Sinh vật cả thế giới tưởng đã tuyệt chủng 6.000 năm bất ngờ lộ diện
Ngày 6/3, Records of the Australian Museum công bố hai công trình nghiên cứu cho thấy tại bán đảo Vogelkop, vùng Tây Papua trên đảo New Guinea - khu vực nằm trong lãnh thổ Indonesia ở Đông Nam Á, các nhà khoa học đã bất ngờ xác nhận sự tồn tại của hai loài thú có túi từng chỉ được biết đến qua hóa thạch. Chúng là sóc bay ngón dài tí hon (Dactylonax kambuayai) và sóc bay đuôi cuộn (Tous ayamaruensis). Trước đó, cả hai chủ yếu chỉ được khoa học hiện đại biết đến qua hồ sơ hóa thạch, và được xem là những "đơn vị phân loại Lazarus" tức các loài từng bị cho là đã tuyệt chủng nhưng bất ngờ xuất hiện trở lại.
Các nhà khoa học đã bất ngờ xác nhận sự tồn tại của hai sinh vật từng chỉ được biết đến qua hóa thạch ở Đông Nam Á. (Ảnh: NBC)
Điều khiến phát hiện này gây chấn động là ở chỗ, theo Australian Museum, hai loài trên từng được cho là đã tuyệt chủng hơn 6.000 năm. Riêng với Dactylonax kambuayai, ABC cho biết loài này trong khoa học hiện đại trước đây chỉ được biết đến từ các mẫu hóa thạch khoảng 6.000 năm tuổi. Việc cùng lúc phát hiện ra không phải một mà là hai loài "trở về từ hồ sơ hóa thạch" đã biến câu chuyện ở Vogelkop thành một trong những tin tức đáng chú ý nhất của giới động vật học thời gian gần đây.
Từ những mảnh hóa thạch rời rạc đến cuộc tái xuất gây sửng sốt
Theo thông cáo của Australian Museum, quá trình nhận diện hai loài không diễn ra theo cách thông thường. Nhóm nghiên cứu phải ghép nối nhiều mảnh bằng chứng đến từ các nơi khác nhau, bao gồm mẫu vật duy nhất đang được lưu giữ tại bảo tàng, được thu từ năm 1992 nhưng từng bị định danh nhầm, những bức ảnh hiếm do các nhà nghiên cứu địa phương ghi lại, cùng với các mảnh hóa thạch đã biết từ trước. Chính sự kết hợp ấy đã giúp khẳng định rằng những gì từng chỉ nằm trong hồ sơ cổ sinh vật học thực ra vẫn còn sống trong tự nhiên.
Theo thông cáo của Australian Museum, quá trình nhận diện hai loài không diễn ra theo cách thông thường. (Ảnh: Australian Museum)
Trong đó, sóc bay ngón dài tí hon là loài gây chú ý đặc biệt bởi hình dáng rất lạ. Australian Museum mô tả đây là một loài thú có túi nhỏ, có các sọc đen trắng nổi bật trên đầu và thân, nhưng dấu hiệu dễ nhận ra nhất là một ngón trên mỗi bàn tay dài gấp đôi các ngón còn lại. Theo nhóm nghiên cứu, ngón tay đặc biệt này được dùng để moi ấu trùng bọ khỏi thân gỗ. Bảo tàng Úc cũng cho biết loài này dường như đã biến mất khỏi Australia từ thời kỳ băng hà.
Loài còn lại, sóc bay đuôi cuộn Tous ayamaruensis, cũng không kém phần đặc biệt. Australian Museum cho biết đây là họ hàng còn sống gần nhất của greater glider ở Australia, đồng thời là đại diện của chi thú có túi mới đầu tiên của New Guinea được mô tả kể từ năm 1937. Nhỏ hơn các "người anh em" ở Australia, loài này có tai không lông, đuôi bám rất khỏe, thường ghép đôi lâu dài và mỗi năm chỉ nuôi một con non. Chúng sống trên cao, làm tổ trong các hốc cây lớn ở tầng rừng cao nhất.
Một phát hiện khoa học, nhưng cũng là lời nhắc về giá trị của rừng cổ
Điều khiến phát hiện này được xem là hiếm đến mức gây chấn động là bởi không chỉ một, mà cùng lúc hai loài thú có túi từng chỉ được biết đến qua hóa thạch lại được xác nhận vẫn còn tồn tại trong tự nhiên.
Không chỉ gây chú ý vì yếu tố "tưởng tuyệt chủng mà vẫn còn sống", phát hiện lần này còn cho thấy các khu rừng ở Vogelkop có thể đang che chở cho cả một thế giới động vật cổ đại mà khoa học chưa hiểu hết. Trong phát biểu được Australian Museum dẫn lại, Giáo sư Tim Flannery nhận định việc tìm thấy một loài Lazarus đã là điều đặc biệt, còn phát hiện hai loài cùng lúc là chuyện thật sự đáng kinh ngạc.
Điều khiến phát hiện này được xem là hiếm đến mức gây chấn động là bởi không chỉ một, mà cùng lúc hai loài thú có túi từng chỉ được biết đến qua hóa thạch lại được xác nhận vẫn còn tồn tại trong tự nhiên. (Ảnh: Australian Museum)
Một chi tiết cũng được nhắc nhiều trong các nguồn tin là vai trò của tri thức bản địa. Theo Australian Museum, sóc bay đuôi cuộn được một số thị tộc Tambrauw và Maybrat biết đến từ lâu với tên gọi "Tous", thậm chí xem như động vật linh thiêng, gắn với tổ tiên và các nghi thức truyền dạy. Sự hợp tác với các trưởng lão địa phương được xem là yếu tố then chốt giúp nhóm khoa học tiếp cận đúng khu vực và hiểu rõ hơn về loài vật này.
Tuy nhiên, niềm vui phát hiện đi kèm một nỗi lo không nhỏ. ABC dẫn lời các nhà nghiên cứu cho biết vẫn cần thêm thời gian để làm rõ sinh thái học và tình trạng bảo tồn của cả hai loài, trong khi môi trường sống của chúng có thể chịu sức ép từ khai thác gỗ. Cũng vì vậy, phát hiện này không chỉ là một câu chuyện gây kinh ngạc, mà còn là lời cảnh báo rằng nếu những khu rừng cổ bị xâm lấn, thế giới có thể đánh mất lần nữa những sinh vật vừa mới được xác nhận là vẫn tồn tại.
(Theo Australian Museum, ABC News, Britannica)
