Vùng biển ở Bắc Đại Tây Dương phía nam Greenland, được các nhà khoa học gọi là "Cold Blob" (đốm lạnh), được xem là nơi duy nhất trên hành tinh có xu hướng lạnh đi trong nhiều thập kỷ qua.
Nghiên cứu mới của Viện Nghiên cứu Tác động Khí hậu Potsdam (PIK), Đức, nhận định hiện tượng này có thể là dấu hiệu cho thấy một trong những hệ thống hải lưu quan trọng nhất thế giới đang suy yếu.
Kết quả nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học địa chất Geophysical Research Letters .
Vùng biển Bắc Đại Tây Dương phía nam Greenland được xem là nơi duy nhất trên hành tinh có xu hướng lạnh đi hiện nay. (Ảnh: Euronews)
Phân tích dữ liệu nhiệt độ thu thập tại Bắc Đại Tây Dương cho thấy nguyên nhân chính tạo ra "Cold Blob" không phải do biến động thời tiết ngắn hạn mà xuất phát từ sự thay đổi trong quá trình vận chuyển nhiệt của đại dương.
Theo nhóm nghiên cứu, đây là tín hiệu đáng lo ngại bởi sự suy yếu của hệ thống hải lưu Đại Tây Dương có thể gây ra những thay đổi lớn đối với khí hậu và thời tiết tại châu Âu cũng như nhiều khu vực khác trên thế giới.
Dấu hiệu hệ thống hải lưu khổng lồ đang suy yếu
Các nhà khoa học từ lâu đã theo dõi sát sao hiện tượng tuần hoàn đảo chiều kinh tuyến Đại Tây Dương (AMOC).
Đây là một hệ thống hải lưu khổng lồ vận chuyển nước ấm từ vùng nhiệt đới lên phía bắc Đại Tây Dương, đồng thời đưa nước lạnh trở lại phía nam ở tầng sâu đại dương. Nhờ đó, AMOC đóng vai trò như một "băng chuyền nhiệt" giúp điều hòa khí hậu toàn cầu.
Theo nghiên cứu mới, hiện tượng "Cold Blob" là bằng chứng cho thấy lượng nhiệt được AMOC vận chuyển đến khu vực Bắc Đại Tây Dương đang suy giảm.
"Phân tích của chúng tôi ủng hộ nhận định rằng hiện tượng 'Cold Blob' là dấu hiệu của sự suy yếu AMOC" , nhóm nghiên cứu cho biết.
Nhiều nghiên cứu trước đây cho rằng băng tan do biến đổi khí hậu có thể làm chậm hệ thống hải lưu này.
Khi lượng lớn nước ngọt từ Greenland đổ vào Bắc Đại Tây Dương, độ mặn của nước biển giảm xuống. Nước mặt khi đó trở nên nhẹ hơn và khó chìm xuống đáy đại dương, làm gián đoạn quá trình tuần hoàn vốn duy trì hoạt động của AMOC.
Nguy cơ tiến gần "điểm bùng phát"
Điều khiến giới khoa học lo ngại là AMOC có thể đang tiến gần tới một "điểm bùng phát" - ngưỡng mà nếu vượt qua, hệ thống hải lưu có thể suy yếu nghiêm trọng hoặc thậm chí sụp đổ.
Nếu kịch bản này xảy ra, hậu quả có thể lan rộng trên phạm vi toàn cầu.
Mực nước biển dọc bờ đông nước Mỹ có thể tăng nhanh do dòng hải lưu không còn đẩy nước ra xa bờ như hiện nay. Các cơn bão trên Đại Tây Dương cũng có thể trở nên mạnh hơn.
Tại châu Âu, sự suy yếu của AMOC có thể gây ra những mùa đông lạnh bất thường bất chấp xu hướng nóng lên toàn cầu.
Tháng 2 năm ngoái, Hội đồng Bắc Âu từng cảnh báo nhiệt độ mùa đông tại Iceland trong một số kịch bản cực đoan có thể giảm xuống tới âm 45°C. Khi đó, quốc đảo này có nguy cơ bị băng bao phủ lần đầu tiên kể từ thời Viking.
Các bằng chứng địa chất cho thấy những thay đổi tương tự từng xảy ra trong quá khứ.
Khoảng 12.500 năm trước, trong giai đoạn lạnh Dryas trẻ, AMOC mất khoảng 100 năm để phục hồi hoàn toàn sau khi suy yếu. Nhiệt độ tại Greenland phải mất khoảng 40 năm mới thoát khỏi điều kiện băng giá cực đoan.
Nghiên cứu của PIK chỉ ra rằng xuất hiện những "tín hiệu cảnh báo sớm" cho thấy hệ thống tuần hoàn đại dương đang tiến gần đến điểm bùng phát.
Nhóm nghiên cứu cũng cho biết hiện đã có "bằng chứng rõ ràng" về sự suy yếu của AMOC và cho rằng nguy cơ này cần được các nhà hoạch định chính sách quan tâm khẩn cấp.
