Trên các diễn đàn đời sống, nhiều người từng chia sẻ việc trong nhà bỗng xuất hiện những vật thể nhỏ li ti, hình dáng giống hạt gạo, hạt bí hoặc chiếc kén mỏng bám trên tường. Có người thấy chúng ở góc trần, có người phát hiện trong tủ quần áo, rèm cửa, sàn nhà, thậm chí trên giường.
Điều khiến nhiều người lo lắng là chúng không biến mất hoàn toàn dù đã quét dọn. Một số gia đình còn phát hiện quần áo len, khăn, thảm hoặc đồ vải có lỗ thủng nhỏ không rõ nguyên nhân.
Thực tế, những sinh vật này thường được gọi trong đời sống là ngài vải, sâu quần áo hoặc ấu trùng thuộc nhóm bướm đêm nhỏ chuyên sống trong nhà. Ở một số trường hợp, phần mọi người nhìn thấy không phải con trưởng thành mà là lớp vỏ/túi nhỏ do ấu trùng tạo ra để trú ẩn.
Ngài vải là gì, vì sao chúng xuất hiện?
Theo các tài liệu côn trùng học của UC IPM và University of Maryland Extension, nhóm “clothes moths” thường liên quan đến các loài bướm đêm nhỏ có ấu trùng gây hại vật liệu vải, đặc biệt là len, lụa, lông, da, thảm hoặc các loại sợi tự nhiên. Con trưởng thành thường bay yếu, ít gây chú ý; giai đoạn đáng ngại hơn là ấu trùng.
Điểm dễ gây nhầm lẫn là trong đời sống, nhiều người gọi chung các “túi nhỏ” bám trên tường là ngài vải. Tuy nhiên, theo University of Florida/IFAS, một số trường hợp có thể gần với nhóm household casebearer, hay còn gọi là loài ấu trùng mang vỏ, thường xuất hiện trong nhà ở khu vực tường, rèm, phòng tắm, phòng ngủ hoặc nơi có mạng nhện cũ.
Dù cách gọi có thể khác nhau, điểm chung là chúng thích môi trường tối, kín, ít bị xáo trộn. Tủ quần áo lâu ngày không mở, gầm giường, khe tường, mặt dưới thảm, rèm cửa, phòng ẩm hoặc góc nhà nhiều bụi đều có thể trở thành nơi trú ẩn lý tưởng.
Nguồn thức ăn của chúng cũng có sẵn trong nhiều gia đình: sợi vải tự nhiên, len, lụa, lông thú, tóc, bụi hữu cơ, mạng nhện cũ. Đặc biệt, quần áo dính mồ hôi, dầu cơ thể, thức ăn hoặc chưa phơi khô hẳn khi cất vào tủ càng dễ thu hút ấu trùng.
Đó cũng là lý do nhiều người xử lý mãi không hết. Họ thường chỉ quét những chiếc túi nhỏ nhìn thấy trên tường, trong khi trứng và ấu trùng có thể vẫn ẩn trong quần áo, thảm, khe tủ hoặc các góc khuất.
Cách xử lý và phòng tránh để ngài vải không quay lại
Khi phát hiện ngài vải hoặc các túi nhỏ nghi là vỏ ấu trùng trong nhà, việc đầu tiên không phải là xịt thuốc bừa bãi mà cần tìm khu vực xuất hiện nhiều nhất. Nếu chúng tập trung quanh tủ quần áo, rèm, thảm hoặc giường, nên lấy toàn bộ đồ ở khu vực đó ra kiểm tra.
Với quần áo, chăn, khăn, đồ vải, nên giặt sạch, ưu tiên giặt nước nóng nếu chất liệu cho phép. Những món như áo len, áo dạ, lụa, đồ lông hoặc trang phục giá trị cao nên được giặt khô. Theo National Pesticide Information Center, với những món không thể giặt, có thể cho vào túi kín và xử lý bằng nhiệt độ lạnh trong thời gian phù hợp để hạn chế trứng, ấu trùng.
Song song với đó, cần hút bụi kỹ tủ quần áo, chân tường, khe tủ, gầm giường, mặt dưới thảm, rèm và các góc ít vệ sinh. Sau khi hút bụi, nên bỏ rác hoặc túi bụi ngay, bởi bên trong có thể chứa trứng hoặc ấu trùng. Các bề mặt như kệ tủ, sàn, góc tường có thể được lau bằng nước xà phòng hoặc dung dịch vệ sinh phù hợp.
Nếu thấy các “túi nhỏ” bám trên tường, có thể gỡ bỏ hoặc hút bụi trực tiếp, nhưng cần dọn cả mạng nhện cũ, tóc, bụi và sợi vải rơi. Đây là phần nhiều gia đình bỏ qua nên tình trạng dễ tái diễn.
Để phòng tránh, nguyên tắc quan trọng nhất là không cất quần áo bẩn hoặc còn ẩm vào tủ. Đồ mùa đông, áo len, áo dạ, chăn, khăn, thảm nhỏ nên được giặt sạch, phơi thật khô rồi mới cất trong hộp kín, túi zip hoặc túi hút chân không.
Tủ quần áo nên được mở định kỳ để thông thoáng, nhất là trong mùa nồm ẩm. Với đồ second-hand, thảm cũ, sofa bọc vải hoặc áo len mua lại, nên vệ sinh kỹ trước khi đưa vào nhà.
Một số gia đình dùng long não, băng phiến để chống ngài vải. Tuy nhiên, NPIC lưu ý đây là sản phẩm có hoạt chất hóa học, cần dùng đúng hướng dẫn, không đặt tùy tiện trong phòng ngủ, tủ mở hoặc nơi trẻ nhỏ, thú cưng dễ tiếp xúc.
