“Bác sĩ ơi, tại sao tôi lại bị gan nhiễm mỡ? Tôi không có biểu hiện bệnh, cân nặng không quá cao và vẫn tập thể dục đều đặn”, ông Triệu hỏi khi nhận kết quả khám sức khỏe. Dù được bác sĩ cảnh báo về nguy cơ bệnh tiến triển nặng nếu không kiểm soát tốt, ông không quá để tâm. Ba năm sau, người đàn ông 48 tuổi qua đời vì xơ gan.
Gan nhiễm mỡ là tình trạng mỡ tích tụ quá mức trong các tế bào gan. Điều đáng nói là bệnh thường diễn tiến âm thầm trong thời gian dài. Nhiều người không có triệu chứng rõ rệt hoặc chỉ xuất hiện các dấu hiệu mơ hồ như mệt mỏi, đầy bụng, khó tiêu nên dễ bỏ qua.
Nếu không được kiểm soát, gan nhiễm mỡ có thể tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ, xơ hóa gan, xơ gan, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư gan. Bệnh cũng có mối liên hệ chặt chẽ với béo phì, tiểu đường tuýp 2, rối loạn mỡ máu và các bệnh lý chuyển hóa khác.
Ảnh minh họa
Theo các chuyên gia, nhiều người vẫn cho rằng chỉ những người béo phì hoặc uống nhiều rượu bia mới mắc gan nhiễm mỡ. Trên thực tế, ngay cả người có cân nặng bình thường cũng có thể mắc bệnh nếu duy trì các thói quen sinh hoạt không lành mạnh trong thời gian dài.
Điều khiến các bác sĩ chú ý là ông Triệu không thuộc nhóm đối tượng mà nhiều người vẫn mặc định có nguy cơ cao mắc gan nhiễm mỡ. Tuy nhiên, khi rà soát lại lối sống, họ phát hiện ông có 3 thói quen phổ biến liên quan đến căn bệnh này: ăn uống thất thường, thường xuyên chịu áp lực công việc và ngủ không đủ giấc. Đây cũng là những yếu tố được nhiều nghiên cứu ghi nhận có thể thúc đẩy gan nhiễm mỡ tiến triển âm thầm trong nhiều năm trước khi xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng.
1. Ăn uống thất thường, thường xuyên ăn tối muộn
Nhiều người nghĩ rằng chỉ thực phẩm nhiều dầu mỡ mới gây gan nhiễm mỡ. Tuy nhiên, nguyên nhân quan trọng hơn là tình trạng dư thừa năng lượng kéo dài và chế độ ăn uống thiếu điều độ.
Thức ăn nhanh, đồ uống có đường, bánh kẹo, thực phẩm chế biến sẵn thường chứa nhiều calo nhưng ít giá trị dinh dưỡng. Khi lượng năng lượng nạp vào vượt quá nhu cầu của cơ thể, phần dư thừa sẽ được chuyển hóa thành mỡ và tích tụ trong gan.
Bên cạnh đó, thói quen bỏ bữa, ăn không đúng giờ hoặc thường xuyên rơi vào tình trạng nhịn đói rồi ăn bù cũng có thể làm rối loạn quá trình chuyển hóa, khiến gan phải hoạt động nhiều hơn.
Khi xem xét lại lối sống của ông Triệu, các bác sĩ nhận thấy ông thường xuyên ăn uống thất thường do công việc bận rộn. Có những ngày ông bỏ bữa hoặc chỉ ăn qua loa vào ban ngày, sau đó ăn nhiều hơn vào buổi tối. Đặc biệt, ông thường ăn tối sau 21 giờ.
Ảnh minh họa
Theo các nghiên cứu về chuyển hóa, cơ thể con người hoạt động theo một "đồng hồ sinh học" tự nhiên. Ban ngày, gan đảm nhiệm vai trò chuyển hóa năng lượng từ thức ăn; ban đêm, cơ quan này ưu tiên sửa chữa tế bào và phục hồi chức năng. Việc ăn tối quá muộn khiến gan phải tiếp tục xử lý thức ăn vào thời điểm đáng lẽ được nghỉ ngơi.
Một số nghiên cứu cho thấy thói quen ăn tối muộn có thể làm giảm khả năng đốt cháy chất béo, tăng tích tụ mỡ trong gan, đồng thời làm gia tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu. Đối với người trung niên, việc duy trì thói quen này trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ ngay cả khi cân nặng không quá cao.
Các chuyên gia khuyến cáo nên duy trì chế độ ăn cân bằng, ăn đúng bữa, hạn chế ăn khuya và cố gắng hoàn thành bữa tối trước giờ đi ngủ ít nhất 2-3 tiếng để giảm gánh nặng cho gan.
2. Không kiểm soát tình trạng căng thẳng kéo dài
Một yếu tố thường bị bỏ qua nhưng có ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe gan là tình trạng căng thẳng kéo dài.
Khi cơ thể liên tục chịu áp lực, các hormone stress như cortisol có thể tăng cao, làm ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa đường và chất béo. Điều này góp phần thúc đẩy tích tụ mỡ nội tạng cũng như mỡ trong gan. Không chỉ vậy, những người thường xuyên căng thẳng còn có xu hướng ăn uống thiếu khoa học, ngủ không đủ giấc hoặc ít vận động hơn, từ đó tạo thành vòng luẩn quẩn bất lợi cho sức khỏe.
Theo chia sẻ từ người nhà, ông Triệu là người thường xuyên chịu áp lực công việc. Tình trạng căng thẳng kéo dài được cho là đã ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe chuyển hóa của ông.
Các bác sĩ khuyến nghị nên chủ động kiểm soát căng thẳng thông qua các hoạt động thư giãn như đi bộ, thiền, yoga hoặc duy trì những sở thích cá nhân lành mạnh.
Ảnh minh họa
3. Thức khuya, ngủ không đủ giấc
Bên cạnh áp lực công việc, ông Triệu còn có thói quen thức khuya trong nhiều năm. Đây cũng là một trong những yếu tố mà các bác sĩ lưu ý khi đánh giá tình trạng bệnh.
Nhiều nghiên cứu cho thấy thiếu ngủ kéo dài có thể làm rối loạn đồng hồ sinh học, ảnh hưởng đến quá trình điều hòa hormone và chuyển hóa năng lượng của cơ thể. Hệ quả là nguy cơ béo phì, kháng insulin và gan nhiễm mỡ đều gia tăng.
Đáng chú ý, ban đêm là khoảng thời gian gan thực hiện nhiều hoạt động chuyển hóa và phục hồi quan trọng. Việc thường xuyên thức khuya có thể làm gián đoạn các quá trình này, đồng thời làm tăng stress oxy hóa và gánh nặng cho gan.
Các chuyên gia cho biết, thức khuya kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe gan mà còn tác động tiêu cực đến tim mạch, hệ miễn dịch và quá trình trao đổi chất của toàn cơ thể.
Đối với những người đã mắc gan nhiễm mỡ, duy trì giấc ngủ đầy đủ và lịch sinh hoạt ổn định là một phần quan trọng trong quá trình kiểm soát bệnh và bảo vệ chức năng gan lâu dài.
Theo Toutiao
