Lý Vệ vẫn nhớ rất rõ ngày mình bước ra khỏi phòng giao dịch ngân hàng với cuốn sổ tiết kiệm trên tay. Đó là khoản tiền anh tích góp được sau gần 10 năm làm kỹ sư xây dựng ở Hàng Châu (Trung Quốc), cộng thêm chút tiền bố mẹ cho khi bán căn nhà cũ ở quê. Tổng cộng số tiền anh gửi vào ngân hàng là 276.700 NDT (khoảng 913 triệu đồng). Với anh, đó là “phao cứu sinh” cho kế hoạch mua nhà và lập gia đình trong vài năm tới, nên anh chọn kỳ hạn 2 năm với suy nghĩ rất đơn giản: Tiền của mình sinh lời an toàn.
2 năm trôi qua nhanh hơn anh tưởng. Thị trường bất động sản chững lại, công ty cắt giảm thưởng, Lý Vệ quyết định rút tiền tiết kiệm để chủ động hơn về tài chính. Nhưng khi nhân viên ngân hàng in sao kê và đẩy tờ giấy về phía anh, con số trên đó khiến anh chết lặng: Số dư chỉ còn hơn 121.200 NDT (khoảng 453 triệu đồng).
Anh tưởng mình nhìn nhầm. Anh yêu cầu in lại lần nữa. Kết quả vẫn vậy. Một nửa số tiền “bốc hơi” sau hai năm gửi ngân hàng.
Lý Vệ phản ứng dữ dội ngay tại quầy, cho rằng ngân hàng làm thất thoát tiền gửi của khách. Anh khẳng định mình chỉ gửi tiết kiệm có kỳ hạn, không hề đầu tư chứng khoán hay quỹ rủi ro nào. Tuy nhiên, phía ngân hàng lại rất bình tĩnh. Họ nói hồ sơ cho thấy anh không gửi “tiền gửi có kỳ hạn thông thường” mà đã ký hợp đồng tham gia một sản phẩm “tiền gửi cấu trúc kết hợp đầu tư”.
Vấn đề bắt đầu lộ ra từ đây.
2 năm trước, khi Lý Vệ đến gửi tiền, quầy giao dịch khá đông. Nhân viên tư vấn cho anh một sản phẩm “lãi cao hơn tiết kiệm truyền thống”, vẫn do ngân hàng phân phối, có “bảo toàn vốn tương đối” và “khả năng sinh lời tốt nếu thị trường thuận lợi”. Nghe đến chữ “bảo toàn” và thấy logo ngân hàng in trên hợp đồng, anh gần như không do dự.
Điều Lý Vệ không để ý là cụm từ “bảo toàn tương đối” và phần chữ nhỏ mô tả cơ chế sản phẩm. Thực chất, đây là dạng tiền gửi cấu trúc gắn với chỉ số thị trường nước ngoài. Một phần tiền của anh được dùng để mua công cụ tài chính phái sinh. Nếu chỉ số tăng trong biên độ dự đoán, anh sẽ hưởng lãi cao hơn bình thường. Nhưng nếu thị trường đi ngược, lợi nhuận gần như bằng 0, thậm chí phần “đầu tư” có thể bị hao hụt khi tất toán sớm hoặc đúng kỳ trong điều kiện xấu.
Ảnh minh họa (Nguồn: Sohu)
2 năm vừa qua, thị trường tài chính quốc tế biến động mạnh. Chỉ số tham chiếu của sản phẩm liên tục đi xuống. Kết quả là phần lợi nhuận kỳ vọng không có, còn phần chi phí cấu trúc sản phẩm và phí quản lý thì vẫn bị trừ theo hợp đồng.
Chưa dừng lại ở đó, Lý Vệ còn rút tiền đúng vào thời điểm sản phẩm đáo hạn trong vùng “bất lợi”. Theo điều khoản, khi kịch bản xấu xảy ra, nhà đầu tư phải chấp nhận nhận lại tiền theo giá trị tài sản ròng sau khi khấu trừ chi phí. Con số cuối cùng chính là hơn 121.200 NDT.
Ngân hàng đưa ra toàn bộ hợp đồng có chữ ký của anh, kèm bản ghi âm tư vấn lúc giao dịch. Trong ghi âm, nhân viên có nhắc đến việc “lợi nhuận không cố định” và “có khả năng thấp hơn tiền gửi thường nếu thị trường xấu”. Về mặt pháp lý, ngân hàng khẳng định họ đã tư vấn đúng quy trình và khách hàng đã ký xác nhận hiểu rõ rủi ro.
“Chúng tôi không sai” - đại diện chi nhánh nói thẳng khi làm việc với anh. Họ cho rằng đây không phải tiền gửi tiết kiệm truyền thống mà là sản phẩm tài chính có yếu tố đầu tư, đã được khách hàng tự nguyện lựa chọn. Ngân hàng chỉ là đơn vị phân phối, còn kết quả phụ thuộc vào diễn biến thị trường đúng như hợp đồng mô tả.
Gia đình Lý Vệ không chấp nhận lời giải thích đó. Với họ, ngân hàng là nơi an toàn nhất, không phải nơi phải lo lắng vì biến động chỉ số ở tận đâu đó trên thế giới.
Vụ việc được đưa lên cơ quan hòa giải tài chính địa phương. Kết luận cuối cùng không buộc ngân hàng bồi hoàn toàn bộ vì không tìm thấy sai phạm rõ ràng trong quy trình tư vấn.
Câu chuyện của Lý Vệ sau đó khiến nhiều người giật mình, không phải vì ngân hàng “làm mất tiền”, mà vì ranh giới giữa “gửi tiết kiệm” và “đầu tư qua ngân hàng” ngày càng mong manh. Chỉ cần thêm vài chữ như “cấu trúc”, “liên kết”, “tối ưu lợi suất”, bản chất sản phẩm đã khác hoàn toàn, nhưng với khách hàng phổ thông, cảm giác an toàn khi bước vào phòng giao dịch có thể khiến họ bỏ qua những chi tiết quan trọng nhất.
Lý Vệ nói anh coi đây như một bài học đắt giá. Anh không còn nhìn ngân hàng bằng tâm lý “gửi là chắc chắn yên tâm”. Giờ đây, trước bất kỳ hợp đồng nào, anh đều dành thời gian đọc kỹ từng dòng, đặc biệt là phần ghi chú nhỏ nhất, vì anh hiểu một điều rất rõ: chữ ký của mình mới là thứ quyết định tiền đi đâu, chứ không phải bảng hiệu lớn treo trước cửa ngân hàng.
(Theo Sohu)
