Giữa cái nóng như đổ lửa của mùa hè, nhiều người trẻ mà nhất là dân văn phòng thường có thói quen chọn những ly cà phê đá mát lạnh để vừa giải nhiệt, vừa kéo lại tinh thần tỉnh táo. Takashi, một nhân viên kinh doanh tại Nhật Bản cũng không ngoại lệ. Chỉ có điều, anh không bao giờ ngờ chính kiểu giải nhiệt này khiến anh sốc nhiệt suýt mất mạng.
Takashi kể lại, ngày hôm đó anh phải lái xe đi gặp khách hàng liên tục, hầu hết thời gian di chuyển trong xe có điều hòa nhưng vẫn cảm thấy mệt mỏi vì nắng nóng. Anh ăn trưa đầy đủ, lúc nào cũng mang nước bên mình và uống liên tục hết ly này đến ly khác. Không chỉ bởi khát hay giữ cho cơ thể tỉnh táo, mà anh nghĩ rằng phải uống thật nhiều nước mới tốt cho sức khỏe, phòng say nắng khi thời tiết quá cực đoan.
Ảnh minh họa
Thế nhưng, gữa ca làm việc, Takashi bỗng thấy cơ thể mệt rũ một cách kỳ lạ. Đầu anh đau như búa bổ, lồng ngực buồn nôn và hai chân tay bủn rủn, yếu liệt rồi ngất xỉu, mất hoàn toàn ý thức. Đỗ xe ở khu mua sắm tấp nập nên ngay lập tức anh được phát hiện và đưa thẳng đến bệnh viện cấp cứu.
Khi nhập viện, Takashi đã rơi vào trạng thái hôn mê sâu, mất nước và rối loạn điện giải nghiêm trọng, đẩy thân nhiệt lên mức nguy hiểm. Để cứu mạng bệnh nhân bị say nắng biến chứng, các bác sĩ đã phải lập tức thiết lập đường truyền tĩnh mạch, bơm bù dịch và các chất khoáng thiết yếu một cách thận trọng để nâng dần nồng độ natri trong máu mà không gây sốc cho não bộ. Song song đó, anh được áp dụng các biện pháp hạ nhiệt tích cực bằng đệm làm mát chuyên dụng và theo dõi sát sao chức năng thận, tim mạch để phòng ngừa nguy cơ suy đa tạng.
Phải mất hơn 2 ngày truyền dịch liên tục và nằm viện theo dõi bám sát lằn ranh sinh tử, các chỉ số của Takashi mới dần ổn định. Khi anh hoàn toàn tỉnh táo và cử động lại được, bác sĩ trưởng khoa bước vào phòng bệnh, nhìn anh với nét mặt cực kỳ nghiêm nghị. Sau khi nghe anh kể về thói quen uống cà phê đá thay nước trong những ngày nóng nực, ông chỉ nói một câu: "Cực độc".
Dù giữ được tính mạng, anh vẫn phải đối mặt với cảm giác kiệt sức và đau đầu dai dẳng suốt một tuần sau đó do cơ thể chưa thể phục hồi hoàn toàn. Đây là lời cảnh tỉnh sâu sắc cho một thói quen nguy hại tưởng chừng như vô hại.
Tại sao uống nhiều nước, ngồi điều hòa vẫn bị say nóng/sốc nhiệt?
Câu chuyện hú vía của Takashi sau đó đã được tái hiện lại trên một chương trình truyền hình tạp kỹ ăn khách tại Nhật Bản, lập tức gây bão mạng xã hội vì đánh trúng tim đen của hàng triệu người trẻ. Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng cà phê đá chứa rất nhiều nước đá tan chảy, uống vào thấy mát họng thì chắc chắn là có công dụng giải khát. Nhưng y học khẳng định đây chính là một sai lầm chết người dẫn đến tình trạng kiệt sức và sốc nhiệt cấp tính.
Chất caffeine đại diện trong cà phê vốn có đặc tính lợi tiểu cực mạnh, kích thích thận làm việc hết công suất để bài tiết chất lỏng ra ngoài. Khi bạn uống một ly cà phê, cơ thể chỉ tiếp nhận một lượng nước nhỏ nhưng lại phải "tháo" ra một lượng nước tiểu lớn hơn gấp nhiều lần. Độc giả cần hiểu rõ rằng, uống cà phê đá không hề giúp bù nước, mà ngược lại, nó đang âm thầm rút cạn nguồn nước nội tại, khiến cơ thể rơi vào trạng thái mất nước ròng cực kỳ đáng báo động và đẩy nhanh tiến trình sốc nhiệt.
Ảnh minh họa
Theo các nghiên cứu y khoa, cứ tiêu thụ 100mg caffeine (tương đương một ly cà phê cỡ vừa), cơ thể sẽ bị thâm hụt và đào thải thêm lượng nước tiểu đáng kể so với mức lý tưởng. Với những người có tần suất uống trên 3 cốc mỗi ngày như Takashi, việc cơ thể bị vắt kiệt nước giữa ngày hè oi bức là điều tất yếu xảy ra.
Một chi tiết khác khiến Takashi hoang mang tột độ là anh gần như ở trong không gian điều hòa cả ngày, không hề phơi mặt ra ngoài trời nắng. Vậy tại sao anh vẫn bị bộ phận cấp cứu chẩn đoán là sốc nhiệt?
Bác sĩ điều trị của Takashi cảnh báo, đại đa số người dân đang hiểu sai rằng cứ phải ra ngoài nắng thì mới bị say nắng hay sốc nhiệt nguy hiểm. Về bản chất, sốc nhiệt hay say nóng là sự sụp đổ của hệ thống điều tiết nhiệt độ bên trong cơ thể do tình trạng thiếu hụt nước và điện giải trầm trọng gây ra. Khi cơ thể đã bị mất nước sâu sắc, dù bạn có ngồi trong phòng lạnh đóng kín, "bộ máy làm mát" tự nhiên của cơ thể vẫn sẽ đình công và tê liệt như thường.
Chưa kể, caffeine còn đổ "thêm dầu vào lửa" bằng cách kích thích mạnh mẽ hệ thần kinh giao cảm. Quá trình này làm nhịp tim đập nhanh hơn, đẩy tốc độ trao đổi chất lên cao và ép cơ thể tự sinh nhiệt nhiều hơn bình thường. Vừa bị rút cạn nước, vừa bị kích nhiệt từ bên trong, Takashi đã vô tình tự tạo ra một "lò thiêu nội tại" và bị sốc nhiệt ngã gục ngay lập tức.
Cơ thể vạch sẵn làn ranh đỏ cảnh báo sốc nhiệt nhưng dễ bị ngó lơ!
Vị bác sĩ này cũng chia sẻ, trực giác của chúng ta đôi khi rất nhạy bén nhưng lại hay bị lý trí gạt đi. Trước khi rơi vào trạng thái mất ý thức vì sốc nhiệt, cơ thể của Takashi đã liên tục phát đi hàng loạt tín hiệu cầu cứu khẩn cấp nhưng anh lại lầm tưởng là do áp lực công việc thông thường:
- Miệng khô khốc, tuyến nước bọt ngừng hoạt động.
- Đau đầu âm ỉ rồi chuyển sang dữ dội, chóng mặt, hoa mắt.
- Xuất hiện các cơn chuột rút cơ bắp co thắt đau đớn.
- Nước tiểu có màu vàng đậm đặc hoặc cả ngày không buồn đi tiểu.
Khi xuất hiện những "báo động đỏ" này, việc cố chấp uống thêm một ly cà phê để lấy lại sự tỉnh táo không khác gì một hành động tự sát. Thứ cơ thể cần ngay lúc này là nước lọc hoặc các loại nước bù khoáng điện giải để cân bằng lại áp suất máu, tránh để tình trạng sốc nhiệt diễn tiến nặng hơn.
Bí kíp uống nước đúng cách ngày nắng nóng để phòng ngừa sốc nhiệt
Hành trình khủng khiếp từ ghế lái xe đến giường cấp cứu của người đàn ông Nhật Bản là bài học đắt giá cho bất cứ ai. Để phòng ngừa sốc nhiệt hiệu quả và bảo vệ cơ thể toàn diện, việc học cách uống nước đúng khoa học trong những ngày thời tiết khắc nghiệt vô cùng quan trọng. Bạn hãy chủ động thay đổi thói quen theo các nguyên tắc dưới đây:
- Tuyệt đối không dùng cà phê, trà đặc hay nước ngọt thay nước lọc: Những thức uống này chỉ giải quyết cơn khát nhất thời về vị giác nhưng lại thúc đẩy quá trình mất nước diễn ra nhanh hơn.
- Quy tắc bù nước song hành: Nếu bắt buộc phải uống một ly cà phê vì tính chất công việc, bạn hãy tự giác uống bù thêm một lượng nước lọc lớn tương đương ngay sau đó để bù đắp lại lượng chất lỏng bị đào thải nhằm phòng tránh sốc nhiệt.
- Uống nước chủ động, không đợi khát: Khi cảm giác khát xuất hiện rõ rệt, nghĩa là các tế bào trong cơ thể đã bị thiếu nước đến mức nghiêm trọng. Hãy duy trì uống từng ngụm nhỏ đều đặn mỗi ngày từ 2 đến 3 lít nước lọc.
- Bổ sung thêm nước điện giải để tránh sốc nhiệt: Nếu phải di chuyển nhiều ngoài trời, hãy mang theo nước khoáng hoặc nước pha một chút muối, nước chanh muối để bù lại cả lượng muối khoáng bị mất qua tuyến mồ hôi.
Ngoài ra, nên để điều hòa ở mức 26 đến 28 độ C. Sự chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa phòng lạnh và ngoài trời rất dễ gây sốc nhiệt khi bạn bước ra ngoài.
Nguồn và ảnh: HK01, China News
