Tại tọa đàm "Đảm bảo cung ứng điện mùa khô năm 2026" diễn ra mới đây, ông Nguyễn Anh Tuấn, Ban Điều hành, Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), chia sẻ tiết kiệm điện là vấn đề rất quan trọng, không đơn thuần là tiết kiệm tiền. Theo ông, nhiều người có thể cho rằng nếu sử dụng nhiều hàng hóa khác thì được hưởng khuyến mãi, trong khi điện lại áp dụng giá cao hơn ở các bậc tiêu thụ lớn.
Ngành điện khuyến khích người dùng tiết kiệm điện
Lý giải điều này, ông Tuấn cho biết khoảng 70% sản lượng điện tiêu thụ hiện nay được sản xuất từ các nguồn năng lượng hóa thạch như nhiệt điện than, dầu và khí. Đây đều là những nguồn năng lượng không tái tạo. Nếu tiếp tục sử dụng điện ngày càng nhiều, các thế hệ sau có thể phải đối mặt với những hệ quả nhất định.
Giá điện có giảm khi EVN có lãi?
Thời gian gần đây, câu hỏi giá điện liệu có giảm khi Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) công bố bức tranh sáng về tài chính được đặt ra. Theo báo cáo tài chính đã được kiểm toán, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) ghi nhận lợi nhuận sau thuế hợp nhất năm 2025 đạt 51.881 tỉ đồng, qua đó xóa hết khoản lỗ lũy kế trên báo cáo tài chính hợp nhất.
Tuy nhiên, khả năng giảm giá điện vẫn bỏ ngỏ, nhất là khi ở cấp Công ty mẹ EVN, năm 2025 đạt lợi nhuận sau thuế 39.762 tỉ đồng nhưng đến cuối năm vẫn còn lỗ lũy kế 5.611 tỉ đồng.
TS Nguyễn Quốc Việt, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội dẫn lại thông tin EVN vừa công bố có lãi sau nhiều năm gặp khó khăn về tài chính và cho rằng đây là tín hiệu tích cực, được xã hội quan tâm.
"Tất cả chúng ta đều vui mừng khi EVN có lãi trở lại. Tuy nhiên, phía sau câu chuyện đó vẫn còn những áp lực rất lớn liên quan đến cân đối tài chính, bảo đảm nguồn cung điện và yêu cầu đầu tư cho hệ thống điện trong tương lai" - ông nói.
Theo TS Nguyễn Quốc Việt, một vấn đề cần được nhìn nhận là cách thức phân bổ và chia sẻ rủi ro trong thị trường điện. Nếu các rủi ro được chuyển quá nhiều sang phía doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp phát triển năng lượng tái tạo, thì sẽ ảnh hưởng đến động lực đầu tư và khả năng huy động vốn của khu vực tư nhân.
Ông cho rằng bài toán không chỉ là EVN có lãi hay không, mà là làm thế nào để xây dựng được một cơ chế thị trường điện hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp điện lực, nhà đầu tư và người tiêu dùng. Trong đó, các rủi ro về biến động chính sách, cắt giảm công suất phát điện hay thay đổi cơ chế mua bán điện cần được phân bổ hợp lý giữa các bên tham gia thị trường.
Theo TS Nguyễn Quốc Việt, qua tiếp xúc với các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, các quỹ đầu tư và các nhà phát triển dự án năng lượng tái tạo, vấn đề được nhắc tới nhiều nhất là tính ổn định và khả năng dự báo của chính sách. Những thay đổi liên quan đến cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), các quy định về hợp đồng mua bán điện hay nguy cơ cắt giảm công suất phát điện đều ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư.
