Ảnh minh họa
Theo Nikkei Asia, ngành công nghiệp tôm của Thái Lan đang đối mặt với thêm một thách thức lớn sau khi Malaysia áp đặt lệnh cấm nhập khẩu nhiều loại tôm từ nước này, làm gia tăng áp lực đối với các nhà sản xuất vốn đã chịu tác động từ chi phí đầu vào tăng cao và nhu cầu xuất khẩu suy yếu.
Theo số liệu của Bộ Thương mại Thái Lan, xuất khẩu tôm của nước này trong năm 2025 đạt khoảng 40,9 tỷ baht (tương đương 1,2 tỷ USD), chiếm khoảng 18% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Malaysia là một trong những thị trường quan trọng, nhập khẩu khoảng 8.000 tấn tôm Thái Lan trong năm ngoái, tương đương khoảng 5% tổng giá trị xuất khẩu mặt hàng này.
Tuy nhiên, từ ngày 1/6, Malaysia đã ban hành biện pháp kiểm soát mới, cấm nhập khẩu 5 loài tôm từ Thái Lan gồm tôm sú nâu, tôm chuối, tôm thẻ chân trắng, tôm sú khổng lồ và tôm càng xanh. Lệnh cấm áp dụng đối với cả sản phẩm tươi sống và đông lạnh.
Động thái này diễn ra không lâu sau khi Thái Lan áp dụng các biện pháp kiểm soát nhập khẩu cá vược từ Malaysia do phát hiện tồn dư hóa chất. Phía Malaysia cho biết quyết định được đưa ra vì lo ngại về chất lượng tôm Thái Lan nhưng chưa công bố chi tiết cụ thể.
Ông Poj Aramwattananont, Chủ tịch Phòng Thương mại Thái Lan đồng thời là Giám đốc điều hành tập đoàn hải sản Sea Value, cho rằng chính phủ cần nhanh chóng đàm phán với Malaysia nhằm khôi phục hoạt động thương mại và giảm thiểu thiệt hại cho người nuôi tôm.
Bên cạnh việc tìm kiếm giải pháp ngoại giao, ông Poj cũng đề xuất mở rộng các kênh tiêu thụ khác để hấp thụ lượng tôm không thể xuất khẩu sang Malaysia trong thời gian lệnh cấm còn hiệu lực.
Hiện Trung tâm Thương mại Thái Lan tại Kuala Lumpur đang xúc tiến các cuộc trao đổi với giới chức Malaysia. Theo ông Koranit Nonchuy, phát ngôn viên Bộ Thương mại Thái Lan, quá trình đàm phán có thể kéo dài trong vài tháng.
Các quốc gia xuất khẩu tôm lớn nhất thế giới
Khó khăn từ thị trường xuất khẩu đến trong bối cảnh người nuôi tôm Thái Lan đang phải đối mặt với chi phí sản xuất ngày càng tăng. Dữ liệu từ Cục Thủy sản Thái Lan cho thấy chi phí thức ăn nuôi tôm trung bình đã tăng khoảng 5% trong năm nay, từ 84.000 baht lên 88.200 baht trên diện tích 1.600 m². Giá nhiên liệu phục vụ hoạt động nuôi trồng và khai thác thủy sản cũng duy trì ở mức cao.
Trong khi đó, triển vọng xuất khẩu chưa có nhiều tín hiệu tích cực. Ông Ekapoj Yodpinit, Chủ tịch Hiệp hội Tôm Thái Lan, cho biết xuất khẩu sang các thị trường chủ lực như Mỹ và Nhật Bản đã có dấu hiệu chững lại trong nửa đầu năm do cạnh tranh về giá ngày càng gay gắt. Xu hướng này được dự báo sẽ tiếp tục trong nửa cuối năm.
Trung tâm nghiên cứu Kasikorn dự báo giá trị xuất khẩu tôm của Thái Lan có thể giảm 3,6% trong năm 2026, xuống còn khoảng 1,1 tỷ USD. Nguyên nhân chủ yếu đến từ nhu cầu suy yếu tại các thị trường nhập khẩu lớn, đặc biệt là Mỹ.
Để hỗ trợ ngành tôm, Bộ Thương mại Thái Lan đang triển khai các chương trình kích cầu tiêu dùng trong nước thông qua các lễ hội ẩm thực tại những điểm du lịch lớn như Phuket. Đồng thời, cơ quan này cũng lên kế hoạch tổ chức các triển lãm thực phẩm tại Trung Quốc, Nhật Bản và Mỹ nhằm mở rộng đầu ra cho sản phẩm thủy sản.
Ngoài ra, Thái Lan dự kiến tổ chức các sự kiện quảng bá ẩm thực và sản phẩm tôm tại nhiều thành phố của Trung Quốc thông qua chương trình "Tuần lễ Thái Lan", trong nỗ lực tìm kiếm các thị trường thay thế và giảm sự phụ thuộc vào một số đối tác nhập khẩu truyền thống.
Trong bối cảnh lệnh cấm của Malaysia chưa có dấu hiệu được dỡ bỏ, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và thúc đẩy tiêu thụ nội địa được xem là những giải pháp quan trọng để ngành tôm Thái Lan giảm thiểu tác động và duy trì tăng trưởng trong thời gian tới.
