Bà Nguyễn Thanh Thảo, Tổng Giám đốc Chứng khoán Thiên Việt (TVS), và ông Nguyễn Bá Cảnh Sơn, Nhà sáng lập kiêm CEO Dat Bike, đã có buổi chia sẻ về động lực của thương vụ cũng như triển vọng thị trường xe điện Việt Nam.
Khi công nghệ là động lực cho chiến lược đầu tư
Động lực nào khiến TVS quyết định đầu tư vào Dat Bike trong bối cảnh thị trường xe máy điện tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu?
Bà Nguyễn Thanh Thảo: Quyết định đầu tư của TVS xuất phát từ ba yếu tố.
Trước hết là quy mô thị trường. Việt Nam có hơn 77 triệu xe máy đang lưu hành và gần 3 triệu xe bán mới mỗi năm, thuộc nhóm thị trường xe hai bánh lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, xe sử dụng động cơ đốt trong vẫn chiếm khoảng 86% thị phần, cho thấy dư địa chuyển đổi sang xe điện còn rất lớn. Với năng lực vận hành về công suất, tốc độ và quãng đường di chuyển, Dat Bike đang định vị mình để đón đầu xu hướng này trong trung và dài hạn.
Thứ hai là năng lực nội tại của Dat Bike. Doanh nghiệp có tỷ lệ sản xuất trong nước khoảng 90%, mô hình tích hợp từ R&D, sản xuất đến phân phối và khả năng cải tiến sản phẩm nhanh. Bên cạnh đó, TVS đánh giá cao đội ngũ sáng lập, đặc biệt là anh Nguyễn Bá Cảnh Sơn - một founder có đam mê công nghệ, tư duy kỹ thuật sâu và luôn hướng đến chất lượng cũng như hiệu quả vượt trội. Anh Sơn và đội ngũ kiên định với tầm nhìn phát triển, liên tục nghiên cứu và cải tiến về sản phẩm, công nghệ và vận hành để giới thiệu những mẫu xe phù hợp với thị trường Việt Nam.
Yếu tố thứ ba là xu hướng chuyển dịch sang xe điện. Theo các dự báo thị trường, doanh số xe điện hai bánh tại Đông Nam Á giai đoạn 2023-2030 có thể tăng trưởng gần 20% mỗi năm. Với hiệu năng ngày càng cải thiện, mảng xe điện đang mở ra dư địa lớn cho các doanh nghiệp có nền tảng công nghệ vững.
TVS có xu hướng đồng hành dài hạn với các doanh nghiệp trong danh mục đầu tư. Với Dat Bike, kế hoạch của TVS sẽ như thế nào?
Bà Nguyễn Thanh Thảo: TVS định hướng đồng hành dài hạn với Dat Bike tương tự cách chúng tôi đã hợp tác với MoMo hay Nhi Đồng 315 trong nhiều năm.
Với TVS, đầu tư không chỉ là cung cấp vốn mà là quá trình đi cùng doanh nghiệp trong các giai đoạn tăng trưởng. Ngoài nguồn lực tài chính, chúng tôi sẽ hỗ trợ Dat Bike ở một số khía cạnh trọng yếu như tư vấn chiến lược, tối ưu hóa chuỗi giá trị và mô hình vận hành, kết nối với các nguồn lực của thị trường vốn, cũng như đồng hành trong quá trình mở rộng quy mô. Việc đầu tư bổ sung trong tương lai, nếu có, sẽ được cân nhắc dựa trên nhu cầu vốn thực tế của Dat Bike và điều kiện thị trường tại từng thời điểm, với mục tiêu xây dựng nền tảng vận hành vững chắc và khả năng mở rộng bền vững.
Trong bức tranh rộng hơn, TVS đặt mục tiêu gì khi liên tục tham gia các thương vụ công nghệ và đổi mới sáng tạo – từ fintech, healthtech đến greentech như Dat Bike?
Bà Nguyễn Thanh Thảo: Khi đầu tư vào các doanh nghiệp công nghệ và đổi mới sáng tạo, TVS theo đuổi hai mục tiêu xuyên suốt, góp phần thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái công nghệ tại Việt Nam.
Thứ nhất, TVS tập trung đồng hành cùng các mô hình kinh doanh mới dựa trên công nghệ, giúp tái định hình cách vận hành của các ngành truyền thống. Công nghệ cho phép doanh nghiệp Việt tạo ra giá trị mới thông qua hiệu năng, chi phí và khả năng mở rộng, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh không chỉ trong nước mà còn ở quy mô khu vực. Danh mục đầu tư của TVS hiện trải dài từ fintech như MoMo, AI/voice-tech như NamiTech, proptech như Citics, cho đến greentech như Dat Bike.
Thứ hai, TVS tìm kiếm những doanh nghiệp có khả năng mở rộng và dư địa tăng trưởng dài hạn, nơi công nghệ đóng vai trò nền tảng trong mô hình kinh doanh. Khả năng triển khai ở quy mô lớn, kỷ luật trong vận hành và năng lực thực thi là những yếu tố then chốt trong cách TVS lựa chọn và đồng hành cùng doanh nghiệp.
Dat Bike đặt mục tiêu nâng công suất lên 100.000 xe mỗi năm
Sau khi hoàn tất vòng gọi vốn Series B với sự tham gia của TVS, ông đánh giá thế nào về vai trò của các định chế tài chính Việt Nam trong việc thúc đẩy ngành xe điện nội địa?
Ông Nguyễn Bá Cảnh Sơn: Sự tham gia của các định chế tài chính Việt Nam như TVS là nguồn lực quan trọng giúp các doanh nghiệp công nghệ nội địa mở rộng quy mô. Đây là một sự khẳng định mạnh mẽ về tiềm lực của Dat Bike và niềm tin vào năng lực của doanh nghiệp Việt, đồng thời gửi đi một tín hiệu đáng tin cậy đến cộng đồng các nhà đầu tư khác, giúp tiếp tục thúc đẩy thêm nguồn vốn vào hệ sinh thái. Khi cùng nhau đầu tư vào tương lai xanh, chúng ta đang góp phần kiến tạo một tương lai, khi công nghệ và doanh nghiệp Việt đủ sức dẫn dắt thị trường, thay thế cho các hãng nước ngoài như trước đây.
Dat Bike kỳ vọng góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh và mục tiêu Net Zero của Việt Nam.
Ông từng nhấn mạnh rằng Dat Bike hướng đến việc "tự chủ công nghệ". Trong bối cảnh thị trường xe điện đang cạnh tranh gay gắt, điều này mang lại lợi thế gì so với các thương hiệu quốc tế?
Ông Nguyễn Bá Cảnh Sơn: Điểm khác biệt lớn nhất và là lợi thế cạnh tranh của Dat Bike chính là tốc độ cải tiến sản phẩm nhờ mô hình tích hợp theo chiều dọc và sự tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi. Trong ngành công nghệ, công nghệ cốt lõi có thể bị sao chép nhanh chóng dẫn đến sự khác biệt sẽ ngày một thu hẹp. Nhờ tích hợp theo chiều dọc, Dat Bike có thể chủ động thiết kế và sản xuất toàn bộ hệ thống, đặc biệt là pack pin (gồm pin và mạch), nhằm tối ưu mật độ năng lượng (power density), chi phí sản xuất và không gian tổng thể của xe, đạt hiệu suất hàng đầu trong ngành. Ngoài ra, Dat Bike đang tập trung giải quyết bài toán cốt lõi là cải thiện hiệu năng trên giá thành của xe điện. Đây là điều tiên quyết để mọi người dễ dàng chuyển đổi sang xe máy điện.
Ở góc nhìn người sáng lập, anh thấy đâu là thách thức lớn nhất với startup sản xuất xe điện tại Việt Nam – chính sách, hạ tầng sạc, hay tâm lý tiêu dùng?
Ông Nguyễn Bá Cảnh Sơn: Tôi nhìn thấy hai thách thức chính:
Thứ nhất là xây dựng thương hiệu và niềm tin: Xe máy điện hiện đại vừa mới, vừa không mới đối với người tiêu dùng. Tuy nhiên, những định kiến từ lâu về việc xe điện không đi nhanh, không đi xa, sạc lâu vẫn là rào cản lớn.
Thứ hai là tốc độ mở rộng điểm bán và dịch vụ: Giống như xe hai bánh nói chung, xe máy điện cần trải nghiệm trực tiếp để thuyết phục khách hàng. Việc mở rộng điểm bán không chỉ để tăng khả năng tiếp cận về mặt địa lý, mà còn là sự củng cố niềm tin về khả năng thực hiện dịch vụ sau bán hàng lâu dài cho người dùng. Hiện nay, Chính phủ cũng đã bắt đầu vào cuộc với các kế hoạch, chính sách hỗ trợ và phát triển hạ tầng nhằm thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh. Đây sẽ là một trong những yếu tố thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của thị trường xe máy điện trong thời gian tới, cũng như giảm bớt tâm lý e ngại và xóa bỏ định kiến của người dùng về xe điện nói chung.
