Có một nghiên cứu từng được nhắc đến khá nhiều trong giới giáo dục tại New Zealand. Theo đó, một trường học đã tập hợp những học sinh có thành tích học tập không quá nổi bật và cho các em tham gia chương trình rèn luyện bàn tay trong thời gian khoảng một tháng rưỡi.
Kết quả sau đó khiến nhiều người bất ngờ khi trí nhớ của các em cải thiện rõ rệt, khả năng tập trung cũng tốt hơn trước. Từ đây, các nhà nghiên cứu tiếp tục khẳng định một điều vốn đã được khoa học nhắc đến từ lâu, đó là sự vận động của bàn tay có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của não bộ.
Các nhà thần kinh học chỉ ra rằng, khi tay hoạt động, lượng máu dồn lên não có thể tăng khoảng 10%. Động tác của tay càng tinh tế, não bộ càng được kích thích mạnh mẽ. Nói cách khác, câu "tay khéo thì đầu óc linh hoạt" không chỉ là kinh nghiệm dân gian, mà có cơ sở khoa học rõ ràng.
Vậy, dựa vào bàn tay, có thể nhận ra những "tín hiệu" nào cho thấy trẻ đang phát triển trí thông minh tốt?
1. Trẻ thích dùng tay, tay gần như "không lúc nào chịu yên"
Ngay từ khi mới vài tháng tuổi, trẻ đã bắt đầu dùng tay để khám phá thế giới xung quanh. Khi biết ngồi, nhiều bé đặc biệt thích... ném đồ vật. Bóng, đồ chơi, bất cứ thứ gì trong tầm tay đều có thể bị ném xuống đất. Người lớn nhặt lên, trẻ lại ném tiếp, lặp đi lặp lại không chán. Không ít phụ huynh cảm thấy mệt mỏi và thắc mắc: "Sao con mình lại thích ném đồ đến thế?".
Thực tế, thông qua hành động ném, trẻ đang phát triển nhiều năng lực cùng lúc. Trẻ nghe âm thanh khác nhau khi đồ vật rơi xuống, từ đó hình thành khả năng phân biệt âm thanh. Trẻ cũng dần hiểu về khoảng cách, không gian nhờ việc có vật rơi gần, có vật rơi xa. Những khái niệm này chính là nền tảng cho tư duy toán học sau này.
Ảnh minh họa: 163.com
Lớn thêm chút nữa, bàn tay của trẻ càng "bận rộn" hơn với đủ trò từ xé giấy, đổ đồ trang điểm của mẹ ra nghịch, tháo tung mọi thứ trong nhà nếu có cơ hội. Dù đôi lúc khiến người lớn đau đầu, nhưng đó lại là dấu hiệu cho thấy não bộ của trẻ đang liên tục tiếp nhận và xử lý thông tin.
Càng vận động tay nhiều, não càng nhận được nhiều kích thích, các kết nối thần kinh càng phong phú. Và đó là một trong những nền tảng quan trọng của sự thông minh.
2. Bàn tay khéo léo, làm việc tinh tế
Không ít phụ huynh vì sợ con làm hỏng đồ hoặc làm không tốt nên cái gì cũng "cấm": không cho tự xúc ăn, không cho cầm đũa, thậm chí đến 7-8 tuổi vẫn đút cho con ăn.
Việc thiếu cơ hội rèn luyện vận động tay khiến nhiều trẻ khi đi học gặp khó khăn trong những kỹ năng cơ bản như cầm bút, viết chữ. Tay yếu, chữ viết chậm, dễ mỏi, thiếu lực..., tất cả đều liên quan đến việc bàn tay không được rèn luyện từ sớm.
Ngược lại, những đứa trẻ được tự xúc ăn, học cầm đũa, tham gia việc nhà phù hợp với lứa tuổi thường có vận động tinh rất tốt. Khi tay được tiếp xúc với nhiều chất liệu khác nhau, não bộ ghi nhận cái gì mềm, cái gì cứng, cái gì nóng, cái gì lạnh, cái gì trơn, cái gì ráp.
Những trải nghiệm này giúp trẻ hình thành nhận thức tốt hơn, từ đó nâng cao khả năng hiểu vấn đề, tưởng tượng và sáng tạo. Khi nhận thức phát triển tốt, trí thông minh cũng theo đó mà được bồi đắp.
Ảnh minh họa: 163.com
3. Tay, mắt và não phối hợp nhịp nhàng
Mỗi khi tay hoạt động, mắt và não bộ cũng phải cùng tham gia. Một ví dụ đơn giản như chơi cầu lông chẳng hạn, trẻ cần quan sát đường bay của quả cầu, ước lượng khoảng cách, tốc độ, rồi để não ra quyết định thời điểm vung tay phù hợp.
Những hoạt động tưởng chừng đơn giản này thực chất huy động đồng thời khả năng vận động, tư duy, phán đoán và trí tưởng tượng không gian. Việc làm việc nhà cũng tương tự. Trẻ phải quan sát, suy nghĩ và dùng tay thực hiện nhiều thao tác lớn nhỏ khác nhau.
Chính vì vậy, khi thấy trẻ "động tay động chân", phụ huynh đừng vội ngăn cản vì cho rằng con phá phách. Thay vào đó, hãy tạo điều kiện để trẻ được tham gia các hoạt động dùng tay, từ chơi thể thao, thủ công đến việc nhà phù hợp với độ tuổi.
Bàn tay càng hoạt động, não bộ càng linh hoạt. Khi cho trẻ cơ hội được "dùng tay", cũng chính là đang giúp con phát triển trí tuệ một cách tự nhiên nhất. Đó là hành trình nuôi dưỡng một đứa trẻ thông minh, không cần quá nhiều áp lực, nhưng rất cần sự kiên nhẫn và thấu hiểu từ người lớn.
