Ngày 13/3, bác sĩ chuyên khoa cấp II Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, chia sẻ về một ca bệnh có máu “trắng đục như sữa” vừa được khoa tiếp nhận điều trị.
Theo bác sĩ Tuấn, sau Tết là thời điểm anh chứng kiến nhiều ống máu xét nghiệm của bệnh nhân “đục trắng như sữa”.
Một ca bệnh điển hình là người đàn ông 36 tuổi, trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, công việc ổn định, không có bệnh gì đặc biệt ngoài việc vài năm trước từng được phát hiện mỡ máu cao trong một lần khám sức khỏe. Bác sĩ khuyên nên theo dõi và điều trị, nhưng vì không thấy triệu chứng gì nên anh cũng bỏ qua.
“Những ngày Tết vừa rồi, bệnh nhân ăn uống nhiều hơn bình thường. Bữa tiệc nối tiếp bữa tiệc, thịt, đồ béo, bánh kẹo… và rượu bia gần như ngày nào cũng có.” bác sĩ Tuấn cho biết.
Một buổi sáng sau Tết, nam bệnh nhân xuất hiện đau bụng dữ dội vùng thượng vị, đau lan ra sau lưng, buồn nôn liên tục. Khi vào viện, kết quả xét nghiệm cho thấy triglyceride trong máu tăng cực cao, men tuỵ cao, huyết tương đục trắng như sữa, chụp phim cho thấy hình ảnh tụy viêm hoại tử. Chẩn đoán được xác định: viêm tụy cấp do tăng triglyceride máu.
Khi vào viện, kết quả xét nghiệm cho thấy triglyceride trong máu bệnh nhân tăng cực cao. (Ảnh minh hoạ)
Bác sĩ Tuấn tiết lộ: “Chỉ trong vòng một ngày, tình trạng bệnh diễn biến rất nhanh. Phản ứng viêm lan ra toàn cơ thể, bệnh nhân rơi vào suy hô hấp và tụt huyết áp, phải điều trị hồi sức tích cực.”
Sai lầm khiến mỡ máu tăng vọt
Theo vị chuyên gia nội tiết - đái tháo đường, người đàn ông U40 trên không phải là một trường hợp cá biệt.
Sau mỗi dịp Tết, các chuyên gia tại Bạch Mai gặp nhiều bệnh nhân tăng triglyceride máu mức độ rất nặng, khá nhiều người trong số đó còn rất trẻ, nhiều người chưa đến 40 tuổi. Điều đáng lo ngại là hầu hết đều mắc một sai lầm - chủ quan không điều trị mỡ máu cao dù đã phát hiện trước đó.
“Tất cả đều có một điểm chung: từng được phát hiện mỡ máu cao nhưng vì không thấy biểu hiện gì rõ ràng nên thường chủ quan, nghĩ rằng chắc cũng không sao.” bác sĩ Tuấn cảnh báo.
“Thực tế, tăng triglyceride máu thường rất “im lặng”. Phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ ràng trong nhiều năm. Không đau, không sốt, không khó chịu gì đặc biệt. Vì vậy nhiều người dễ bỏ qua, không theo dõi, không điều trị.”
“Nhưng khi triglyceride tăng lên quá cao, cơ thể có thể phải trả giá bằng một biến chứng rất nguy hiểm: viêm tụy cấp.”
Mỡ máu cao có thể diễn biến thầm lặng.
Theo bác sĩ Tuấn, tuyến tụy là một cơ quan nhỏ nằm phía sau dạ dày, nhưng lại giữ vai trò rất quan trọng trong tiêu hóa và chuyển hóa. Khi triglyceride trong máu tăng quá mức, các chất béo này bị men tụy phân hủy thành acid béo tự do với nồng độ rất cao. Những acid béo này trở nên độc đối với tế bào tụy, gây tổn thương trực tiếp tuyến tụy và làm rối loạn hệ vi mạch nuôi dưỡng cơ quan này.
“Một vòng xoắn bệnh lý hình thành: triglyceride cao làm tổn thương tụy, tụy bị tổn thương lại giải phóng thêm men tiêu hóa, các men này tiếp tục phân hủy triglyceride thành nhiều acid béo hơn, khiến tổn thương càng nặng. Kết quả là tuyến tụy có thể bị viêm, phù nề, hoại tử.”
“Nhưng điều đáng lo ngại hơn là viêm tụy cấp không chỉ dừng lại ở tụy. Khi phản ứng viêm bùng phát mạnh, các chất trung gian viêm tràn vào máu, kích hoạt phản ứng viêm toàn thân. Bệnh nhân có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng tụt huyết áp, suy hô hấp, suy thận và suy đa cơ quan. Trong những trường hợp nặng, bệnh có thể diễn tiến rất nhanh chỉ trong vài ngày.”
Yếu tố “châm ngòi” trực tiếp cho viêm tuỵ cấp
Có một yếu tố thường đóng vai trò “châm ngòi” cho biến chứng này, đặc biệt trong những dịp lễ Tết: rượu bia.
Rượu không chỉ gây hại trực tiếp cho tụy mà còn làm tăng triglyceride trong máu rất nhanh. Khi uống rượu, gan sẽ ưu tiên chuyển hóa cồn và giảm khả năng xử lý chất béo, khiến triglyceride tích tụ trong máu. Đồng thời rượu cũng kích thích sản xuất triglyceride nhiều hơn.
Ở những người vốn đã có mỡ máu cao từ trước, việc ăn nhiều chất béo kèm uống rượu bia liên tục trong nhiều ngày có thể làm triglyceride tăng vọt trong thời gian rất ngắn. Điều này giống như giọt nước tràn ly, kích hoạt viêm tụy cấp.
Mỡ máu cao lại thường không gây dấu hiệu rõ ràng. Người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường, vẫn đi làm, vẫn ăn uống như mọi ngày. Chính vì vậy, nhiều người không coi đó là một vấn đề nghiêm trọng nhưng khi biến chứng xảy ra, mọi thứ có thể thay đổi rất nhanh.
Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng, điều chỉnh chế độ ăn, hạn chế rượu bia, kiểm soát cân nặng, điều trị đái tháo đường nếu có và dùng thuốc khi cần thì nguy cơ biến chứng nguy hiểm hoàn toàn có thể giảm đi rất nhiều.
Do đó, bác sĩ Tuấn khuyến cáo: “Nếu bạn hoặc người thân từng được phát hiện mỡ máu cao, đừng chủ quan. Hãy đi khám kiểm tra lại, điều chỉnh lối sống và điều trị khi cần thiết.”
