Thật khó để không yêu thích một ngày nắng đẹp, nhưng tất cả chúng ta đều biết những rủi ro liên quan đến việc tiếp xúc lâu dài với tia cực tím (UV). Kem chống nắng phổ rộng có chỉ số SPF là biện pháp bảo vệ đầu tiên và quan trọng nhất chống lại tác hại của ánh nắng mặt trời, nhưng một số loại đồ uống mùa hè có thể cản trở quá trình này.
Thực phẩm có thể làm tăng độ nhạy cảm với ánh nắng mặt trời
1. Nước ép trái cây họ cam quýt
Theo DS Khuê Vũ (làm việc tại Hà Nội), mặc dù trái cây và nước ép họ cam quýt là nguồn cung cấp vitamin C tuyệt vời, một chất chống oxy hóa thiết yếu, nhưng một số nghiên cứu phát hiện, những người da trắng tiêu thụ một lượng lớn các sản phẩm từ họ cam quýt có nhiều khả năng mắc bệnh ung thư da.
Trái cây họ cam quýt, bao gồm chanh, quýt, cam và bưởi, rất giàu các chất hóa học tự nhiên gọi là psoralen và furocoumarin, có liên quan đến ung thư da. Các nhà nghiên cứu đã phỏng vấn các đối tượng trong suốt 25 năm và phát hiện ra rằng những người da trắng ăn bưởi 3 lần một tuần trở lên có nguy cơ cao hơn. Việc thường xuyên uống nước cam ít rủi ro hơn, mặc dù không phải là không đáng kể.
2. Nước ép cần tây
Theo DS Khuê Vũ, mặc dù có thể ít phổ biến trong chế độ ăn uống thông thường, nhưng nhiều nghiên cứu trong 2 thập kỷ qua đã chỉ ra mối liên hệ giữa việc tiêu thụ nhiều psoralen và ung thư da. Một nghiên cứu trên Tạp chí Da liễu Điều tra (Journal of Investigative Dermatology) cho thấy "tiếp xúc đáng kể với psoralen [và] tia cực tím A làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư da không phải u hắc tố".
Cần tây đặc biệt giàu psoralen, mặc dù ăn trực tiếp rau này không chứa đủ lượng psoralen để gây vấn đề. Tuy nhiên, chuyên gia khuyên nên tránh nước ép cần tây vì nó có thể trở thành nguồn psoralen đậm đặc. Thay vào đó hãy ăn chúng.
Vào những ngày nắng như hiện nay, tốt nhất bạn nên tăng cường thực phẩm chống nắng cho da từ bên trong. TS.BS Rajani Katta (bác sĩ da liễu tại Bellaire, Texas, tác giả của cuốn sách "Glow: The Dermatologist's Guide to a Whole Foods Younger Skin Diet" khuyên, thường xuyên ăn kết hợp các loại thực phẩm giàu chất dinh dưỡng này có thể cung cấp cho bạn một lớp bảo vệ bổ sung, giúp tránh bị cháy nắng.
1. Cà chua và tương cà chua
Các nghiên cứu đã liên tục chứng minh lợi ích của cà chua trong việc bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời. Ví dụ, một nghiên cứu trên Tạp chí Da liễu Anh tập trung vào lợi ích của việc ăn cà chua dựa trên hai chất dinh dưỡng chính của nó - lycopene và lutein - đã kết luận rằng các chất dinh dưỡng này làm tăng đáng kể khả năng bảo vệ da khỏi tia UV của mặt trời. Trong nghiên cứu, được thực hiện theo phương pháp thử nghiệm mù đôi với 65 người tham gia, nhóm sử dụng thực phẩm bổ sung lycopene và lutein cho thấy khả năng bảo vệ da tốt hơn đáng kể sau 2 tuần so với nhóm dùng giả dược.
Ăn nhiều loại thực phẩm giàu lycopene và lutein, bao gồm cà chua nguyên quả, nước ép, nước sốt và thậm chí cả tương cà là một cách để tối ưu hóa khả năng bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng ăn cà chua nấu với dầu ôliu có thể làm tăng khả năng hấp thụ lycopene.
2. Dưa hấu
Dưa hấu chứa nhiều hơn khoảng 40% lycopene so với cùng một lượng cà chua. Và dưa hấu còn có thêm lợi ích là cung cấp nhiều nước hơn hầu hết các loại trái cây khác, tạo nên sự kết hợp hoàn hảo cho làn da khỏe mạnh. Phần màu đỏ đậm của dưa hấu chứa nhiều lycopene hơn đáng kể so với bất kỳ phần màu vàng hoặc xanh nào.
3. Nho
Một số bằng chứng cho thấy nho có thể có tác dụng bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời, giúp ngăn ngừa cháy nắng. Trong một nghiên cứu năm 2021, các nhà nghiên cứu tại khoa da liễu của Đại học Alabama ở Birmingham đã cho 19 người trưởng thành khỏe mạnh ăn một loại bột làm từ nho sấy khô trong 14 ngày. Họ đo độ nhạy cảm của các đối tượng nghiên cứu với tia UV trước và sau 14 ngày, nhận thấy rằng lượng ánh sáng cần thiết để gây ra hiện tượng đỏ da có thể nhìn thấy cao hơn gần 75% sau 2 tuần ăn bột. Nói cách khác, bột nho dường như làm cho da có khả năng chống lại tác hại của tia UV tốt hơn. Sinh thiết da cũng cho thấy ít tổn thương DNA và ít tế bào da chết hơn.
"Polyphenol có tác dụng chống oxy hóa", Tiến sĩ Craig A. Elmets, giáo sư da liễu tại Đại học Alabama ở Birmingham và là tác giả chính của nghiên cứu năm 2021 cho biết. "Bằng cách ức chế stress oxy hóa, polyphenol ngăn chặn viêm nhiễm và giảm sự chết của tế bào da".
Tuy nhiên, nó chỉ có tác dụng nhẹ, tương đương với chỉ số SPF 2 vậy nên bạn đừng bỏ kem chống nắng.
4. Rau gia vị
Các loại rau gia vị như kinh giới là nguồn cung cấp chất chống oxy hóa dồi dào và có thể bảo vệ chống lại các gốc tự do. Tăng cường chất chống oxy hóa bằng cách làm nước sốt pizza với kinh giới, hoặc tự pha chế nước sốt salad để bổ sung lượng chất chống oxy hóa cần thiết hàng ngày.
5. Trà xanh
Epigallocatechin gallate, hay EGCG, một loại chất dinh dưỡng cụ thể được tìm thấy trong trà xanh có thể có tác dụng bảo vệ da khỏi tác hại của ánh nắng mặt trời. Một nghiên cứu tổng hợp cho thấy nam giới và phụ nữ uống khoảng 5 cốc trà xanh 240ml mỗi ngày có nguy cơ mắc ung thư da muộn hơn so với những người uống ít hoặc không uống trà.
Các hợp chất có nguồn gốc thực vật được tìm thấy trong trà xanh có thể mang lại tác dụng chống oxy hóa và chống viêm. Polyphenol trong trà xanh cung cấp sự bảo vệ thông qua các đặc tính chống viêm và khả năng tăng cường sửa chữa DNA.
6. Cà phê
Một nghiên cứu trên Tạp chí của Viện Ung thư Quốc gia đã tìm thấy mối liên hệ giữa lượng cà phê cao và sức khỏe làn da.
Việc tiêu thụ ít cà phê có thể làm giảm tỷ lệ mắc ung thư hắc tố ác tính. Các nhà nghiên cứu đã nghiên cứu lượng cà phê tiêu thụ của các tình nguyện viên trong suốt 10 năm và kiểm soát các yếu tố khác, bao gồm tiếp xúc với tia cực tím, chỉ số khối cơ thể, tuổi tác, giới tính, hoạt động thể chất, lượng rượu tiêu thụ và tiền sử hút thuốc. Họ phát hiện những người uống từ 4 tách cà phê chứa caffeine trở lên mỗi ngày có nguy cơ mắc ung thư da thấp hơn 20%.
Tuy nhiên, đây chỉ là một nghiên cứu sơ bộ. Phòng khám Mayo khuyến cáo nên hạn chế đồ uống chứa caffeine xuống còn 4 tách mỗi ngày. Bạn cũng nên tránh cho nhiều đường hoặc chất tạo ngọt khác vào cà phê.
7. Ca cao
Các nhà nghiên cứu đã cho 24 phụ nữ uống một loại đồ uống có nồng độ ca cao cao trong 12 tuần và phát hiện họ bị tổn thương da do tia cực tím ít hơn đáng kể so với nhóm đối chứng trong một nghiên cứu mù đôi. Nghiên cứu cho thấy khả năng chống nắng của flavanol trong ca cao, các hợp chất có nguồn gốc thực vật với nhiều lợi ích cho sức khỏe, tương đương với việc bổ sung beta carotene hoặc ăn các thực phẩm giàu lycopene như cà chua.
Tuy nhiên, những người tham gia thử nghiệm uống cùng một lượng đồ uống ca cao có hàm lượng flavanol thấp lại không nhận được hiệu quả chống nắng. Đồ uống có hàm lượng ca cao cao làm tăng lưu lượng máu và khả năng giữ ẩm cho da của những người uống, trong khi đồ uống có nồng độ ca cao thấp thì không. Không loại trừ khả năng các dạng ca cao khác, chẳng hạn như sô cô la, cũng có tác dụng tương tự, nhưng bạn nên chọn các thanh sô cô la có hàm lượng ca cao từ 70% trở lên vì chúng có nồng độ flavanol cao hơn, ít đường bổ sung hơn.
8. Các loại quả mọng
Các nhà nghiên cứu tại Đại học Hallym ở Hàn Quốc phát hiện, việc bôi ngoài da một chất chống oxy hóa gọi là axit ellagic dẫn đến giảm phản ứng viêm đối với tia UV, theo một bài báo trên ScienceDaily.
Axit ellagic thường được tìm thấy trong quả mâm xôi, dâu tây và nam việt quất. Axit này làm chậm quá trình giải phóng các enzyme phân hủy collagen trong tế bào da của chuột và người trong suốt 8 tuần. Hiện chưa rõ liệu tác dụng có tương tự khi ăn các loại quả mọng hay không, vì vậy cần nghiên cứu thêm.
(Ảnh minh họa: Internet)
