Vàng Thị Thông: Người phụ nữ Tày kể câu chuyện Bản Liền bằng ngôn ngữ của thời đại mới
Hạnh phúc là gì?
Có lẽ đấy là một câu hỏi có nhiều câu trả lời nhất của loài người. Hạnh phúc là gì? Là cảm giác viên mãn khi có được một tình yêu đẹp? Là những trải nghiệm kỳ thú mà bao nhiêu tiền bạc cũng không thể đánh đổi? Là sự đảm bảo tài chính hoặc dư thừa tài chính? Hoàng đế La Mã kiêm triết gia Khắc kỷ Aurelius cho rằng hạnh phúc của bạn phụ thuộc vào những suy nghĩ của bạn, còn đại văn hào Nga Tolstoy lại nghĩ một trong những điều kiện đầu tiên của hạnh phúc là mối liên kết giữa con người và thiên nhiên không thể bị phá vỡ. Dựa trên vốn sống và những đích đến khác nhau, mỗi người lại có một định nghĩa của riêng mình về hạnh phúc, để rồi dành cả đời mình để chiến đấu, nỗ lực và mưu cầu thứ cảm xúc vô hình đó. Và vì hạnh phúc là một cảm xúc, vậy nên khi chúng ta cần rất nhiều để cảm thấy hạnh phúc, nhưng đôi khi chúng ta lại chẳng cần gì để cảm thấy hạnh phúc.
Khi chương trình thực tế "Gia đình Haha" chọn Bản Liền làm điểm ghi hình, chị Thông bất ngờ được cả nước biết đến. Chị không phải ngôi sao của sự hào nhoáng, mà là ngôi sao của sự bình dị: Nụ cười luôn rạng rỡ, bàn tay bận rộn không ngừng, và cách chị dẫn dắt các thành viên chương trình quay quần bên bếp lửa, lên rừng hái măng hay làm ruộng bằng một niềm vui rất đỗi trong trẻo. Những khoảnh khắc ấy khiến khán giả thích thú và gắn bó với câu chuyện của chị như với một người bạn thân thiết.
Sau một chặng đường ngồi xe ôm kéo dài 45', đi qua vô số cung đường ngổn ngang, chật hẹp và đang được xới tung lên để cơi nới - bác xe ôm sẽ dần rẽ vào một con đường hẹp hơn, dốc đứng và bản Liền dần hiện ra sau những rặng cây. Một bản làng trù phú với những ngôi nhà sàn khang trang, những vườn rau được chăm chút nằm ngay ngắn trước sân nhà. Và kia là con đường dẫn vào nhà chị Thông, một con đường nhỏ men theo triền dốc, với một bên là hàng rào tre nhìn ra một chiếc ao phẳng lặng, và một bên là khoảng ruộng bậc thang dẫn lên đồi chè. Căn nhà xinh xắn với những chùm hoa được trồng khắp nơi trong sân, chào đón những vị khách thành thị tứ phương đang mắt chữ A mồm chữ O khi lạc vào khung cảnh đáng yêu đến nhường này.
Nếu như cách đây 5 năm, chị Thông và anh Hà - chồng chị - là những người đầu tiên trong bản quyết định tự tay xây sửa lại các gian nhà để theo đuổi mô hình du lịch cộng đồng, thì ở thời điểm hiện tại, chị Thông cũng đang ấp ủ mang loại trà hoa độc đáo của quê hương mình đến với nhiều người hơn nữa. Ở thành phố, chúng ta nỗ lực để trở thành một ai đó. Còn ở đây, chị Thông chỉ đang nỗ lực để sống cuộc đời mình trọn vẹn nhất. Không ai không yêu công việc của mình mà lại có thể làm việc từ 5h sáng đến 12h khuya nhưng vẫn nở nụ cười và nói chuyện liến thoắng, để rồi lại bắt đầu tất cả lại từ đầu vào ngày hôm sau. Không ai không yêu cuộc sống của mình mà lại có thể trăn trở tìm mọi cách để tô điểm cho nó một cách đầy niềm vui và sự hào hứng đến thế.
Bên bếp lửa vào tối hôm ấy, tôi được chị Thông kể về câu chuyện đưa hai anh chị đến với nhau.
Năm chị Thông 16 tuổi, mẹ anh Hà được một người quen giới thiệu về chị Thông, và quyết định mang bánh sang hỏi cưới vì hai nhà cũng có quen biết. Một người chị đứng ra nhận bánh hỏi vì khi đó chị Thông không ở nhà. Tới lúc về, đúng lúc bụng đói, chị vô tư lấy một chiếc bánh ăn, cho đến lúc chị gái nói về nguồn gốc những chiếc bánh. Lúc này, chị Thông mới giật mình nhận ra chiếc bánh mình ăn hồi chiều là bánh nhà người ta mang đến hỏi cưới. Chị đành tự nhủ trong đầu rằng chẳng may gặp lại thì đành nhận với bà là cháu… đói quá nên ăn thôi.
Và thế là hai người kết hôn! Tính đến bây giờ, chị Thông vẫn rất tự hào vì lựa chọn ngày đó của mình. Chị nói rằng ngoài sự nhiệt tình và quan tâm, anh Hà còn là người biết chia sẻ với vợ, rất chăm chỉ và đặc biệt là không nát rượu. Thậm chí, nếu hút thuốc mà để chị nhìn thấy, anh cũng sẽ tự giác bỏ luôn. Sự thấu hiểu của anh Hà không chỉ dừng lại ở việc gánh vác cùng vợ những lo toan sinh kế, mà nó còn mở ra một khoảng trống vừa đủ để chị Thông được sống với niềm đam mê hồn nhiên nhất của mình: Múa hát.
"Ngày xưa chị ước mơ làm giáo viên, nhưng còn một ước mơ nữa là trở thành ca sĩ. Chị thích múa hát lắm, đó là năng khiếu của chị. Dù không giỏi và không được học qua trường lớp nào, nhưng mình vui thì mình cứ làm thôi. Nhiều khi không ai đạo diễn cho mình múa thì mình tự đạo diễn các tiết mục của mình".
Cách đây mấy tháng, tôi có đọc một bài phóng sự về Vari Vati - một cụ bà là trưởng lão của Marubo - một bộ lạc nằm sâu trong rừng Amazon. Năm nay cụ ngót nghét 107 tuổi. Hơn 100 năm sống trong rừng nhiệt đới, cụ vẫn đi lại hàng ngày nhờ một cây gậy và đôi bàn chân trần. Hàng ngày, cụ ngủ trên võng trong một maloca - ngôi nhà sàn chung cao khoảng 15m, cùng ăn uống và ngủ nghỉ. Cụ chế tác đồ trang sức và quần áo từ vật liệu trong rừng như bông, hạt và răng động vật.
Khi Internet bắt đầu dội sóng xuống ngôi làng hẻo lánh của cụ, giới quan sát phương Tây đã có một phen lo sốt vó. Họ sợ rằng ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại sẽ ngay lập tức "nuốt chửng" những tâm hồn nguyên bản, cuốn họ vào cơn lốc của sự tiêu thụ. Nhưng cụ Vari Vati nhìn vào những màn hình sáng loáng ấy bằng một sự bình thản. Trong khi đám thanh niên bắt đầu bị hút vào cuộc sống sôi nổi và hào nhoáng của thế giới bên ngoài, cụ vẫn chọn thức dậy để làm đúng những việc mà tổ tiên cụ đã làm hàng ngàn năm qua: Đi bộ hàng giờ trên những lối mòn xuyên tán rừng già, ăn những món quen thuộc từ đất mẹ và tỉ mẩn dệt vải bên hiên nhà sàn. "Tôi thích ở trong rừng, được ở trong sự bình yên và hoà hợp của tự nhiên. Được thức dậy với làn gió bình minh, bắt những con cá ngon. Tất cả những điều này khiến tôi cảm thấy mình đang sống". Cụ nói.
Và nếu bạn chưa có câu trả lời, tôi gợi ý bạn hãy ghé thăm bản Liền. Có thể khi đứng giữa đồi chè và ngắm những đám mây cùng chị Thông, bạn sẽ hiểu rằng: Hoá ra mình không cần nhiều đến thế để thấy hạnh phúc.
