Từ một hành trình ngắn… đến nhu cầu trải nghiệm dài
Những thay đổi tại Núi Bà Đen trong vài năm qua đã giúp hành trình hành hương trở nên thuận tiện và dễ tiếp cận hơn. Hạ tầng hiện đại, cảnh quan được đầu tư, trải nghiệm được nâng cấp tất cả góp phần kéo gần khoảng cách giữa "đi lễ" và "đi du lịch".
Tuy nhiên, khi rào cản về tiếp cận được gỡ bỏ, một khoảng trống khác lại hiện ra: thiếu những hoạt động đủ chiều sâu để giữ chân du khách.
Trao đổi với PV, chị Nguyễn Thị Hà (du khách đến từ Tp.HCM) cho biết, gia đình chị thường chọn Tây Ninh cho các chuyến đi cuối tuần vì gần và dễ di chuyển. "Đi trong ngày thì rất tiện, nhưng nếu muốn ở lại thêm thì lại chưa có nhiều lựa chọn. Ngoài Núi Bà Đen và một vài điểm quen thuộc, mình cũng chưa biết đi đâu thêm để trải nghiệm," chị Hà nói.
Du khách đổ về Núi Bà Đen trong mùa lễ hội, cho thấy sức hút ngày càng lớn của du lịch tâm linh Tây Ninh.
Với nhiều du khách trẻ, vấn đề không chỉ là "có gì để xem", mà là "có gì để làm". Anh Lê Thành Luân (du khách đến từ Đồng Nai) chia sẻ: "Lên núi chụp hình, tham quan thì rất ổn, nhưng đi vài lần là thấy quen. Nếu có thêm hoạt động trải nghiệm, vui chơi hay sự kiện gì đó thì sẽ hấp dẫn hơn, có lý do để quay lại."
Không chỉ du khách, những người làm dịch vụ tại địa phương cũng nhận ra rõ sự thay đổi này. Bà Lê Thị Năm (tiểu thương kinh doanh tại khu vực chân núi Bà Đen) cho biết, lượng khách tăng mạnh trong những năm gần đây, đặc biệt vào dịp lễ và cuối tuần. Tuy nhiên, thời gian lưu trú vẫn chưa cải thiện đáng kể.
"Khách đông nhưng đi nhanh, ăn uống xong là về. Buổi chiều tối vắng hẳn. Nếu có thêm khu vui chơi, chợ đêm hay hoạt động buổi tối thì chắc chắn họ sẽ ở lại lâu hơn," bà Năm nói.
Những phản ánh từ thực tế cho thấy một nghịch lý, hành trình càng thuận tiện, thời gian lưu trú càng có xu hướng… rút ngắn. Và khi đó, bài toán của du lịch không còn là "đưa khách đến" mà là "giữ khách ở lại".
Trong bối cảnh đó, theo UBND tỉnh, Tây Ninh đang lựa chọn một hướng đi mang tính nền tảng lấy văn hóa làm trung tâm cho phát triển du lịch.
Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật tại lễ hội xuân tạo thêm điểm nhấn, thu hút du khách lưu lại lâu hơn thay vì chỉ hành hương trong ngày.
Không còn là yếu tố bổ trợ, văn hóa được xác định là nguồn lực nội sinh, vừa là nền tảng tinh thần, vừa là động lực phát triển kinh tế - xã hội. Đây cũng là trục xuyên suốt trong chương trình hành động phát triển văn hóa mà tỉnh đang triển khai.
Theo định hướng này, văn hóa được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị và xã hội trong quá trình hoạch định chiến lược. Điều đó đồng nghĩa với việc đầu tư cho văn hóa không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn, mà còn là đầu tư cho tăng trưởng dài hạn.
Khung cảnh yên bình ven sông Vàm Cỏ Đông mở ra hướng khai thác du lịch sinh thái kết hợp văn hóa bản địa.
Tỉnh đặt mục tiêu dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách hằng năm cho lĩnh vực văn hóa, đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút nguồn lực theo hình thức đối tác công – tư.
Song song đó là thúc đẩy chuyển đổi số. Đến năm 2030, toàn bộ di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của Tây Ninh dự kiến sẽ được số hóa, tạo nền tảng cho các mô hình "bảo tàng số", "thư viện số" và trải nghiệm du lịch ứng dụng công nghệ như thực tế ảo, dữ liệu lớn hay trí tuệ nhân tạo.
Cách làm này không chỉ giúp bảo tồn di sản, mà còn biến những giá trị vốn "tĩnh" trở thành trải nghiệm "động", giúp du khách tương tác, khám phá và ghi nhớ sâu hơn về điểm đến.
Đa dạng sản phẩm du lịch "chìa khóa" để giữ chân du khách
Theo UBND tỉnh Tây Ninh, một trong những giải pháp trọng tâm để giữ chân du khách được tỉnh xác định là đa dạng hóa sản phẩm du lịch. Thay vì phụ thuộc vào một điểm đến duy nhất, địa phương đang từng bước mở rộng không gian du lịch theo hướng liên kết đa dạng, tạo thành chuỗi trải nghiệm liền mạch.
Ở đó, du lịch tâm linh không còn "đứng một mình" mà được kết nối với nhiều loại hình khác. Du lịch sinh thái được khai thác từ Vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát, hệ sinh thái Đồng Tháp Mười và các tuyến trải nghiệm đường thủy dọc sông Sài Gòn, sông Vàm Cỏ.
Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật tại lễ hội xuân tạo thêm điểm nhấn, thu hút du khách lưu lại lâu hơn thay vì chỉ hành hương trong ngày.
Du lịch lịch sử về nguồn phát huy hệ thống 224 di tích, trong đó có Di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam.
Song song, du lịch nông nghiệp làng nghề từng bước hình thành với các mô hình farmstay, homestay gắn với sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương.
Ẩm thực cũng được xem là "điểm chạm" quan trọng trong hành trình trải nghiệm. Những món ăn như bánh canh, bánh tráng phơi sương Trảng Bàng, muối ớt Tây Ninh hay mãng cầu Bà Đen không chỉ dừng lại ở giá trị thưởng thức, mà đang được định vị như sản phẩm du lịch đặc trưng.
Bên cạnh đó, các giá trị văn hóa phi vật thể như đờn ca tài tử Nam Bộ, múa trống Chhay-dăm hay không gian tôn giáo tại Tòa thánh Cao Đài góp phần tạo nên bản sắc riêng, giúp Tây Ninh định vị mình giữa bản đồ điểm đến ngày càng cạnh tranh.
Cũng theo ông Phạm Tấn Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, du lịch nông nghiệp – làng nghề là hướng đi giàu tiềm năng. Tỉnh đang khuyến khích phát triển các mô hình gắn với nông nghiệp công nghệ cao, phát huy hệ thống 22 nghề truyền thống, 8 làng nghề cùng nhiều sản phẩm đặc sản như bò tơ Tây Ninh, rượu đế Gò Đen, thanh long Châu Thành hay gạo nàng thơm chợ Đào.
Ông Phạm Tấn Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh.
Qua đó, không chỉ tạo thêm sản phẩm du lịch mới mà còn góp phần nâng cao giá trị kinh tế khu vực nông thôn.
Du lịch cộng đồng cũng đang được xây dựng theo hướng chuyên nghiệp, bền vững, với sự tham gia trực tiếp của người dân. Việc phát triển các điểm du lịch cộng đồng gắn với tiêu chuẩn quốc tế vừa giúp bảo tồn bản sắc văn hóa, vừa tạo sinh kế ổn định tại chỗ.
Song song đó, Tây Ninh đẩy mạnh phát triển du lịch vui chơi giải trí, thể thao và MICE thông qua tổ chức các sự kiện quy mô lớn, đầu tư khu nghỉ dưỡng, sân golf và tổ hợp dịch vụ hiện đại. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách.
Đáng chú ý, tỉnh cũng khai thác các sản phẩm mới gắn với lợi thế khu vực biên giới, các tuyến sông và vùng ven đô giáp Tp.HCM. Các trung tâm dịch vụ tích hợp, kết hợp mua sắm, giải trí và nghỉ dưỡng được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành du lịch.
Các mô hình du lịch vườn kết hợp trải nghiệm nông nghiệp đang mở ra hướng đi mới cho kinh tế nông thôn Tây Ninh.
Với định hướng rõ ràng và hệ thống giải pháp đồng bộ, việc đa dạng hóa sản phẩm đang mở ra cơ hội để du lịch Tây Ninh bứt phá, từng bước khẳng định vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn.
Xa hơn, địa phương hướng tới phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo, với mục tiêu đóng góp khoảng 9% GRDP vào năm 2045. Du lịch trong đó đóng vai trò hạt nhân, dẫn dắt các lĩnh vực liên quan như nghệ thuật biểu diễn, ẩm thực và thủ công mỹ nghệ.
Có thể thấy, Tây Ninh đang chuyển từ tư duy "làm du lịch" sang "làm kinh tế du lịch", từ khai thác tài nguyên sang tạo ra giá trị. Tuy nhiên, để "mỏ vàng" thực sự phát huy hiệu quả, bài toán không chỉ là kéo dài thời gian lưu trú, mà còn là tạo ra trải nghiệm đủ sâu để du khách muốn quay trở lại.
Và đó mới chính là thước đo thực sự của một "mỏ vàng" đã được đánh thức không chỉ rực rỡ trong một thời điểm, mà bền vững theo thời gian.
