
Trong nghiên cứu mới, thời lượng ngủ ngắn hơn được cho là có thể giải thích khoảng 24-49% mối liên hệ giữa ánh sáng ban đêm và một số thay đổi bất lợi ở tim.
Tuy nhiên, đây có thể không phải cơ chế duy nhất. Các nhà nghiên cứu cho rằng việc ánh sáng ban đêm làm rối loạn nhịp sinh học cũng có thể liên quan đến những thay đổi về hoạt động của hệ thần kinh giao cảm, huyết áp, chức năng mạch máu và quá trình chuyển hóa.
Không cần biến phòng ngủ thành "hang tối", nhưng nên hạn chế ánh sáng không cần thiết
Từ những phát hiện này, việc giảm ánh sáng không cần thiết trong phòng ngủ là một thay đổi khá đơn giản mà mỗi người có thể cân nhắc.
Một số cách dễ thực hiện gồm:
Đóng rèm hoặc sử dụng rèm cản sáng nếu phòng ngủ có ánh sáng từ đèn đường hoặc biển quảng cáo bên ngoài.
Tắt những nguồn sáng không cần thiết, đặc biệt là đèn LED từ các thiết bị điện tử.
Không để điện thoại ngay sát giường và hạn chế sử dụng thiết bị phát sáng trước khi ngủ.
Nếu cần đèn ngủ, có thể lựa chọn nguồn sáng dịu, đặt thấp gần sàn hoặc sử dụng đèn cảm biến chuyển động để đèn chỉ bật khi thực sự cần.
Một chiếc bịt mắt ngủ cũng có thể là lựa chọn đơn giản đối với những người không thể kiểm soát hoàn toàn nguồn sáng trong phòng.
Quan trọng hơn, không nên chỉ tập trung vào ánh sáng mà bỏ qua những yếu tố đã được chứng minh có liên quan rõ ràng đến sức khỏe tim mạch như ngủ đủ, vận động thường xuyên, kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol, không hút thuốc và duy trì chế độ ăn lành mạnh.
Một nghiên cứu đáng chú ý, nhưng chưa phải lời cảnh báo rằng "ánh sáng gây đột quỵ"
Nghiên cứu mới cung cấp thêm bằng chứng về mối liên hệ giữa môi trường ánh sáng ban đêm và sức khỏe tim mạch. Đặc biệt, việc kết hợp dữ liệu phơi nhiễm ánh sáng với hình ảnh cộng hưởng từ tim giúp các nhà khoa học quan sát được những thay đổi ở tim trước khi các bệnh tim mạch biểu hiện rõ ràng.
Tuy nhiên, chính các tác giả cũng lưu ý rằng nghiên cứu vẫn có những hạn chế. Thời gian đo ánh sáng trực tiếp chỉ kéo dài 7 ngày; thiết bị không phân tích được thành phần quang phổ nên không thể đánh giá riêng tác động của ánh sáng xanh; đồng thời đây vẫn là nghiên cứu quan sát nên chưa thể chứng minh ánh sáng ban đêm là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh tim mạch.
Vì vậy, thay vì lo lắng mỗi khi trong phòng còn một chút ánh sáng, điều hợp lý hơn là tạo một môi trường ngủ càng tối, yên tĩnh và ổn định càng tốt, đồng thời duy trì những thói quen đã được chứng minh có lợi cho tim mạch.
