Trong những ngày trung tuần tháng 3, dải đất hình chữ S đang chứng kiến một kịch bản thời tiết đầy tương phản: Trong khi miền Bắc chìm trong màn sương mù huyền ảo và cái lạnh ngọt đầu xuân, thì miền Nam lại bước vào "cuộc chiến" cam go với những đợt nắng nóng gay gắt.
Sự giao thoa giữa các khối khí không chỉ tạo ra những hình thái thời tiết đặc trưng mà còn tiềm ẩn những rủi ro thiên tai cần được nhận diện kịp thời.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 18-19/3, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ duy trì trạng thái có mưa vài nơi, sáng sớm xuất hiện sương mù và sương mù nhẹ rải rác, trưa chiều hửng nắng. Các khu vực khác ngày nắng, chiều tối và đêm có mưa rào, dông vài nơi. Theo ghi nhận từ hệ thống quan trắc, khu vực này đang chịu ảnh hưởng chủ đạo của khối không khí lạnh suy yếu và biến tính lệch Đông. Hệ quả trực tiếp của hình thái này là sự xuất hiện dày đặc của sương mù và sương mù nhẹ vào đêm và sáng sớm.
Sương mù không đơn thuần là một hiện tượng quang học đẹp mắt; dưới góc nhìn chuyên môn, đây là kết quả của sự bão hòa hơi nước trong lớp khí quyển sát đất.
Khi độ ẩm không khí vượt ngưỡng 90%, kết hợp với nền nhiệt đêm xuống thấp, các hạt sương li ti hình thành, bao phủ các đô thị và vùng núi cao. Tại Hà Nội và các tỉnh đồng bằng, tầm nhìn xa có lúc giảm xuống dưới 1km, gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động giao thông và vận tải hàng không.
Tuy nhiên, sự "đỏng đảnh" của thời tiết miền Bắc thể hiện rõ nét vào khung giờ trưa và chiều. Khi bức xạ mặt trời đủ mạnh để phá vỡ lớp nghịch nhiệt, sương mù tan dần nhường chỗ cho nắng hửng. Nền nhiệt tăng nhanh từ mức 18-20 độ C vào sáng sớm lên chạm ngưỡng 26-28 độ C vào buổi chiều, tạo ra cảm giác ấm áp nhưng cũng dễ gây mệt mỏi do biên độ nhiệt trong ngày lớn.
Trái ngược hoàn toàn với sự tĩnh lặng của miền Bắc, miền Đông Nam Bộ và một phần Tây Nguyên đang nằm trong tâm điểm của một đợt áp cao cận nhiệt đới khống chế. Đây là giai đoạn cao điểm của mùa khô, nơi bức xạ nhiệt được tích tụ liên tục, đẩy nền nhiệt lên mức báo động.
Tại các đô thị lớn như Tp.HCM, Biên Hòa hay Thủ Dầu Một, nhiệt độ ghi nhận trong lều khí tượng dao động từ 35-37 độ C. Tuy nhiên, do hiệu ứng "đảo nhiệt đô thị" với mật độ bê tông hóa cao, nhiệt độ thực tế ngoài trời có thể chạm ngưỡng 39-40 độ C. Độ ẩm tương đối thấp, chỉ từ 40-50%, tạo ra cảm giác khô rát, oi bức nghẹt thở. Riêng miền Đông Nam Bộ có nơi xuất hiện nắng nóng gay gắt.
Đặc biệt, trong giai đoạn từ đêm 18/3 đến ngày 19/3, các chuyên gia khí tượng đưa ra cảnh báo về hiện tượng "dông nhiệt" vào chiều tối. Sau một ngày tích lũy năng lượng nhiệt cực lớn, bầu không khí trở nên bất ổn định. Khi có nhiễu động nhẹ từ gió biển hoặc gió trên cao, các đám mây đối lưu sẽ phát triển mạnh mẽ, gây ra mưa rào và dông cục bộ. Điều nguy hiểm nhất là trong các cơn dông này thường đi kèm với lốc, sét và gió giật mạnh, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân.
Từ đêm 19/3 đến ngày 27/3, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù, trưa chiều trời nắng. Riêng khoảng ngày 20–21/3, vùng núi Bắc Bộ có thể xuất hiện mưa rào rải rác, có nơi có dông.
Các khu vực còn lại phổ biến ngày nắng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi; miền Đông Nam Bộ có khả năng xảy ra nắng nóng, từ khoảng 21–22/3 có thể mở rộng trên diện rộng. Nguy cơ lốc, sét và gió giật mạnh tiếp tục đi kèm trong các cơn dông.
Khánh Linh (t/h)
