Ảnh minh họa
Cuộc khủng hoảng leo thang tại Trung Đông sau xung đột giữa Hoa Kỳ và Israel nhằm vào Iran đang tạo ra những hệ lụy sâu rộng đối với thị trường năng lượng toàn cầu, đồng thời đặt Trung Quốc trước sức ép lớn về an ninh nguồn cung.
Là quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, Trung Quốc phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung từ Trung Đông. Iran hiện chiếm khoảng 13% lượng dầu thô nhập khẩu của nước này. Đáng chú ý, khoảng một phần ba lượng dầu và 25% lượng khí đốt mà Trung Quốc nhập khẩu phải đi qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược đang đứng trước nguy cơ gián đoạn khi xung đột quân sự làm tê liệt hoạt động vận tải.
Nga tiếp tục dẫn đầu thị phần dầu thô tại Trung Quốc.
Giới phân tích nhận định, nếu bất ổn kéo dài hoặc cấu trúc chính trị tại Iran thay đổi, Bắc Kinh có thể buộc phải điều chỉnh mạnh chiến lược năng lượng. Trong bối cảnh đó, Nga nổi lên như một đối tác thay thế quan trọng hơn. Hiện Nga đã là nhà cung cấp dầu thô lớn nhất cho Trung Quốc, chiếm khoảng 20% tổng kim ngạch nhập khẩu.
Một số nguồn tin thị trường cho biết các tập đoàn dầu khí nhà nước Trung Quốc đã tăng cường nhập khẩu từ Nga trong những tuần gần đây. Tập đoàn CNPC được cho là đang xem xét tái khởi động một nhà máy lọc dầu tại Đại Liên nhằm nâng công suất tiếp nhận dầu nhập khẩu, qua đó linh hoạt hơn trong việc xử lý nguồn cung từ phía bắc.
Về dài hạn, dự án đường ống khí đốt Sức mạnh Siberia 2 – kết nối tây bắc Nga qua Mông Cổ tới Trung Quốc có thể được thúc đẩy nhanh hơn. Tuyến ống này, dự kiến hoàn thành vào đầu những năm 2030, được xem là mắt xích chiến lược giúp củng cố quan hệ năng lượng song phương trong nhiều thập kỷ tới.
Tuy nhiên, việc phụ thuộc sâu hơn vào Nga cũng làm thay đổi thế cân bằng đàm phán. Một số chuyên gia cảnh báo Moscow có thể tận dụng bối cảnh hiện tại để gia tăng sức ép về giá, trong khi Trung Quốc lại ở vị thế cần đảm bảo nguồn cung ổn định.
Trong ngắn hạn, thách thức rõ nét nhất đến từ biến động giá. Giá dầu Brent quốc tế đã có thời điểm tăng gần 17% trong tuần, tiến sát mốc 85 USD/thùng. Nếu giá duy trì ở mức cao trong thời gian dài, tác động tới chi phí sản xuất, lạm phát và tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc sẽ xuất hiện gần như ngay lập tức.
Bắc Kinh hiện sở hữu lượng dự trữ dầu ước tính từ 1,1–1,4 tỷ thùng, bao gồm cả kho dự trữ chiến lược và thương mại, đủ đáp ứng khoảng 140 ngày nhập khẩu ròng. Việc có sử dụng kho dự trữ chiến lược để bình ổn thị trường hay không được xem là một trong những quyết định chính sách quan trọng trong thời gian tới.
Dù vậy, về dài hạn, khủng hoảng Trung Đông càng củng cố quyết tâm của Trung Quốc trong việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Nhiều năm qua, nước này đã đẩy mạnh điện khí hóa giao thông, mở rộng năng lượng tái tạo, phát triển lưu trữ pin và xe điện. Trọng tâm hiện nay là khử carbon trong lĩnh vực công nghiệp – khu vực tiêu thụ năng lượng lớn nhất nền kinh tế.
Trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, Trung Quốc nhiều khả năng sẽ theo đuổi chiến lược “hai trục”: tăng cường hợp tác với Nga để đảm bảo nguồn cung trước mắt, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển dịch năng lượng nhằm củng cố tự chủ dài hạn.
Theo FT
