Giá than trên thị trường quốc tế đang tăng vọt lên mức cao nhất kể từ tháng 11/2024, trong bối cảnh các cuộc tấn công quân sự liên tiếp tại Trung Đông làm dấy lên lo ngại về nguồn cung dầu khí toàn cầu, buộc nhiều quốc gia phải cân nhắc quay trở lại sử dụng than như một giải pháp thay thế.
Trong phiên giao dịch đầu tuần, giá than Newcastle kỳ hạn – tiêu chuẩn tham chiếu của thị trường châu Á – đã tăng tới 9,3%, lên khoảng 150 USD mỗi tấn.
Theo các chuyên gia, thị trường than đang chịu tác động mạnh từ sự biến động của thị trường năng lượng toàn cầu. Ông Tom Price, nhà phân tích tại công ty môi giới Panmure Liberum, nhận định áp lực giá hiện nay là chưa từng thấy trong nhiều năm qua.
“Không còn nghi ngờ gì nữa, thị trường than toàn cầu chưa chứng kiến áp lực giá lớn như vậy kể từ sau xung đột Nga – Ukraine. Đây là cú sốc lớn nhất đối với thị trường than trong vài năm trở lại đây”, ông Price cho biết.
Trước đó, sau khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát năm 2022, nhiều quốc gia châu Âu đã tăng cường sử dụng than để giảm sự phụ thuộc vào khí đốt của Nga. Khi đó, giá than từng lập kỷ lục, vượt mốc 400 USD/tấn do nhu cầu tăng mạnh và nguồn cung bị gián đoạn.
Trong cuộc khủng hoảng hiện nay, tác động trực tiếp đến vận chuyển than không quá lớn, bởi phần lớn than đá toàn cầu không đi qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược ở Trung Đông. Tuy nhiên, xung đột trong khu vực đã khiến giá dầu và khí đốt tăng mạnh, đồng thời làm dấy lên lo ngại về nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).
Giá than tăng vọt, cao nhất gần 2 năm.
Sự biến động này đang khiến nhiều công ty điện lực, vốn phụ thuộc vào khí đốt, phải xem xét quay lại sử dụng các nhà máy nhiệt điện than – dù đây là nguồn năng lượng gây ô nhiễm nhiều hơn. Xu hướng này đặc biệt rõ rệt tại các nền kinh tế công nghiệp lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và một số quốc gia thuộc Liên minh châu Âu.
Tình hình càng trở nên căng thẳng hơn sau khi một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran vào tuần trước buộc Qatar phải tạm ngừng hoạt động tại cơ sở xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới. Cơ sở này chiếm khoảng 20% tổng nguồn cung LNG toàn cầu, vì vậy việc gián đoạn đã khiến thị trường năng lượng lập tức phản ứng.
Trước nguy cơ thiếu hụt khí đốt, nhiều nước nhập khẩu năng lượng đang tìm kiếm các phương án thay thế. Một số nhà nhập khẩu lớn, trong đó có Đài Loan, đang cân nhắc tăng cường sử dụng điện than nếu việc gián đoạn nguồn cung LNG kéo dài.
Theo ông Alex Thackrah, quản lý cấp cao phụ trách thị trường than tại Argus, nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, giá than hoàn toàn có thể tăng mạnh hơn nữa.
Ông dự báo giá than có thể tăng gần gấp đôi so với hiện nay, lên khoảng 250 USD/tấn, đặc biệt nếu các quốc gia buộc phải khởi động lại hàng loạt nhà máy điện than để bù đắp cho sự thiếu hụt khí đốt.
“Nếu nguồn cung LNG bị gián đoạn trong thời gian dài, điều đó chắc chắn sẽ đẩy giá than tăng đáng kể”, ông Thackrah nhận định.
Đáng chú ý, Việt Nam hiện thuộc nhóm quốc gia có trữ lượng than đáng kể ở khu vực Đông Nam Á, với tổng tài nguyên khoảng 50 tỷ tấn, trong đó 3,7 tỷ tấn có thể khai thác công nghiệp. Đây có thể là cơ hội cho việc đẩy mạnh xuất khẩu than của Việt Nam.
