Sau Tết Nguyên đán, Hà Nội và các tỉnh miền Bắc bước vào giai đoạn nồm ẩm kéo dài, độ ẩm không khí tăng cao kết hợp mưa phùn và nền nhiệt thấp đã tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều tác nhân gây bệnh phát triển.
Trao đổi với Người Đưa Tin, BS Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam) nhận định: "Thời tiết nồm ẩm không trực tiếp gây bệnh, nhưng lại tạo ra môi trường lý tưởng cho virus, vi khuẩn và nấm mốc phát triển. Khi kết hợp với sự thay đổi thói quen sinh hoạt sau Tết và sức đề kháng suy giảm, nguy cơ mắc bệnh trong cộng đồng sẽ tăng lên rõ rệt".
Trong đó, trẻ em là nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, đường hô hấp nhỏ và khả năng thích nghi với môi trường còn hạn chế. Theo BS Hoàng, sau Tết thường ghi nhận sự gia tăng các ca viêm mũi họng, viêm thanh quản, viêm phế quản và viêm phổi ở trẻ nhỏ.
"Các tác nhân gây bệnh phổ biến trong giai đoạn này bao gồm virus cúm mùa, virus hợp bào hô hấp (RSV) hoặc các bệnh truyền nhiễm như sởi, thủy đậu nếu tỷ lệ tiêm chủng trong cộng đồng không được duy trì tốt", BS cho biết.
BS Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam).
Những biểu hiện ban đầu như sốt, ho, sổ mũi, biếng ăn có thể nhanh chóng chuyển nặng ở trẻ dưới 5 tuổi nếu xuất hiện phù nề đường thở hoặc bội nhiễm vi khuẩn.
Ngoài ra, môi trường ẩm ướt còn khiến các bệnh da liễu như viêm da cơ địa, nấm da, chốc lở dễ bùng phát nếu vùng nếp gấp da không được vệ sinh và làm khô đúng cách.
Không chỉ trẻ nhỏ, người cao tuổi cũng phải đối mặt với nhiều nguy cơ trong mùa nồm.
Độ ẩm cao kéo dài kết hợp với nền nhiệt thấp khiến dịch khớp thay đổi, làm gia tăng cảm giác đau nhức, tê bì và hạn chế vận động.
Sàn nhà trơn trượt do hơi nước ngưng tụ là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến các tai nạn té ngã trong sinh hoạt hằng ngày.
"Ở người già, một cú ngã có thể dẫn đến gãy xương hông và kéo theo nhiều biến chứng nặng nề do phải nằm lâu làm tăng nguy cơ viêm phổi hoặc huyết khối tĩnh mạch sâu", BS Hoàng phân tích.
Đồng thời, sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm còn gây co mạch, làm tăng huyết áp và gia tăng gánh nặng cho hệ tim mạch, đặc biệt nguy hiểm với những người có tiền sử bệnh mạch vành hoặc suy tim.
Đối với người có bệnh lý nền như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), đái tháo đường hoặc suy thận, thời tiết nồm ẩm có thể trở thành yếu tố kích hoạt các đợt cấp tính. Sự phát triển của nấm mốc và mạt bụi trong môi trường ẩm làm gia tăng tình trạng viêm đường thở, trong khi nhiệt độ thấp khiến huyết áp và đường huyết dễ biến động.
"Chỉ một đợt nhiễm siêu vi nhẹ cũng có thể khiến đường huyết tăng vọt, thúc đẩy quá trình suy kiệt cơ thể nếu không được kiểm soát tốt", bác sĩ cảnh báo.
Vì vậy việc tuân thủ phác đồ điều trị, theo dõi sát các chỉ số sinh tồn và không tự ý thay đổi liều lượng thuốc là nguyên tắc then chốt trong giai đoạn này.
Đáng chú ý, ngay cả nhân viên văn phòng nhóm thường được cho là làm việc trong môi trường an toàn cũng đối mặt với những rủi ro "thầm lặng" từ không gian kín, ít thông khí. Các phòng làm việc tập trung đông người, hệ thống điều hòa không được vệ sinh định kỳ dễ tích tụ bụi, nấm mốc và vi khuẩn trong điều kiện độ ẩm cao.
"Hiện tượng cả phòng lần lượt xuất hiện các triệu chứng như ho, rát họng, đau đầu hoặc mệt mỏi sau kỳ nghỉ Tết là biểu hiện điển hình của hội chứng tòa nhà kín khi không khí trong phòng không được lưu thông đầy đủ", BS Hoàng nhận định.
Trong khi đó, người lao động ngoài trời như shipper, công nhân xây dựng hoặc nông dân phải làm việc liên tục trong điều kiện mưa phùn và gió lạnh, quần áo ẩm ướt kéo dài. Việc gắng sức trong môi trường này làm tăng gánh nặng cho hệ tim mạch, đặc biệt ở những người có thói quen hút thuốc hoặc rối loạn mỡ máu.
Người cao tuổi là nhóm đối tượng dễ đổ bệnh nhất trong điều kiện thời tiết nồm ẩm kéo dài.
Tình trạng ẩm ướt cũng dễ gây ra các bệnh lý da như nứt nẻ, viêm kẽ, nấm da hoặc viêm nang lông. Những vết trầy xước nhỏ nếu tiếp xúc với nước bẩn hoặc bùn đất có thể dẫn đến nhiễm trùng mô mềm nếu không được xử lý kịp thời.
Để hạn chế nguy cơ đổ bệnh trong mùa nồm ẩm, BS Hoàng khuyến cáo người dân cần thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe từ gốc như giữ ấm và giữ khô cơ thể, thay quần áo ngay sau khi bị ướt, kiểm soát độ ẩm trong nhà ở mức lý tưởng từ 40–60% và vệ sinh định kỳ các thiết bị điều hòa, máy lọc không khí.
"Chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động ngoài trời khi thời tiết khô ráo và tiêm chủng đầy đủ vaccine cúm mùa, phế cầu cho trẻ em và người cao tuổi là những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh trong giai đoạn thời tiết bất lợi", BS nhấn mạnh.
Ngoài ra, mỗi gia đình cũng cần trang bị kiến thức nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm, đặc biệt là quy tắc F.A.S.T trong phát hiện đột quỵ nhằm kịp thời đưa người bệnh đến cơ sở y tế trong "thời gian vàng" cấp cứu.
Việc tự ý sử dụng thuốc, nhất là các loại thuốc bôi chứa corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ, có thể làm nặng thêm tình trạng nhiễm trùng hoặc che lấp các triệu chứng quan trọng, gây khó khăn cho quá trình chẩn đoán và điều trị về sau.
Kim Thoa
