Theo phân tích của CNN, một khu vực ngoài khơi Malaysia đang nổi lên như điểm trung chuyển quan trọng trong mạng lưới vận chuyển dầu của Iran, nơi các tàu chở dầu thường xuyên thực hiện hoạt động chuyển hàng trên biển nhằm duy trì xuất khẩu trong bối cảnh bị trừng phạt quốc tế.
Trọng tâm của báo cáo là tàu chở dầu cỡ lớn MT Tifani, con tàu được cho là đã nhiều lần di chuyển giữa Iran và vùng biển gần eo biển Singapore trong khoảng một năm trước khi bị lực lượng Mỹ bắt giữ tại Ấn Độ Dương.
Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy MT Tifani thường xuyên hoạt động tại một khu vực neo đậu ngoài khơi Malaysia, gần cửa ngõ eo biển Singapore – tuyến hàng hải nhộn nhịp bậc nhất thế giới. Trong quá trình di chuyển, con tàu nhiều lần tắt hệ thống nhận dạng tự động AIS rồi bật trở lại sau đó, một phương thức thường được sử dụng để hạn chế khả năng theo dõi hành trình.
Khu vực này không có tên gọi hành chính chính thức nhưng trong ngành vận tải biển thường được gọi là “khu vực giới hạn cảng ngoài khơi phía đông” (EOPL), nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Malaysia, cách bờ biển bán đảo Malaysia khoảng 40 hải lý.
Theo CNN, dữ liệu vệ tinh ghi nhận nhiều hoạt động chuyển dầu giữa các tàu ngay trên biển thay vì tại cảng. Một trong những trường hợp đáng chú ý là việc MT Tifani thực hiện chuyển hàng với tàu Macho Queen vào tháng 8/2025. Sau đó, tàu Macho Queen được ghi nhận di chuyển về phía Trung Quốc trước khi tín hiệu định vị bị gián đoạn.
Không chỉ MT Tifani, tàu chở dầu MT Majestic X cũng được cho là đã nhiều lần hoạt động trên tuyến Trung Đông – eo biển Singapore trước khi bị phía Mỹ bắt giữ.
Lượng tàu chuyển hàng tại khu vực ngoài khơi Malaysia tăng vọt từ cuối năm 2025 đến nay.
Theo dữ liệu do tổ chức United Against Nuclear Iran (UANI) công bố, chỉ riêng trong năm 2025 đã có hàng trăm lượt chuyển hàng giữa các tàu tại khu vực ngoài khơi Malaysia. Tổ chức này cho rằng con số thực tế có thể còn cao hơn do giới hạn của hệ thống quan sát vệ tinh liên tục.
Hoạt động tại EOPL vẫn tiếp diễn kể từ khi xung đột giữa Mỹ Israel và Iran nổ ra, hạn chế dòng chảy dầu mỏ từ Trung Đông. UANI đã theo dõi ít nhất 250 vụ chuyển dầu giữa các tàu tại khu vực neo đậu EOPL từ tháng Giêng đến ngày 21/4 năm nay.
EOPL cũng đóng vai trò như một kho chứa dầu cho Iran, giúp giảm thiểu bất kỳ sự gián đoạn nào đối với giao thông vận tải biển ở Vịnh Ba Tư.
Theo công ty dữ liệu năng lượng Vortexa, phần lớn “đội tàu ngầm” của Iran bao gồm các tàu chở dầu thô cỡ rất lớn (VLCC), tương tự MT Tifani, có thể vận chuyển tới 2 triệu thùng dầu trong một chuyến đi.
Theo Kpler, Iran đã tích trữ kỷ lục 191 triệu thùng dầu trên biển vào tháng Hai, phần lớn tập trung ở Đông Á.
Theo UANI, nguồn dự trữ chiến lược nổi này đã cho phép Tehran duy trì xuất khẩu ở mức cao, vận chuyển trung bình 1,1 triệu thùng dầu mỗi ngày sang Trung Quốc ngay cả khi Mỹ và Israel liên tục tấn công nước này trong suốt tháng 3
Lượng dầu bị cấm vận này thường được bán với giá thấp hơn khoảng 10 USD/thùng so với dầu Brent chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh giá dầu toàn cầu tăng mạnh và có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng kể từ khi xung đột khu vực bùng phát, mỗi chuyến chuyển dầu trên biển vẫn có thể mang lại nguồn thu hàng chục triệu USD cho Iran.
CNN nhận định vùng biển ngoài khơi Malaysia hiện đóng vai trò như một “trạm tiếp nhiên liệu nổi” trong mạng lưới vận tải dầu của Iran. Với vị trí gần tuyến hàng hải quốc tế trọng yếu và lưu lượng tàu thuyền dày đặc, khu vực này tiếp tục được sử dụng như điểm trung chuyển chiến lược cho hoạt động vận chuyển dầu trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
