Sau khi nghỉ hưu, ông Lưu (63 tuổi, Trung Quốc) bắt đầu chú ý nhiều hơn đến sức khỏe khi nhận thấy huyết áp có lúc tăng cao và cơ thể không còn dẻo dai như trước. Ông duy trì thói quen dậy lúc 5 giờ sáng để chạy bộ khoảng 30 phút quanh khu dân cư.
Không chỉ chăm chỉ vận động, ông còn đặc biệt chú trọng chế độ dinh dưỡng. Trong các bữa ăn hàng ngày, ông thường xuyên bổ sung thịt bò, trứng và nhiều loại thực phẩm giàu protein với suy nghĩ “người lớn tuổi cần ăn nhiều chất bổ để khỏe hơn”.
Tuy nhiên, sau khoảng một năm, trong một lần khám sức khỏe định kỳ, các chỉ số chức năng thận của ông tăng cao bất thường. Nồng độ creatinin huyết thanh lên tới 700 μmol/L, cao gấp nhiều lần giới hạn bình thường. Ngoài ra, ông còn bị thiếu máu, phù nề nghiêm trọng và được chẩn đoán mắc suy thận giai đoạn cuối, hay còn gọi là tăng ure huyết. Dù được điều trị tích cực, ông qua đời chỉ 2 tháng sau đó.
Theo bác sĩ điều trị, quá trình bệnh tiến triển nhanh có liên quan trực tiếp đến 3 sai lầm trong lối sống và cách chăm sóc sức khỏe của ông.
Tập thể dục quá sớm vào buổi sáng
Nhiều người lớn tuổi có thói quen dậy từ rất sớm để tập thể dục vì cho rằng không khí buổi sáng trong lành và tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo đây chưa hẳn là lựa chọn phù hợp.
Vào khoảng 5 giờ sáng, nhiệt độ môi trường thường thấp, mạch máu có xu hướng co lại, làm tăng gánh nặng cho tim mạch và thận. Sau một đêm ngủ dài, cơ thể cũng đang ở trạng thái thiếu nước nhẹ, máu đặc hơn bình thường. Nếu vận động cường độ cao ngay khi vừa thức dậy mà không bổ sung nước hoặc khởi động kỹ, lưu lượng máu tới thận có thể giảm, làm tăng nguy cơ tổn thương thận.
Theo khuyến nghị của các chuyên gia, người cao tuổi nên ưu tiên tập luyện vào khung giờ từ 7h-8h sáng hoặc 16h-17h chiều, khi nhiệt độ ổn định và cơ thể đạt trạng thái sinh lý phù hợp hơn cho vận động.
Ăn quá nhiều thực phẩm giàu protein
Protein là dưỡng chất cần thiết cho cơ thể, nhưng tiêu thụ quá mức lại có thể trở thành gánh nặng đối với thận, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người đã có tổn thương thận tiềm ẩn.
Trong quá trình chuyển hóa protein, cơ thể tạo ra nhiều chất thải chứa nitơ như urê, buộc thận phải lọc và đào thải. Khi lượng protein nạp vào quá lớn trong thời gian dài, thận sẽ phải hoạt động quá tải, từ đó đẩy nhanh quá trình suy giảm chức năng.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết người cao tuổi không nên tùy tiện áp dụng chế độ “ăn càng nhiều protein càng tốt”. Người lớn tuổi khỏe mạnh chỉ nên tiêu thụ khoảng 1-1,2 gram protein/kg cân nặng mỗi ngày. Những người mắc bệnh thận mạn tính cần điều chỉnh lượng protein thấp hơn theo hướng dẫn của bác sĩ.
Ngoài ra, nên ưu tiên nguồn protein chất lượng cao như cá, trứng, sữa ít béo thay vì ăn quá nhiều thịt đỏ hoặc lạm dụng thực phẩm chức năng bổ sung đạm.
Bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh thận
Theo hồ sơ y tế, 3 năm trước ông Lưu từng được phát hiện tăng axit uric máu và có protein niệu nhẹ - những dấu hiệu sớm cho thấy chức năng thận đã bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, do không có triệu chứng rõ ràng nên ông chủ quan, không tái khám và cũng không điều trị theo hướng dẫn.
Bác sĩ cảnh báo bệnh thận mãn tính thường diễn tiến âm thầm trong thời gian dài. Ở giai đoạn đầu, người bệnh hầu như không có biểu hiện đặc hiệu. Khi xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, chán ăn, phù chân hoặc tiểu bất thường thì chức năng thận thường đã suy giảm đáng kể.
Những người có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, tăng axit uric hoặc béo phì cần kiểm tra chức năng thận định kỳ ít nhất mỗi năm một lần. Các xét nghiệm quan trọng gồm xét nghiệm nước tiểu, creatinin máu và ure máu.
Làm thế nào để bảo vệ thận đúng cách?
Các chuyên gia cho rằng bảo vệ thận không nằm ở việc tập luyện quá sức hay bổ sung dinh dưỡng cực đoan, mà cần duy trì lối sống khoa học và cân bằng.
Tập luyện vừa phải, phù hợp thể trạng
Người trung niên và cao tuổi nên ưu tiên các môn vận động cường độ nhẹ đến trung bình như đi bộ nhanh, đạp xe nhẹ, yoga hoặc thái cực quyền. Thời gian tập mỗi lần khoảng 30 phút, duy trì 4-5 buổi mỗi tuần là phù hợp. Trong quá trình tập luyện, cần bổ sung đủ nước, tránh gắng sức kéo dài hoặc tập khi cơ thể chưa tỉnh táo hoàn toàn.
Ăn uống cân bằng
Chế độ ăn nên giảm muối, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và kiểm soát lượng protein hợp lý. Người lớn tuổi không nên tự ý sử dụng các loại thực phẩm chức năng bổ thận hoặc bổ sung đạm liều cao nếu chưa có chỉ định chuyên môn.
Khám sức khỏe định kỳ
Phát hiện sớm là yếu tố quan trọng giúp ngăn chặn bệnh thận tiến triển nặng. Người trên 45 tuổi hoặc có bệnh lý nền nên kiểm tra chức năng thận định kỳ mỗi 6-12 tháng để được can thiệp kịp thời nếu có bất thường.
Các bác sĩ nhấn mạnh, tập thể dục và ăn uống lành mạnh vẫn rất cần thiết cho sức khỏe. Tuy nhiên, mọi thói quen tốt chỉ thực sự có lợi khi được thực hiện đúng cách và phù hợp với thể trạng của mỗi người.
Theo Toutiao
