Ảnh minh họa
Kazakhstan – quốc gia lâu nay được biết đến với dầu mỏ và những thảo nguyên rộng lớn – có thể đang đứng trước một bước ngoặt mới khi các nhà địa chất phát hiện một mỏ đất hiếm quy mô lớn tại khu vực Karagandy.
Theo các thông tin được công bố, mỏ đất hiếm tại Karagandy chứa các nguyên tố như neodymium, cerium, lanthanum và yttrium – những vật liệu quan trọng trong sản xuất xe điện, tua-bin gió, thiết bị điện tử và nhiều ứng dụng quốc phòng.
Ước tính sơ bộ cho thấy khu vực này có khoảng 935.400 tấn oxit đất hiếm. Một số con số không chính thức thậm chí cho rằng tổng trữ lượng quặng có thể lên tới 20 triệu tấn, với hàm lượng trung bình khoảng 700 gram mỗi tấn. Dù các khoáng chất này thường tồn tại với khối lượng nhỏ, vai trò của chúng lại đặc biệt quan trọng đối với ngành năng lượng sạch, điện tử và công nghiệp quốc phòng.
Phát hiện này được đánh giá có thể giúp Kazakhstan chuyển mình từ một trung tâm trung chuyển năng lượng và nguyên liệu thô sang một đối tác chiến lược trong chuỗi cung ứng khoáng sản công nghệ cao.
Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn nhấn mạnh sự thận trọng. Ông Georgiy Freiman từ PONEN phát biểu tại Diễn đàn MINEX 2025 rằng để chính thức gọi đây là một mỏ khoáng sản, cần hoàn tất đầy đủ các nghiên cứu về thủy văn, cơ học địa chất và hiệu quả kinh tế.
Hoạt động thăm dò bắt đầu từ năm 2022 và đến cuối năm 2024, các báo cáo nội bộ đã được trình lên chính phủ, ngay trước thềm Hội nghị thượng đỉnh EU – Trung Á. Theo giới quan sát, động thái này phát đi tín hiệu rằng Kazakhstan đang nghiêm túc mở rộng chiến lược tài nguyên, không chỉ dựa vào dầu mỏ mà còn hướng đến các khoáng sản chiến lược.
Tiềm năng đất hiếm của Kazakhstan đang thu hút sự chú ý mạnh mẽ từ các tập đoàn khai khoáng quốc tế. Giai đoạn 2020–2025, hơn 1 tỷ USD vốn đầu tư tư nhân đã được rót vào lĩnh vực này. Các doanh nghiệp lớn như Rio Tinto, BHP, Fortescue, Barrick và KIGAM của Hàn Quốc đều đang tham gia hoạt động thăm dò, trong đó KIGAM ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để đẩy nhanh khảo sát địa chất.
Hiện Trung Quốc vẫn chiếm khoảng 70% sản lượng khai thác và 85% công suất tinh chế đất hiếm toàn cầu. Sự tập trung này từ lâu đã khiến nhiều quốc gia tìm kiếm các nguồn cung thay thế nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh đó, vai trò mới của Kazakhstan – nếu được hiện thực hóa có thể góp phần điều chỉnh cán cân thị trường, dù ở mức độ nhất định.
Tuy vậy, việc phân loại chính thức trữ lượng vẫn chưa hoàn tất. Các nghiên cứu môi trường và thương mại dự kiến tiếp tục đến năm 2026, và các cơ quan chức năng vẫn chưa xác nhận giấy phép khai thác hoặc kế hoạch xây dựng nhà máy tinh chế.
Trong khi đó, giới phân tích cho rằng chặng đường phía trước còn dài, đòi hỏi nguồn vốn lớn, công nghệ cao và khung pháp lý rõ ràng. Song nếu vượt qua được những thách thức này, Kazakhstan có thể từng bước khẳng định vị thế mới trên bản đồ khoáng sản chiến lược toàn cầu.
