Nhưng đằng sau vẻ hào nhoáng của câu chuyện về đá ngoài không gian, thị trường “thiên thạch online” tại Việt Nam đang bộc lộ nhiều khoảng tối về kiểm định, tính xác thực và cả các vụ lừa đảo liên tiếp bị phanh phui.
Khi nạn nhân lên tiếng, người bán vội vàng thu “đá” trả lại tiền
Cung cấp nguồn tin riêng cho PV với cam kết bảo mật thông tin, anh P. H. (42 tuổi, ngụ TP. HCM) cho chúng tôi biết khá nhiều góc khuất đằng sau câu chuyện rao bán thiên thạch online này.
Theo lời kể, anh là một người có niềm đam mê thiên thạch, đá quý và các vật phẩm sưu tầm liên quan đến địa chất. và tự tìm hiểu bộ môn này. Thời gian đầu, khi cộng đồng chơi thiên thạch tại Việt Nam còn khá ít người tham gia, anh chủ yếu tìm hiểu thông qua bạn bè và mạng xã hội. Từ đó, anh tiếp cận nhiều seller chuyên bán “đá ngoài không gian” và dần tin vào những câu chuyện mà họ kể.
"Thiên thạch" anh P. H. từng mua rồi được chính người bán thu hồi sau khi anh mang đi kiểm định ở nước ngoài.
Không ít người bán đưa ra các mẫu vật kèm các giấy tờ được cho là “giấy xác nhận”, “giấy kiểm định” được trình bày chuyên nghiệp bằng tiếng Anh nhằm tạo lòng tin. Tuy nhiên, sau thời gian tự tìm hiểu và chủ động liên hệ với các đơn vị kiểm chứng quốc tế, anh P.H. mới phát hiện nhiều mẫu vật mình từng mua thực chất không phải thiên thạch.
“Mình mất tổng cộng gần 300 triệu đồng cho hai nơi đã mua. Cảm giác rất thất vọng, hụt hẫng vì đây là niềm đam mê nên mình đầu tư khá nhiều tiền vào đó. Sau này mình liên hệ lại các bên bán, đưa ra kết quả kiểm định ở nước ngoài thì họ mới trả lại tiền”, anh kể.
Điều khiến anh bức xúc hơn là sau khi hoàn tiền và thu hồi mẫu vật bị cho là giả, người bán vẫn tiếp tục mang chính mẫu đá đó đi rao bán ở nơi khác. Dưới các bài đăng, vẫn có không ít người tiếp tục hỏi mua.
“Nhiều người mất tiền oan lắm, nhưng họ đa phần là những doanh nhân, người có công việc làm ăn riêng nên cũng ngại lên tiếng. Biết rồi truyền tai nhau là được rồi”, anh P. H. nói thêm.
Trớ trêu nhất là có những người anh quen biết kể lại đã mua các sản phẩm này để làm quà biếu tặng đối tác, lãnh đạo công ty. Khi phát hiện những seller từng mua này bán hàng chưa qua kiểm định quốc tế chính họ cũng ngậm ngùi đành để mất số tiền từ vài triệu, đến vài chục triệu với hy vọng mong manh, mảnh thiên thạch mình đã mua biết đâu là… thật.
Những văn bản "report" này do một số đơn vị tại Việt Nam phát hành.
Anh P. H. cho biết khi bỏ tiền ra mua thiên thạch, anh và một số người chơi mang đến một trung tâm kiểm định khá nổi tiếng tại TP. HCM để kiểm tra và được đơn vị này trả lại một văn bản với tiêu đề “Meteoritical Identification Report” (Báo cáo nhận dạng thiên thạch). Theo tìm hiểu của PV, đây là một dạng tài liệu chuyên môn do phòng thí nghiệm đó tự phân tích mẫu, đưa ra kết luận và phát hành dưới dạng report (báo cáo).
Với mỗi mảnh thiên thạch mang đến đây kiểm định anh P. H. mất từ 3 triệu/mẫu dưới 1 kg. Nếu vượt quá trọng lượng này, chi phí tăng thêm khoảng 500.000 đồng cho mỗi ký tiếp theo.
Tuy nhiên, điều đáng nói cùng một mẫu vật đó, khi gửi sang một nhà khoa học người Pháp chuyên về thiên thạch, địa chất hành tinh, hiện là Giám đốc nghiên cứu thuộc một Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp lại trả kết quả không phải là thiên thạch vũ trụ…
Các mẫu vật được đánh số và gửi đi kiểm định ở nước ngoài.
Email kết quả trả về từ nước ngoài cho biết "tất cả đều là đá có nguồn gốc từ Trái Đất ngoại trừ mẫu DLV04 (xuất xứ Libya)"
“Chợ đen” bát nháo thông tin
Chỉ vài năm gần đây, TikTok, Facebook và các hội nhóm sưu tầm bắt đầu xuất hiện dày đặc những nội dung về “đá Mặt Trăng”, “thiên thạch sao Hỏa”, “lunar breccia” (đá breccia Mặt Trăng), “moldavite” (thủy tinh thiên thạch) hay các mẫu vật được quảng bá có tuổi đời hàng tỷ năm.
Đây là kiểu sản phẩm rất hợp với nền tảng video ngắn vì vừa có hình ảnh vẻ ngoài độc lạ, vừa mang cảm giác bí ẩn, hiếm và đắt đỏ.
Khi tìm kiếm các từ khóa như “thiên thạch”, “thiên thạch vũ trụ” hay “thiên thạch tại Việt Nam”, gần như không có nhiều công trình nghiên cứu hoặc bài viết học thuật chính thống. Trong khi đó, trên mạng xã hội lại xuất hiện khá nhiều fanpage, hội nhóm và tài khoản cá nhân tự nhận nghiên cứu hoặc kinh doanh thiên thạch.
Tìm kiếm từ khóa “thiên thạch”, “thiên thạch vũ trụ”, “thiên thạch tại Việt Nam” gần như không có nhiều thông tin, bài báo nghiên cứu hay các công trình khoa học. Trong khi đó, trên các nền tảng mạng xã hội, xuất hiện khá nhiều fanpage, các tài khoản cá nhân tự nhận là người nghiên cứu thiên thạch.
Group Facebook này có hơn 16.700 thành viên.
Đơn cử là fanpage “Thiên Thạch Việt Nam - Meteorites & Gemstone” với 16.700 thành viên, được xem là nơi tập trung đông đảo nhất những người quan tâm đến khái niệm này. Dày đặc là bài đăng của các thành viên trong hội về những mảnh thiên thạch mà mình đang sở hữu, một số người chào bán các mảnh thiên thạch sắt - đá quý hiếm với giá từ vài trăm đến vài triệu đồng cho một mảnh nhỏ vài cm.
Tương tự, một số tài khoản như Facebook “Giang Nguyễn” hay Tiktok “Tài Lộc Bảo Thach” (trước đây là Tailoc meteorite) cũng thường xuyên đăng tải các nội dung video, hình ảnh liên quan đến thiên thạch.
Đáng chú ý, tài khoản “Giang Nguyễn” từng công khai hình ảnh tảng thiên thạch Mặt Trăng - Lunar Breccia nặng đến 4.6 tấn… Trong khi đó, Tiktok “Tài Lộc Bảo Thach” (trước đây là Tailoc meteorite) cũng cho là mình đang có mảnh “Pallasite Pyroxen” và quảng bá là siêu quý hiếm.
Facebook "Giang Nguyễn" từng đăng tải hình ảnh này.
Tiktok "Tài Lộc Bảo Thach".
Tuy nhiên, ngay từ tên gọi này đã tồn tại dấu hiệu sử dụng thuật ngữ chưa chuẩn xác. Theo Encyclopaedia Britannica (Bách khoa toàn thư Anh quốc) là bộ bách khoa toàn thư bằng tiếng Anh có tuổi đời lâu nhất và độ uy tín bậc nhất thế giới, định nghĩa “Pallasite” là một loại stony-iron meteorite (thiên thạch sắt – đá), còn “Pyroxene” lại là nhóm khoáng vật silicat tạo đá xuất hiện trong đá magma, đá biến chất và cả một số thiên thạch. Đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau, nhưng lại thường bị giới seller ghép chung theo hướng marketing nhằm tăng cảm giác bí ẩn và độ “quốc tế” cho sản phẩm.
Liên tiếp xuất hiện các vụ lừa đảo liên quan “thiên thạch giả”
Tại Việt Nam, nghiên cứu thiên thạch hiện vẫn là lĩnh vực khá mới và chưa hình thành hệ sinh thái học thuật lớn như ở Mỹ, Nhật Bản hay châu Âu. Các hoạt động nghiên cứu chủ yếu nằm rải rác trong ngành địa chất, khoáng vật học hoặc các nhóm nghiên cứu cá nhân.
Nếu tò mò hoặc hoặc có nhu cầu, người dân có thể mang mẫu vật đến các cơ quan nghiên cứu địa chất nhà nước như: Viện Địa chất - Trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam hoặc Khoa Địa chất - Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐHQG TP. HCM để phân tích các mẫu đá, khoáng vật và vật liệu địa chất.
Trong khi đó, một số cơ sở tư nhân dù sở hữu máy móc hiện đại nhưng cũng thừa nhận khả năng kiểm định hiện chủ yếu dừng ở mức phân tích sơ bộ như đo độ cứng, tỷ trọng hoặc thành phần hóa học cơ bản. Để xác nhận một mẫu vật thực sự là thiên thạch từ ngoài không gian, cần nhiều quy trình phức tạp và tiêu chuẩn quốc tế mà không phải đơn vị nào cũng đáp ứng được.
Các đối tượng bị bắt giữ vì dựng kịch bản mua bán thiên thạch giả, nhằm lừa đảo trong vụ án ở Bắc Ninh.
Cùng với cơn sốt mua bán thiên thạch online, thời gian gần đây cũng xuất hiện nhiều vụ lừa đảo liên quan tới “thiên thạch giả” bị cơ quan công an triệt phá.
Tháng 3/2026, Công an Bắc Ninh đã khởi tố và bắt tạm giam nhóm đối tượng bị cáo buộc dựng kịch bản mua bán “thiên thạch” giả để lừa đảo hơn 11 tỷ đồng từ một nạn nhân tại Hà Nội. Theo điều tra, nhóm này đánh vào tâm lý tin vào vật phẩm hiếm, yếu tố tâm linh và giá trị ngoài không gian để tạo lòng tin. Trước đó, đầu năm 2025, TAND TP Bạc Liêu cũng xét xử vụ lừa bán đá thiên thạch giả với giá lên tới 250 triệu USD, tổng cộng các bị cáo nhận 38 năm tù.
Những vụ việc này cho thấy thị trường thiên thạch tại Việt Nam hiện vẫn tồn tại rất nhiều “vùng xám”. Nơi ranh giới giữa vật phẩm sưu tầm mang màu sắc khoa học, niềm tin cá nhân và các chiêu trò thổi giá hoặc lừa đảo đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Trong bối cảnh chưa có hệ thống quản lý, chuẩn certification (chứng nhận) hay cơ sở dữ liệu chính thống dành riêng cho thiên thạch tại Việt Nam, thị trường này hiện vẫn là một hiện tượng mới nổi với nhiều “vùng xám” và thông tin khó kiểm chứng. Đây là nơi khoa học, giới sưu tầm, các seller và những cá nhân tự nhận có chuyên môn đang giao thoa mạnh mẽ, đồng thời tự xây dựng uy tín của riêng mình.
