Bổ sung sân bay trên mặt nước và trên núi
Theo tờ trình của Bộ Xây dựng , việc điều chỉnh quy hoạch hệ thống cảng hàng không thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050 nhằm đáp ứng yêu cầu tăng trưởng nhanh nhưng bền vững trong bối cảnh kinh tế mới của Việt Nam. Với thời gian lập điều chỉnh dự kiến khoảng 3 tháng, mục tiêu trọng tâm là nghiên cứu bổ sung cảng hàng không mới là Măng Đen (Kon Tum) và Vân Phong (Khánh Hòa) vào hệ thống mạng lưới quốc gia.
Cụ thể, sân bay Măng Đen được đề xuất quy hoạch trên một khu vực đồi núi rộng khoảng 350 ha tại huyện Kon Plông. Dự án có quy mô cấp 4C với công suất dự kiến khoảng 1 triệu hành khách/năm vào năm 2030 và được định hướng cải tạo để khai thác vượt công suất trong giai đoạn sau.
Sân bay Măng Đen sẽ nằm hoàn toàn trên đồi núi. Ảnh minh họa: AI.
Trong khi đó, sân bay Vân Phong gây chú ý đặc biệt với phương án xây dựng hoàn toàn trên vùng mặt nước ven bờ rộng hơn 497 ha tại xã Vạn Thắng, tỉnh Khánh Hòa. Công trình này định hướng đạt tiêu chuẩn cấp 4E, công suất thiết kế 1,5 triệu lượt hành khách/năm vào 2030 và lên mức 2,5 triệu lượt vào năm 2050. Với tổng mức đầu tư ước tính hơn 9.210 tỷ đồng, nếu được thông qua, đây sẽ là sân bay đầu tiên tại Việt Nam được xây dựng trên mặt nước, phù hợp với định hướng quy hoạch Khu kinh tế Vân Phong.
Bộ Xây dựng cũng đề xuất điều chỉnh cấp sân bay của Cảng hàng không Quảng Trị từ cấp 4C lên cấp 4E. Hiện nay, dự án sân bay Quảng Trị đang được triển khai theo hình thức BOT do liên danh Tập đoàn T&T làm nhà đầu tư chính, với tổng vốn hơn 5.820 tỷ đồng và công suất thiết kế 5 triệu hành khách/năm. Việc nâng cấp lên 4E sẽ giúp sân bay này tăng khả năng tiếp nhận các máy bay lớn, mở rộng năng lực giao thương.
Tại khu vực Nam Trung Bộ, Cục Hàng không Việt Nam đã trình đề xuất chuyển đổi sân bay quân sự Thành Sơn (Khánh Hòa) thành cảng hàng không lưỡng dụng. Khu vực này đang có dư địa phát triển mạnh mẽ về năng lượng tái tạo, điện khí LNG và du lịch. Trong thời kỳ đầu, Thành Sơn được quy hoạch là cảng nội địa cấp 4C với công suất 1,5 triệu hành khách/năm, và dự kiến sẽ mở rộng quy mô đạt 3 triệu hành khách cùng 15.000 tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2050.
Cẩn trọng xung đột không lưu
Bên cạnh các dự án trên, nhiều tỉnh thành khác cũng đang có các đề xuất quy hoạch sân bay để phục vụ mục đích kinh tế và quốc phòng - an ninh.
Tại Cao Bằng, UBND tỉnh vừa kiến nghị Bộ Xây dựng điều chỉnh quy mô Cảng hàng không Cao Bằng từ cấp 4C lên thẳng 4E thay vì quy hoạch cũ. Lãnh đạo tỉnh nhận định, việc nâng cấp lên 4E sẽ cho phép sân bay tiếp nhận các máy bay thân rộng (Boeing 777, 787, Airbus A350), mở ra đường bay quốc tế và vận tải hàng hóa khối lượng lớn, phát huy vị trí cửa ngõ giao thương với Trung Quốc.
TP. Hà Nội cũng đang định hướng xây dựng Cảng hàng không thứ 2 của Thủ đô ở khu vực phía Nam (vùng Phú Xuyên - Ứng Hòa hoặc tiếp giáp Ninh Bình) với quy mô cấp 4E, công suất lên tới 50 triệu hành khách/năm. Tuy nhiên, Bộ Xây dựng đã yêu cầu rà soát lại vì khu vực phía Tây Nam có nhiều dãy núi cao, vùng trời bị hạn chế gây khó khăn cho phương thức bay. Vị trí chính thức sẽ tiếp tục được nghiên cứu đến năm 2030 khi công nghệ dẫn đường phát triển.
TP. Hà Nội cũng định hướng xây dựng sân bay thứ 2 ở khu vực phía Nam (vùng Phú Xuyên - Ứng Hòa hoặc tiếp giáp Ninh Bình). Ảnh minh họa: NIA.
Tương tự, đề xuất bổ sung sân bay quốc tế Ninh Bình (công suất 5-10 triệu khách/năm) của UBND tỉnh Ninh Bình cũng có nhiều ý kiến. Bộ Xây dựng cùng nhiều cơ quan chỉ ra rằng, 3 vị trí mà tỉnh này đề xuất nằm quá gần các sân bay hiện hữu (Nội Bài, Cát Bi, Gia Bình, sân bay thứ 2 của Hà Nội) và các sân bay quân sự, tiềm ẩn nguy cơ gia tăng xung đột không lưu rất lớn.
Hành khách khu vực này hiện đã được san sẻ bởi các sân bay lân cận và sắp tới sẽ chịu sự cạnh tranh trực tiếp từ đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam . Bộ Tài chính và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch lo ngại, việc phát triển sân bay tại đây có thể gây phân tán nguồn khách, rủi ro lãng phí nguồn lực đầu tư và làm giảm tính khả thi của phương án tài chính PPP.
Hiện nay Việt Nam hiện có 22 sân bay đang vận hành. Theo hồ sơ điều chỉnh của Cục Hàng không Việt Nam, hệ thống cảng hàng không toàn quốc được kỳ vọng sẽ tăng lên 33 sân bay với công suất phục vụ 297 triệu hành khách vào năm 2030. Tầm nhìn đến năm 2050, mạng lưới này sẽ mở rộng lên 36 sân bay, phục vụ gần 540 triệu hành khách mỗi năm.
