Solar Tracker – hệ thống tự động theo dõi hướng ánh sáng mặt trời vừa giành giải Nhất tại một cuộc thi học thuật chuyên ngành, không chỉ gây chú ý bởi giải thưởng mà còn bởi cách sinh viên mới bước vào đại học đã tiếp cận và giải quyết một bài toán kỹ thuật đúng chuẩn môi trường sản xuất công nghiệp.
Từ đào tạo bán dẫn đến bài toán ứng dụng thực tế
Trong đào tạo ngành Công nghệ bán dẫn thách thức không nằm ở việc cung cấp thêm kiến thức lý thuyết mà ở cách đưa sinh viên tiếp cận sớm với môi trường ứng dụng của linh kiện bán dẫn trong các hệ thống kỹ thuật và sản xuất công nghiệp. Thay vì học rời rạc từng môn, xu hướng đào tạo mới đặt sinh viên vào những bài toán tích hợp, nơi phần cứng, phần mềm và hệ thống điều khiển vận hành như một chỉnh thể.
Solar Tracker là một ví dụ điển hình cho cách tiếp cận đó. Dựa trên bài toán quen thuộc trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, nhóm sinh viên năm nhất Công nghệ bán dẫn tại Asia Vietnam đã lựa chọn phát triển một hệ thống cho phép tự động điều chỉnh hướng tấm pin theo nguồn sáng, qua đó tối ưu khả năng hấp thụ năng lượng mà không cần can thiệp thủ công.
Về mặt kỹ thuật, Solar Tracker được xây dựng theo mô hình hệ thống nhúng – dạng hệ thống cốt lõi trong các dây chuyền tự động hóa và thiết bị điều khiển công nghiệp. Hệ thống sử dụng bộ vi điều khiển làm trung tâm xử lý, tiếp nhận dữ liệu từ cảm biến ánh sáng và điều khiển động cơ nhằm điều chỉnh góc nghiêng của tấm pin theo thời gian thực.
Toàn bộ quá trình vận hành tuân theo cấu trúc "Đầu vào – Xử lý – Đầu ra", cho phép hệ thống phản hồi linh hoạt trước sự thay đổi của môi trường.
Cách tổ chức này phản ánh đúng tư duy thiết kế của các hệ thống kỹ thuật trong ngành công nghiệp bán dẫn và công nghệ cao, nơi yêu cầu không chỉ dừng ở việc "làm cho chạy", mà phải đảm bảo tính ổn định, khả năng mở rộng và kiểm soát hệ thống.
Rèn tư duy hệ thống ngay từ năm đầu đại học
Điểm đáng chú ý của dự án không nằm ở độ phức tạp của từng linh kiện, mà ở việc sinh viên năm nhất đã được tiếp cận tư duy hệ thống ngay từ giai đoạn đầu đào tạo.
Từ những kiến thức nền tảng về lập trình nhúng, điện – điện tử và toán ứng dụng, nhóm sinh viên triển khai dự án theo quy trình quen thuộc trong doanh nghiệp công nghệ: mô phỏng – thử nghiệm – hiệu chỉnh – đánh giá.
Trong quá trình thực hiện, các phần mềm mô phỏng mạch điện tử được sử dụng để kiểm tra thuật toán điều khiển và luồng tín hiệu trước khi triển khai trên phần cứng thực. Cách làm này giúp sinh viên hiểu rõ mối liên hệ giữa phần mềm, phần cứng và cơ cấu điều khiển – yếu tố then chốt trong thiết kế các hệ thống dựa trên linh kiện bán dẫn.
Chia sẻ về quá trình thực hiện, Bùi Quang Việt An - sinh viên ngành Công nghệ bán dẫn Asia Vietnam cho rằng thách thức lớn nhất nằm ở tư duy hệ thống, khi mọi thành phần từ phần cứng đến phần mềm đều phải được thiết kế và phối hợp chính xác để hệ thống vận hành ổn định.
Khi đào tạo gắn với nhu cầu của thị trường lao động
Từ góc nhìn thị trường, những dự án như Solar Tracker phản ánh rõ một yêu cầu ngày càng phổ biến trong ngành bán dẫn: doanh nghiệp không chỉ cần kỹ sư nắm kiến thức nền, mà cần những người có thể nhanh chóng tham gia vào các hệ thống kỹ thuật và dự án thực tế.
Trong bối cảnh đó, các dự án ứng dụng ngay từ năm đầu đại học được xem là bước "làm quen" cần thiết, giúp sinh viên hiểu cách các linh kiện bán dẫn, phần mềm nhúng và hệ thống điều khiển vận hành trong môi trường công nghiệp. Việc tiếp cận sớm với hệ thống nhúng và tự động hóa không chỉ mang ý nghĩa học thuật, mà còn giúp hình thành tư duy phù hợp với yêu cầu thực tế của doanh nghiệp công nghệ cao.
Theo TS. Lê Anh Ngọc – Trưởng khoa Công nghệ thông tin thông minh, Asia Vietnam, giá trị cốt lõi của các dự án sinh viên không nằm ở độ phức tạp kỹ thuật, mà ở cách chương trình đào tạo đặt người học vào đúng cấu trúc công việc của ngành công nghiệp bán dẫn ngay từ giai đoạn đầu.
Khi Việt Nam hướng tới tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, bài toán then chốt không chỉ là đầu tư hạ tầng, mà là đào tạo được đội ngũ kỹ sư có thể làm việc ngay trong môi trường sản xuất thực tế.
Để hiện thực hóa định hướng này, Asia Vietnam đầu tư hệ thống phòng thí nghiệm, hỗ trợ kinh phí linh kiện và bố trí giảng viên, chuyên gia đồng hành cùng sinh viên trong suốt quá trình triển khai dự án, giúp môi trường học tập tiệm cận hơn với môi trường làm việc tại các doanh nghiệp công nghệ cao.
Ở giai đoạn học tập tiếp theo tại Đài Loan (Trung Quốc), sinh viên tiếp tục được thực hành trong hệ thống phòng thí nghiệm chuyên sâu, các viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ cao – nơi các linh kiện bán dẫn được đưa vào vận hành trong những hệ thống kỹ thuật và dây chuyền sản xuất thực tế. Cách tổ chức đào tạo theo hai giai đoạn giúp môi trường học tập tiệm cận hơn với môi trường làm việc, đồng thời tạo điều kiện để sinh viên làm quen sớm với nhịp độ, quy trình và yêu cầu kỹ thuật của ngành công nghiệp bán dẫn.
Việc sinh viên năm nhất đã có thể triển khai những dự án ứng dụng như Solar Tracker cho thấy khoảng cách giữa đào tạo và sản xuất không nhất thiết phải chờ đến năm cuối hay sau khi tốt nghiệp, mà hoàn toàn có thể được rút ngắn ngay từ những năm đầu đại học.
Tìm hiểu thêm về Asia Vietnam:
Asia Vietnam là chương trình liên kết đào tạo quốc tế bậc đại học giữa Trường Đại học FPT, Tập đoàn FPT và Asia University, Đài Loan (Trung Quốc) – trường đại học nằm trong Top 401–500 các trường đại học tốt nhất thế giới theo bảng xếp hạng THE 2026.
Chương trình đào tạo các ngành học dẫn đầu xu hướng, bao gồm: Công nghệ bán dẫn, Trí tuệ nhân tạo, Quản trị kinh doanh và Tài chính. Sinh viên theo học 2 năm tại Việt Nam và 2 năm tại Đài Loan, và nhận bằng cử nhân quốc tế do Asia University trực tiếp cấp, có giá trị toàn cầu.
Fanpage: https://www.facebook.com/asia.vietnamtoday
Website: https://asia-vn.edu.vn/
Hotline: 0775 127 333 (Hà Nội) | 0775 867 333 (TP. Hồ Chí Minh)
