Tiểu đường là bệnh mãn tính xảy ra khi tuyến tụy không sản xuất đủ insulin hoặc không sử dụng insulin hiệu quả. Điều này dẫn đến tăng đường huyết kéo dài, gây tổn thương nghiêm trọng đến mạch máu, thần kinh và nhiều cơ quan khác.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2021, căn bệnh này trực tiếp gây ra khoảng 1,6 triệu ca tử vong, trong đó gần một nửa xảy ra trước tuổi 70. Không chỉ vậy, tiểu đường còn liên quan đến hàng trăm nghìn ca tử vong do suy thận và góp phần vào khoảng 11% số ca tử vong vì bệnh tim mạch. Đáng lo ngại, tỷ lệ tử vong do bệnh này trên thế giới đã liên tục gia tăng kể từ năm 2000.
Một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến kiểm soát bệnh chính là chế độ ăn uống. Theo các chuyên gia, có những thực phẩm không hề có vị ngọt nhưng lại khiến đường huyết tăng nhanh không kém gì việc “ăn cả túi đường”. Dưới đây là 3 nhóm thực phẩm mà mọi người cần đặc biệt lưu ý nếu muốn ổn định đường huyết:
Ngũ cốc tinh chế
Ảnh minh hoạ
Bánh mì trắng, mì ống hay gạo trắng là những thực phẩm phổ biến trong bữa ăn hàng ngày. Tuy nhiên, đây đều là nguồn carbohydrate (carb) tinh chế - tức đã bị loại bỏ phần lớn chất xơ trong quá trình chế biến.
Chất xơ đóng vai trò quan trọng trong việc làm chậm quá trình tiêu hóa, giúp ổn định đường huyết và kéo dài cảm giác no. Khi thiếu chất xơ, carb sẽ được hấp thu nhanh hơn, khiến lượng đường trong máu tăng đột ngột.
Vì vậy, người bệnh tiểu đường nên ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt như bánh mì nguyên cám, gạo lứt hoặc các loại hạt như quinoa, kiều mạch, lúa mạch. Trong trường hợp vẫn sử dụng ngũ cốc trắng, nên kết hợp cùng protein nạc, chất béo lành mạnh và rau xanh để giảm tác động lên đường huyết.
Đồ ăn nhanh và thực phẩm đóng hộp
Nhiều người vẫn cho rằng chỉ đồ ngọt mới chứa nhiều đường, trong khi thực tế, không ít món ăn mặn quen thuộc lại có thể khiến đường huyết tăng vọt. Đáng chú ý trong số đó là đồ ăn nhanh và các loại thực phẩm chế biến sẵn - những lựa chọn tiện lợi nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe, đặc biệt với người mắc bệnh tiểu đường.
Hamburger, khoai tây chiên hay các món gà rán thường bị cảnh báo vì nhiều calo và chất béo, nhưng ít ai để ý rằng chúng cũng chứa lượng đáng kể đường và carb tinh chế. Một chiếc hamburger phô mai ở cửa hàng thức ăn nhanh có thể cung cấp khoảng 7g đường và 32g carb. Nguyên nhân không chỉ nằm ở phần thịt mà chủ yếu đến từ bánh mì trắng, lớp bột chiên và các loại nước sốt đi kèm, vốn chứa nhiều đường “ẩn”.
Ảnh minh hoạ
Việc tiêu thụ những thực phẩm này, đặc biệt khi ăn kèm khoai tây chiên và nước ngọt, có thể khiến lượng đường trong máu tăng nhanh trong thời gian ngắn. Ngay cả nước ngọt ăn kiêng cũng không phải là lựa chọn an toàn tuyệt đối, bởi các chất tạo ngọt nhân tạo trong đó có thể kích thích cảm giác thèm đồ ngọt, từ đó ảnh hưởng gián tiếp đến việc kiểm soát đường huyết.
Tương tự, các loại thực phẩm chế biến sẵn thường chứa thêm đường để tăng hương vị, cùng với các phụ gia khác mà người tiêu dùng khó nhận biết nếu không đọc kỹ nhãn mác.
Việc thường xuyên ăn đồ ăn nhanh và thực phẩm đóng hộp không chỉ khiến cơ thể nạp vào lượng đường vượt mức cần thiết mà còn làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết, đặc biệt ở những người đã có bệnh nền.
Các loại nước sốt công nghiệp
Ảnh minh hoạ
Thực tế, các loại nước sốt như tương cà, sốt BBQ, sốt salad hay sốt mì Ý lại là nguồn đường “ẩn” đáng kể. Ví dụ, chỉ 2 muỗng sốt BBQ có thể chứa khoảng 9g đường - tương đương hơn 2 thìa cà phê. Tương tự, các loại sốt cà chua đóng sẵn thường chứa lượng đường bổ sung đáng kể ngoài lượng đường tự nhiên từ cà chua.
Thậm chí, khoảng 1/3 khối lượng của một số loại sốt có thể là đường. Việc sử dụng thoải mái các loại sốt này có thể khiến lượng đường nạp vào tăng vọt mà người dùng không hề nhận ra. Giải pháp là đọc kỹ nhãn dinh dưỡng, ưu tiên sản phẩm không thêm đường hoặc có hàm lượng đường thấp. Tốt hơn nữa, mọi người nên tự chế biến nước sốt tại nhà để kiểm soát thành phần.
Theo Healthline, Everydayhealth
