Câu chuyện khiến nhiều người giật mình: liệu những món ăn “bình dân” trên mâm cơm có đang âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe?
Thực tế, vấn đề không nằm ở riêng món cà chua xào trứng, mà ở cách chế biến và thói quen ăn uống kéo dài. Theo các bác sĩ, có 3 nhóm món ăn quen thuộc dễ khiến lượng đường trong máu tăng cao mà nhiều người không nhận ra.
Đầu tiên là cà chua xào trứng kiểu “ngọt - béo” . Nhiều người khi nấu thường thêm đường để giảm vị chua của cà chua. Trong khi đó, cà chua chín vốn đã chứa một lượng đường tự nhiên nhất định. Khi kết hợp thêm đường và lượng dầu dùng để xào trứng, món ăn trở nên giàu năng lượng hơn tưởng tượng. Nếu ăn thường xuyên theo kiểu này, cơ thể dễ rơi vào tình trạng dư thừa năng lượng, lâu dần làm tăng nguy cơ kháng insulin - yếu tố cốt lõi dẫn đến tiểu đường type 2.
Thứ hai là các món kho, rim đậm vị như thịt kho, sườn kho. Để tạo màu đẹp và vị đậm đà, nhiều công thức sử dụng lượng đường không nhỏ. Trong quá trình nấu lâu, đường và chất béo kết hợp tạo nên phản ứng Maillard – giúp món ăn thơm ngon hơn nhưng cũng khiến đường “ngấm sâu” vào thực phẩm. Người ăn khó nhận ra mình đã tiêu thụ bao nhiêu đường thực sự.
Thứ ba là nhóm món chua ngọt, chiên giòn như sườn xào chua ngọt, cá sốt chua ngọt. Những món này thường dùng nhiều đường, mật ong, sau đó tẩm bột và chiên ngập dầu. Sự kết hợp giữa đường và chất béo tạo thành “gánh nặng kép” cho hệ chuyển hóa, khiến đường huyết tăng nhanh sau ăn.
Điểm chung của 3 nhóm món này không phải là “cấm ăn”, mà là cách chế biến dễ khiến lượng đường và chất béo bị đẩy lên cao ngoài kiểm soát nếu ăn thường xuyên.
Để giảm rủi ro, các chuyên gia dinh dưỡng gợi ý một số điều chỉnh đơn giản nhưng hiệu quả trong nấu nướng hằng ngày.
Với món cà chua xào trứng, có thể xào cà chua trước với ít dầu để chúng tự tiết ra vị ngọt tự nhiên, sau đó mới cho trứng vào. Cách này giúp hạn chế việc phải thêm đường. Sử dụng chảo chống dính cũng giúp giảm lượng dầu.
Đối với các món kho, thay vì phụ thuộc vào đường, có thể tận dụng vị ngọt tự nhiên từ nguyên liệu như nấm, rong biển hoặc thêm gia vị như quế, hồi để tăng hương vị. Khi nấu, không nên cô cạn quá mức để tránh làm đường bị cô đặc.
Với các món chiên sốt, có thể thay đổi bằng cách dùng bột nguyên cám hoặc yến mạch thay cho bột tinh chế, đồng thời chuyển sang chế biến bằng nồi chiên không dầu để giảm lượng chất béo. Khi tạo vị ngọt, có thể tận dụng vị từ trái cây thay vì thêm nhiều đường trắng.
Bên cạnh cách nấu, cách ăn cũng đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát đường huyết. Các bác sĩ khuyến cáo nên cân đối khẩu phần tinh bột, ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt hoặc khoai thay vì cơm trắng hoàn toàn. Chất xơ trong những thực phẩm này giúp làm chậm quá trình hấp thu đường.
Việc tăng lượng rau xanh trong bữa ăn cũng rất cần thiết. Rau cung cấp chất xơ và giúp ổn định đường huyết sau ăn. Một mẹo đơn giản là ăn rau trước, sau đó mới đến món chính, giúp giảm mức tăng đường huyết đột ngột.
Ngoài ra, ăn chậm, nhai kỹ và duy trì thời gian ăn uống đều đặn cũng giúp cơ thể điều hòa chuyển hóa tốt hơn. Sau bữa ăn, vận động nhẹ như đi bộ cũng hỗ trợ cơ thể sử dụng glucose hiệu quả.
Các chuyên gia nhấn mạnh, tiểu đường không phải chỉ đến từ việc “ăn đồ ngọt”, mà còn liên quan đến tổng thể chế độ ăn và lối sống. Những món ăn quen thuộc nếu được điều chỉnh hợp lý vẫn có thể tiếp tục xuất hiện trên mâm cơm mà không gây áp lực quá lớn lên sức khỏe.
Hiểu đúng và thay đổi từ những chi tiết nhỏ trong cách nấu, cách ăn mỗi ngày có thể tạo ra khác biệt lớn về lâu dài. Bởi đôi khi, nguy cơ không nằm ở món ăn, mà nằm ở thói quen lặp lại trong thời gian dài mà ít ai để ý.
