Mỗi mùa hè, hình ảnh nước nhỏ đều từ ống thoát điều hòa đã trở nên quá quen thuộc. Chính vì xuất hiện thường xuyên, lại nhìn khá trong, nhiều người cho rằng đây gần như là nước cất và có thể dùng tùy ý. Tuy nhiên, các nguồn kỹ thuật và môi trường cho thấy câu trả lời cần được hiểu kỹ hơn: nước này không phải nước thải bẩn nặng, nhưng cũng không nên mặc nhiên xem là nước sạch sinh hoạt.
Nước chảy từ điều hòa thực ra là nước gì?
Theo Bộ Năng lượng Mỹ, khi điều hòa làm lạnh, không khí ấm và ẩm trong phòng đi qua dàn lạnh. Hơi ẩm gặp bề mặt lạnh sẽ ngưng tụ thành nước, sau đó chảy xuống khay hứng và theo đường ống thoát đi ra ngoài. LG cũng mô tả hiện tượng này tương tự việc hơi nước bám bên ngoài một chai nước lạnh: càng nóng ẩm, khả năng ngưng tụ càng rõ.
Vì thế, việc thấy nước chảy ra ở đầu ống xả, hay đôi lúc thấy nước đọng quanh ống và khu vực dàn nóng ngoài trời, không phải lúc nào cũng là dấu hiệu hỏng hóc. Daikin cho biết trong quá trình làm lạnh, các ống ở dàn nóng có thể lạnh đi và gây ngưng tụ, còn LG cũng nhấn mạnh vào những ngày ẩm hoặc mưa nhiều, lượng nước xuất hiện có thể tăng lên rõ rệt.
Loại nước này có dùng lại được không?
Điểm khiến nhiều người bất ngờ là EPA của Mỹ cho biết nước ngưng từ hệ thống HVAC, ở thời điểm vừa hình thành, về bản chất là loại nước “essentially distilled water”, có thể hiểu nôm na là khá giống nước cất vì nó được tách ra từ hơi ẩm trong không khí. Đây cũng là lý do khiến không ít gia đình nghĩ rằng có thể tận dụng thoải mái.
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: sau khi hình thành, nước này không đứng yên trong môi trường vô trùng. Nó đi qua dàn lạnh, khay hứng, bề mặt kim loại, ống thoát và những vị trí dễ tích bụi hoặc màng sinh học. Trong nghiên cứu về nước ngưng HVAC, EPA ghi nhận lượng vi khuẩn dị dưỡng trung bình trong nước chưa xử lý cao hơn mức thường được khuyến nghị cho nước uống; ngoài ra, mẫu ở bề mặt khay và ống thoát cũng cho thấy sự hiện diện của biofilm và vi sinh vật liên quan đến môi trường nước. Nói cách khác, nhìn trong không đồng nghĩa với đủ an toàn để uống.
Từ góc độ sử dụng lại, hướng đi mà EPA nhắc tới là tái sử dụng cho mục đích không uống. Cơ quan này và các tài liệu về tái sử dụng nước tại chỗ đều nêu những ứng dụng như tưới cây cảnh, tưới cảnh quan hay xả bồn cầu, với điều kiện phù hợp với mục đích sử dụng. Điều đó có nghĩa là, trong phạm vi gia đình, nước điều hòa chỉ nên được xem là nguồn nước phụ trợ cho các việc không liên quan tới ăn uống trực tiếp, chứ không nên dùng để uống, nấu ăn hay rửa thực phẩm.
Khi nào nước chảy từ điều hòa là bất thường?
Một chi tiết nhiều người dễ bỏ qua là điều hòa càng phải làm việc trong môi trường nóng ẩm thì càng tách nhiều hơi nước hơn khỏi không khí. Bộ Năng lượng Mỹ lưu ý rằng trong điều kiện ẩm, người dùng cần chú ý hệ thống thoát nước ngưng để tránh tắc nghẽn; còn LG cho biết việc mở cửa khi trời mưa, nấu nướng làm tăng hơi ẩm trong phòng hoặc để chênh lệch nhiệt độ quá lớn đều có thể khiến hiện tượng đọng nước xuất hiện rõ hơn.
Tuy nhiên, nếu nước không đi ra ngoài theo ống xả mà lại nhỏ từ dàn lạnh trong nhà, chảy qua cửa gió, thấm tường hoặc rơi xuống sàn, đó lại là chuyện khác. Daikin khuyến cáo trong trường hợp dàn lạnh bị rò nước, người dùng nên hạn chế tiếp tục sử dụng vì nước có thể làm hỏng sàn, tường và đồ đạc. Hãng này đồng thời lưu ý cần kiểm tra xem đầu ống thoát bên ngoài có đang xả bình thường hay không, bởi các vật cản, chỗ gập hoặc đường thoát bị nghẽn đều có thể làm nước dồn ngược vào trong.
Carrier cũng chỉ ra một loạt nguyên nhân phổ biến gây rò nước như tắc đường thoát nước ngưng, dàn bay hơi bị đóng băng rồi tan, khay nước ngưng hỏng hoặc đầy, hay lỗi lắp đặt. Hãng khuyến nghị không nên tiếp tục chạy máy khi điều hòa đang rò nước, bởi điều đó có thể khiến hư hỏng nặng thêm và làm tăng nguy cơ hỏng nội thất, sàn nhà hoặc các bộ phận khác của thiết bị.
Với những gia đình có thói quen đặt xô hoặc chậu để hứng nước, LG còn đưa ra một lưu ý rất thực tế: không để đầu ống xả bị ngập dưới mặt nước. Nếu đầu ống bị chìm, nước có thể chảy ngược vào máy và gây rò rỉ. Hãng cũng khuyên đường ống nên thẳng, dốc xuống dưới và tránh gập gãy để nước thoát trơn tru hơn.
