Bên cạnh điều hòa, quạt điều hòa là thiết bị được nhắc đến khá nhiều vì tạo cảm giác mát hơn quạt thường, lại không cần lắp đặt phức tạp. Tuy nhiên, cũng chính vì có bình nước, bơm nước và chế độ làm mát, không ít người băn khoăn: quạt điều hòa có thật sự tiết kiệm điện, hay bật lâu cũng tốn chẳng kém điều hòa?
Câu trả lời từ các nghiên cứu, khảo sát của các chuyên gia là: Không. Nếu chỉ xét lượng điện tiêu thụ, quạt điều hòa nhìn chung tốn ít điện hơn đáng kể so với điều hòa thông thường.
Ảnh minh họa
Quạt điều hòa tiết kiệm điện hơn điều hòa bao nhiêu?
Lý do nằm ở cơ chế hoạt động. Quạt điều hòa, trong các tài liệu nước ngoài thường được gọi là evaporative cooler hoặc swamp cooler, làm mát bằng cách thổi không khí qua tấm làm mát thấm nước. Khi nước bay hơi, không khí đi qua sẽ giảm nhiệt, tạo cảm giác mát hơn quạt thường.
Thiết bị này chủ yếu tiêu thụ điện cho quạt gió và bơm nước, không có máy nén như điều hòa. Trong khi đó, điều hòa thông thường làm lạnh bằng hệ thống máy nén, dàn nóng, dàn lạnh và môi chất lạnh nên mức tiêu thụ điện cao hơn.
Theo Bộ Năng lượng Mỹ, quạt điều hòa có thể dùng khoảng 1/4 năng lượng so với điều hòa trung tâm, nhưng phù hợp nhất ở nơi có độ ẩm thấp và cần nguồn nước để vận hành. Tổ chức tiêu dùng CHOICE của Australia cũng nêu mức tham khảo: quạt điều hòa gia dụng thường tiêu thụ khoảng 200–400W, do bộ phận dùng điện chủ yếu là quạt và bơm nước.
Ảnh minh họa
Có thể hình dung đơn giản: một quạt điều hòa 200W nếu bật 8 giờ sẽ tiêu thụ khoảng 1,6 kWh. Nếu là loại 400W, con số khoảng 3,2 kWh. Trong khi đó, một điều hòa có công suất tiêu thụ khoảng 1kW nếu bật 8 giờ có thể dùng khoảng 8 kWh, chưa tính việc máy phải hoạt động mạnh hơn khi phòng nóng, đặt nhiệt độ quá thấp hoặc cách nhiệt kém.
Dùng quạt điều hòa thế nào hiệu quả nhất trong ngày nắng nóng?
Muốn quạt điều hòa phát huy hiệu quả, nguyên tắc đầu tiên là không dùng trong phòng kín hoàn toàn. Chính quyền bang Queensland, Australia khuyến cáo khi vận hành thiết bị làm mát bay hơi, người dùng cần giữ cửa sổ hoặc cửa ra vào mở để không khí lưu thông. Nếu có gió, nên mở phía xuôi gió để tạo đường thoát khí.
Nguyên tắc thứ hai là chú ý độ ẩm. Queensland Government khuyến cáo nếu độ ẩm khu vực trên 65% hoặc trời đang mưa, người dùng nên tắt bơm nước, chỉ dùng thiết bị như quạt gió thông thường. Khi thấy kính mờ, tường ẩm, nền nhà có hơi nước hoặc phòng bắt đầu bí, đó có thể là dấu hiệu không gian không đủ thông gió.
Ảnh minh họa
Điều này đặc biệt đáng chú ý với khí hậu nóng ẩm ở nhiều khu vực của Việt Nam. Trong phòng khách thoáng, ban công, hiên nhà, không gian bán mở hoặc những ngày nắng khô, quạt điều hòa có thể giúp dễ chịu hơn với chi phí điện thấp. Nhưng trong phòng ngủ đóng kín, ngày oi nồm, cần hạ nhiệt sâu và kiểm soát độ ẩm, điều hòa thông thường vẫn có lợi thế rõ rệt.
Ngoài ra, bình nước, khay nước và tấm làm mát cần được vệ sinh thường xuyên. HealthyWA, trang thông tin y tế của Tây Australia, khuyến cáo với thiết bị làm mát bay hơi di động, người dùng nên xả hết nước, vệ sinh trong thời tiết nóng và để thiết bị khô khi không sử dụng. Nước đưa vào quạt cũng nên là nước sạch, mới, tránh để lâu ngày gây mùi hoặc tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm mốc phát triển.
Nói cách khác, quạt điều hòa tiết kiệm điện hơn, nhưng không nên kỳ vọng thiết bị này làm lạnh sâu và ổn định như điều hòa.
