Trong bối cảnh xung đột Trung Đông đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt, thị trường nhiên liệu tại Malaysia đang thể hiện một đặc điểm khác biệt so với nhiều quốc gia Đông Nam Á. Đó là giá bán lẻ tương đối ổn định nhờ chính sách trợ giá mạnh của chính phủ, dù áp lực tài khóa ngày càng gia tăng.
Theo bảng giá tại hệ thống Shell Malaysia ngày 19/3 (vẫn áp dụng đến thời điểm phóng viên viết bài - 10h ngày 24/3), giá xăng RON95 ở mức 3,27 RM/lít (khoảng 22.087 đồng/lít), xăng cao cấp RON97 ở mức 4,55 RM/lít (khoảng 30.735 đồng/lít), trong khi dòng cao cấp hơn như V-Power Racing lên tới 7,88 RM/lít (khoảng 53.219 đồng/lít). Đối với dầu diesel, giá tại bán đảo Malaysia ở mức 4,72–4,92 RM/lít (khoảng 31.880–33.235 đồng/lít), trong khi tại Đông Malaysia thấp hơn đáng kể, chỉ từ 2,15–2,35 RM/lít (khoảng 14.520–15.870 đồng/lít) nhờ chính sách trợ giá khu vực.
Mức giá nhiên liệu thấp hơn tại Đông Malaysia (Sabah và Sarawak) chủ yếu đến từ cơ chế trợ giá trực tiếp quy mô lớn của chính phủ liên bang. Theo The Star , chính phủ Malaysia duy trì giá diesel tại khu vực này ở mức khoảng 2,15 RM/lít (khoảng 14.521 đồng/lít), trong khi giá thị trường thực tế có thể lên tới khoảng 4,75 RM/lít (khoảng 32.081 đồng/lít), tức nhà nước đang bù gần một nửa chi phí.
Đồng thời, báo The Borneo Post cho biết tổng ngân sách trợ giá diesel cho Sabah và Sarawak có thể lên tới 4,6 tỷ RM (khoảng 31.068 tỷ đồng) trong năm 2026 , tăng mạnh do giá dầu toàn cầu leo thang. Chính sách này được duy trì nhằm kiểm soát chi phí vận tải và giá hàng hóa thiết yếu tại các khu vực phụ thuộc lớn vào vận chuyển đường bộ và đường biển, qua đó giữ ổn định kinh tế – xã hội trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng.
Ngân sách Malaysia chịu áp lực trợ giá lớn
Mặc dù mức giá này có vẻ thấp hơn so với Singapore hay tương đương Thái Lan, thực tế thị trường Malaysia đang chịu áp lực rất lớn từ biến động giá dầu toàn cầu. Theo The Star và Reuters, chỉ trong vòng chưa đầy một tuần, giá dầu thế giới đã tăng từ khoảng 70 USD lên gần 120 USD/thùng, chủ yếu do gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu.
Điều này khiến chi phí trợ giá nhiên liệu của Malaysia tăng đột biến. Cụ thể, ngân sách trợ giá RON95 và diesel hàng tháng đã tăng từ khoảng 700 triệu RM lên tới 3,2 tỷ RM, tức tăng hơn 4 lần trong thời gian rất ngắn. Đây là mức tăng hiếm thấy, phản ánh rõ áp lực tài khóa mà chính phủ đang phải gánh để giữ ổn định giá trong nước.
Dù là quốc gia sản xuất dầu, Malaysia vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu. Theo chính phủ, nước này xuất khẩu dầu thô khoảng 5,5 tỷ USD mỗi năm nhưng nhập khẩu tới 12,6 tỷ USD, dẫn tới thâm hụt hơn 7 tỷ USD. Điều này khiến giá nhiên liệu nội địa vẫn chịu ảnh hưởng mạnh từ biến động quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh chi phí vận chuyển, bảo hiểm và tinh chế đều tăng.
Để ứng phó, chính phủ Malaysia lựa chọn chiến lược “hấp thụ cú sốc giá” thay vì để người dân chịu tác động trực tiếp. Theo Reuters và S&P Global, cơ chế trợ giá hiện nay vẫn giữ giá xăng RON95 phổ biến ở mức khoảng 1,99 RM/lít đối với người dân, thông qua chương trình trợ giá có mục tiêu (Budi95), trong khi giá thị trường cao hơn áp dụng cho nhóm không được trợ cấp.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng chính sách trợ giá quy mô lớn khó có thể duy trì lâu dài nếu giá dầu tiếp tục ở mức cao. Theo S&P Global, cứ mỗi 1 USD tăng thêm của giá dầu có thể làm tăng chi phí trợ giá thêm hàng trăm triệu ringgit (đơn vị tiền tệ của Malaysia), tạo ra áp lực lớn lên ngân sách quốc gia.
