Các "ông lớn" trong ngành sản xuất tấm pin mặt trời tại Trung Quốc đang rơi vào vòng xoáy thua lỗ nặng nề, hệ quả tất yếu từ tình trạng dư thừa công suất nghiêm trọng và cuộc chiến giá bán khốc liệt.
Báo cáo tài chính quý I/2026 cho thấy bức tranh ảm đạm của ngành công nghiệp vốn được coi là "ngôi sao" xuất khẩu này. Jinko Solar - nhà sản xuất pin năng lượng mặt trời hàng đầu thế giới ghi nhận doanh thu 12,2 tỷ nhân dân tệ (khoảng 1,8 tỷ USD), giảm 12% so với cùng kỳ năm trước và lỗ ròng 1,3 tỷ nhân dân tệ (190 triệu USD).
Đáng chú ý, cả 5 "ông lớn" ngành pin mặt trời Trung Quốc đều báo lỗ trong quý đầu năm, với tổng thiệt hại lên tới 7 tỷ nhân dân tệ (1,03 tỷ USD).
Tình hình tại Longi Green Energy Technology còn nghiêm trọng hơn khi chi phí sản xuất vượt xa doanh thu, đẩy tỷ suất lợi nhuận gộp xuống mức âm. Trong khi đó, các doanh nghiệp như Jinko Solar và Trina Solar dù đạt biên lợi nhuận gộp dương nhưng vẫn không đủ sức khỏa lấp các khoản chi phí cố định khổng lồ.
Trước đó, Trung Quốc xác định pin mặt trời, xe điện và pin lithium là "bộ ba" hàng hóa xuất khẩu chiến lược mới. Nhờ sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ các khoản trợ cấp chính phủ, các doanh nghiệp nước này đã ồ ạt rót vốn, chiếm lĩnh tới 80% thị phần toàn cầu.
Tham vọng trên đã giúp các doanh nghiệp Trung Quốc đạt được "thắng lợi áp đảo" trước những đối thủ sừng sỏ trên thế giới. Tuy nhiên, nó cũng dẫn đến 1 hệ lụy, đó là tình trạng dư thừa công suất.
Ông lớn nghành pin mặt trời Jinko Solar lỗ tới hơn 1 tỷ USD.
Hiện nay, riêng 5 nhà sản xuất lớn đã nắm giữ công suất 500 GW/năm. Nếu tính trên quy mô toàn ngành, Trung Quốc sở hữu công suất lên tới 1.000 GW, gấp từ 1,5 đến 2 lần tổng công suất lắp đặt của cả thế giới (500–700 GW/năm).
Sự mất cân đối giữa cung và cầu đã kéo giá tấm pin mặt trời sụt giảm 60% so với đỉnh năm 2021. Giá polysilicon - nguyên liệu đầu vào chính cũng lao dốc 85% so với năm 2022.
Tình hình càng trở nên nan giải khi nhu cầu nội địa Trung Quốc lần đầu tiên có dấu hiệu sụt giảm. Dữ liệu chính phủ ghi nhận trong 4 tháng đầu năm 2026, công suất lắp đặt mới chỉ đạt 50,9 GW, giảm khoảng 50% so với cùng kỳ năm ngoái.
Trước đây, việc chính phủ hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT) cho hàng xuất khẩu là "phao cứu sinh" giúp doanh nghiệp đẩy mạnh bán hàng ra nước ngoài. Tuy nhiên, trước áp lực cạnh tranh quốc tế, Bắc Kinh đã quyết định bãi bỏ hoàn toàn chính sách này từ tháng 4/2026. Động thái này dự kiến sẽ buộc các nhà sản xuất phải tăng giá xuất khẩu, làm giảm lợi thế cạnh tranh.
Dù giá cổ phiếu của các doanh nghiệp đầu ngành như Jinko Solar (-17%) và Longi Green Energy (-25%) giảm mạnh kể từ cuối tháng 3, giới chuyên gia vẫn giữ cái nhìn dè dặt về tương lai.
Ông Yoichiro Okuyama (Viện Nghiên cứu Hamagin, Nhật Bản) nhận định: "Các công ty Trung Quốc vẫn đang nâng cao năng lực công nghệ và hoàn toàn có cơ hội lấy lại đà phát triển khi thị trường ổn định".
Hiện tại, công nghệ pin mặt trời perovskite với đặc tính mỏng, nhẹ và linh hoạt đang là tâm điểm chú ý tại Hội nghị & Triển lãm SNEC (Thượng Hải, khai mạc ngày 3/6). Đây được kỳ vọng sẽ là "cứu cánh" công nghệ cho các doanh nghiệp Trung Quốc trong cuộc đua mới, nơi họ sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với các đối thủ mạnh từ Nhật Bản như Sekisui Chemical.
