30 giây camera an ninh tại cây xăng ở Đà Nẵng chiều mùng 1/5 có lẽ là thước phim gây ám ảnh nhất trong kỳ nghỉ lễ. Nó bắt đầu bằng một nhịp điệu sinh hoạt bình thường: chiếc ô tô đỗ vào trụ bơm, người tài xế bước xuống. Rồi bất thần, phần cốp phát nổ, ngọn lửa nuốt chửng chiếc xe.
15 phút sau, khi tàn lửa tắt, hiện trường để lại một chi tiết nhức nhối: hai thiếu niên 16 và 17 tuổi tử vong ở hàng ghế trước. Đó là dấu vết của một nỗ lực lao lên tìm đường sống, nhưng cánh cửa đã vĩnh viễn đóng chặt.
Thảm kịch nhanh chóng thổi bùng lên một cơn bão bủa vây tài xế trẻ: Tại sao khi thoát ra ngoài, cậu lại đứng luống cuống ôm điện thoại thay vì mở cửa cứu người, hay ít nhất là gào lên nhờ viện trợ?
“ Làm rõ ẩn ý” sau hành vi bỏ mặc nạn nhân trên xe cháy
Hiện trường vụ việc. Ảnh cắt từ clip
Làm việc với cơ quan công an, tài xế khai rằng do xe bùng cháy quá đột ngột nên anh "quá hoảng sợ nên chạy đi". Về mặt tâm lý học hành vi, đây là phản ứng "đông cứng" (freeze) hoặc "tháo chạy" (flight) – những cơ chế phòng vệ tự nhiên của não bộ khi đối mặt với nguy hiểm cực độ. Sự hoảng loạn đôi khi tước đoạt hoàn toàn khả năng nhận thức và những phản xạ bảo vệ đồng loại mang tính bản năng.
Tuy nhiên, pháp luật vốn không vận hành bằng cảm xúc. Đại tá Nguyễn Hà Lai, Phó Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, đã nhấn mạnh trên tờ Tiền Phong rằng cơ quan điều tra sẽ chỉ đạo làm rõ liệu có "ẩn ý" nào bên trong hành vi bỏ mặc nạn nhân này hay không.
Sự cẩn trọng của cơ quan chức năng đưa ra một thông điệp rõ ràng: Lý do tâm lý có thể được xem xét để thấu hiểu sự hoảng sợ, nhưng không thể dùng để khỏa lấp những khuất tất – nếu có – trong việc thực thi trách nhiệm của một người cầm lái đối với sinh mạng hành khách. Trách nhiệm ấy càng trở nên nặng nề khi ta nhìn vào bản chất của ngọn lửa ngày hôm đó.
Khi khoảnh khắc vàng giải cứu nạn nhân bị “đánh mất”
Theo điều tra ban đầu, chiếc xe chở tới 20-25 khối pin 24V và 9 bình ắc quy xe điện đã sạc đầy. Khi pin Lithium phát nổ trong không gian khép kín, nó tống vào cabin một lượng khổng lồ hóa chất và khí Carbon Monoxide (CO). Hai thiếu niên khỏe mạnh không gục ngã vì sức nóng. Khí độc đã tước đoạt oxy chỉ trong tích tắc, đánh gục hệ thần kinh trung ương và sức mạnh cơ bắp trước khi các em kịp định hình được chốt mở cửa. Chiếc xe, trong bóng tối đặc quánh, đã biến thành một phòng hơi ngạt đúng nghĩa.
Chính thực tế đó đã chỉ ra một khoảng trống xót xa: sự tuột mất của những "giây vàng" sinh tử. Trong hỏa hoạn ô tô, đặc biệt là cháy pin, cơ hội sống sót chỉ tính bằng giây. Khi lửa vừa bùng lên, tài xế đã kịp thoát ra. Ở khoảnh khắc chớp nhoáng ấy, chỉ cần một thao tác bấm mở khóa trung tâm, một cái giật tay nắm cửa, hay một tiếng hô hoán "trong xe có người", cánh cửa hy vọng đã có thể mở ra.
Thế nhưng, tiếng nổ ngay sát lưng rất có thể đã đẩy người thanh niên vào trạng thái "phản ứng stress cấp tính”. Sự hoảng loạn làm đông cứng nhận thức. Sự im lặng vô thức ấy đã dựng lên một bức tường cách ly tàn nhẫn: người dân bên ngoài dốc sức dập lửa cứu cây xăng, hoàn toàn không biết có hai sự sống đang lịm dần sau lớp kính đen.
Và cuối cùng, thảm kịch bóc trần một khuyết thiếu về kỹ năng sinh tồn. Khi hệ thống điện tử sụp đổ vì nhiệt, các chốt khóa tự động lập tức biến thành rào chắn sắt vô tình. Lời khuyên của chuyên gia cứu hộ khi cửa kẹt là dùng thanh sắt ở gối tựa đầu hoặc vật cứng có trong xe đập vỡ kính cửa sổ bên để thoát nạn. Nhưng trong thực tế, có bao nhiêu đứa trẻ được người lớn dạy cách tháo gối tựa đầu làm công cụ phá kính?
Cơ quan CSĐT Công an TP Đà Nẵng đang giữ tài xế và chủ xe để lấy lời khai, làm rõ vụ việc và sẽ đưa ra kết luận cuối cùng về trách nhiệm pháp lý.
