Không chỉ đánh dấu một mùa giải mới, sự kiện năm nay phản ánh rõ một chuyển dịch mang tính cấu trúc của thị trường: báo cáo phát triển bền vững (PTBV) tại Việt Nam đang đi từ giai đoạn "trình bày thông tin" sang giai đoạn "quản trị bằng dữ liệu", nơi các chỉ số ESG phải được đo lường, kiểm chứng và liên kết trực tiếp với hiệu quả tài chính doanh nghiệp.
ACCA dẫn dắt chuẩn hóa báo cáo phát triển bền vững theo chuẩn mực quốc tế
Ra đời từ năm 2013, Giải thưởng Báo cáo Phát triển bền vững (SRA) - một hạng mục cốt lõi của VLCA - được thiết kế nhằm thúc đẩy minh bạch và trách nhiệm giải trình ESG trong cộng đồng doanh nghiệp đại chúng.
Sau hơn một thập kỷ, thị trường đã ghi nhận sự cải thiện đáng kể với số lượng doanh nghiệp công bố báo cáo PTBV riêng biệt gia tăng, trong khi chất lượng báo cáo ngày càng tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.
Trong quá trình này, ACCA đóng vai trò đối tác kỹ thuật chủ chốt, tham gia xây dựng, liên tục cập nhật và hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá, trên cơ sở các chuẩn mực quốc tế, đồng thời tích hợp các quy định tại Việt Nam. Bộ tiêu chí đánh giá không chỉ phản ánh những chuẩn mực như GRI mà còn hướng đến việc đặt nền tảng cho việc toàn cầu hóa bằng cách chuyển đổi các tiêu chí theo các chuẩn mực có xu hướng được dùng rộng rãi trong khu vực và trên toàn cầu như như IFRS S1 & S2 (Hội đồng Chuẩn mực Bền vững Quốc tế ISSB), khung quản trị rủi ro khí hậu TCFD và tiêu chuẩn ngành SASB.
Đặc biệt, trong bối cảnh mới, các doanh nghiệp được khuyến nghị cần thay đổi tư duy quản trị. IFRS S1 và S2 yêu cầu doanh nghiệp phải làm rõ cách thức các rủi ro và cơ hội bền vững tác động trực tiếp đến dòng tiền, kết quả kinh doanh, bảng cân đối kế toán và khả năng tiếp cận vốn trong ngắn, trung và dài hạn. Điều này đánh dấu bước chuyển quan trọng: ESG không còn là yếu tố truyền thông, mà trở thành một phần của ra quyết định tài chính và đầu tư.
Kể từ mùa báo cáo 2023, ACCA mở rộng hội đồng cố vấn với các chuyên gia khu vực nhằm đảm bảo bộ tiêu chí luôn được quốc tế hóa, bám sát thực trạng lập báo cáo tại Việt Nam cũng như các thông lệ tốt nhất trên thế giới.
Cập nhật bộ tiêu chí và thực trạng triển khai tại Việt Nam
Để đảm bảo tính công bằng và thực chất, từ mùa giải 2025, giải thưởng đã thực hiện những thay đổi chủ đạo. Đáng chú ý là việc phân tách hai bộ tiêu chí riêng biệt cho nhóm ngành Tài chính và nhóm Phi Tài chính. Sự phân hóa này giúp phản ánh đúng đặc thù rủi ro: trong khi nhóm tài chính tập trung vào vai trò trung gian tài chính và "phát thải được tài trợ" (financed emissions), thì nhóm phi tài chính được đánh giá sâu hơn về các tác động trực tiếp trong sản xuất và quản trị chuỗi cung ứng.
Bộ tiêu chí SRA hiện đã được tái cấu trúc toàn diện theo bốn trụ cột của IFRS S1 và S2 bao gồm: Quản trị, Chiến lược, Quản trị rủi ro, và Chỉ số & Mục tiêu. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải công bố chi tiết từ quy trình giám sát của HĐQT đến cách tích hợp ESG vào chiến lược kinh doanh cốt lõi. Trọng số của phần Mức độ tin cậy được nâng lên 40%, nhấn mạnh vai trò của hệ thống kiểm soát nội bộ và đảm bảo độc lập từ bên thứ ba.
Doanh nghiệp cần chuyển từ liệt kê các hoạt động CSR rời rạc sang việc lượng hóa các chỉ số hoạt động tối thiểu 3 năm để nhà đầu tư có thể so sánh và đánh giá xu hướng. Việc xác định các rủi ro khí hậu (vật chất và chuyển đổi) theo khung TCFD và đo lường phát thải khí nhà kính.
ACCA và nỗ lực chuẩn hóa "ngôn ngữ ESG" tại Việt Nam
Hiểu rõ thách thức của doanh nghiệp khi tiếp cận các chuẩn mực mới, ACCA đã tiên phong ra mắt Bộ thuật ngữ Chuẩn mực Báo cáo Phát triển bền vững quốc tế bằng tiếng Việt. Đây là tài liệu đầu tiên tại Việt Nam cung cấp bản dịch kèm giải thích học thuật chuẩn theo IFRS/ISSB. Công cụ này giúp chuẩn hóa cách hiểu các khái niệm phức tạp như Trọng yếu kép (Double Materiality), Khả năng thích ứng với khí hậu (Climate Resilience), hay các phạm vi phát thải khí nhà kính. Đây được coi là "cánh tay nối dài" giúp các doanh nghiệp, kiểm toán viên và nhà quản lý tự tin hơn trong lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam.
Cuộc bình chọn VLCA 2026, với sự đồng hành chuyên môn của ACCA, tiếp tục khẳng định tầm nhìn: "Dữ liệu là kẻ thay đổi cuộc chơi". Minh bạch ESG không chỉ giúp doanh nghiệp được vinh danh tại các giải thưởng, mà còn là chìa khóa để giảm phí rủi ro, tối ưu hóa chi phí vốn, nâng cao khả năng tiếp cận nhà đầu tư và khẳng định vị thế bền vững trên thị trường vốn quốc tế.
Trong bối cảnh dòng vốn ngày càng ưu tiên các doanh nghiệp có trách nhiệm, việc chuyển dịch sang báo cáo PTBV dựa trên dữ liệu và chuẩn mực quốc tế không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu.
