Trâu Diễn (324 – 250 TCN), người nước Tề thời Chiến quốc là người đầu tiên ở Trung Quốc khởi xướng thuyết Ngũ hành. Thuyết này lấy Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ làm 5 yếu tố cơ bản, là các lực lượng tương sinh, tương khắc xoay chuyển tuần hoàn, ảnh hưởng đến sự vận động của cả vũ trụ và xã hội. Mỗi hành gắn với những nhóm màu sắc riêng.
Vì sao Tần Thủy Hoàng chọn long bào màu đen?
Người Trung Quốc tin rằng, các triều đại thay thế nhau dựa trên sự vận động của Ngũ hành. Trước nhà Tần, nhà Chu được cho là mang "Hỏa đức" (mệnh Hỏa), mà Thủy khắc Hỏa, nên Tần Thủy Hoàng tin rằng triều đại của mình mang "Thủy đức" để thay thế và áp chế nhà Chu.
Trong hệ thống màu sắc cổ đại, màu đen là màu đại diện cho nước (Thủy). Do đó, màu đen được nhà Tần chọn làm "quốc sắc" – màu sắc chính thức cho trang phục của vua, quan và cả các loại cờ xí, xe cộ trong triều đại của Tần Thủy Hoàng.
Hơn nữa, thông qua việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy luật phong thủy và ngũ hành, Tần Thủy Hoàng muốn khẳng định quyền lực của mình là do "ý trời", mang tính kế thừa hợp pháp và vững bền.
Trong khi hầu hết các vị vua của Trung Quốc đều mặc long bào màu vàng, Tần Thủy Hoàng chọn màu đen.
Ngoài màu đen, long bào của Tần Thủy Hoàng - vị hoàng đế đầu tiên và được nhiều người coi là vĩ đại nhất Trung Hoa - có rất nhiều điểm đặc biệt. Đầu tiên là họa tiết Cửu Long (9 con rồng), biểu trưng cho danh hiệu "Cửu ngũ chi tôn".
Các con rồng này được thêu ở các vị trí cố định: 2 con ở vai, 1 con ở lưng, 1 con ở ngực, 4 con ở tà áo. Riêng con rồng thứ 9 được thêu ẩn bên trong vạt áo, chỉ khi hoàng đế cử động mới lộ ra. Điều này mang ý nghĩa hoàng quyền là sự kết hợp giữa hiển lộ và bí ẩn.
Ngoài long bào, mũ bình thiên là vật không thể thiếu của Tần Thủy Hoàng. Chiếc mũ này có thiết kế phẳng ở trên (miện), được thêu bằng chỉ vàng, bên trên gắn 99 viên ngọc minh châu cực phẩm và có 12 chuỗi ngọc (lưu) rủ xuống, các viên ngọc trên mỗi chuỗi dây cách nhau 1 cm. Con số 12 tượng trưng cho 12 tháng, đại diện cho sự vận hành của vũ trụ và thời gian dưới sự cai trị của hoàng đế.
Tần Thủy Hoàng đội mũ bình thiên có 12 chuỗi ngọc rủ trước mặt thể hiện dụng ý sâu xa đó là văn võ bá quan cũng như dân thường không dám nhìn trực diện, dò đoán thánh ý. Việc đội mũ bình thiên còn được cho là giúp Tần Thủy Hoàng thể hiện khả năng "nhìn thấu" suy nghĩ, tâm tư của người đối diện dù tầm nhìn bị ảnh hưởng.
Mũ bình thiên.
Tại sao màu đen bị coi là không may?
Sau thời Tần, các vị vua của Trung Hoa bắt đầu chuyển sang ưa chuộng màu vàng (tượng trưng cho hành Thổ). Bắt đầu từ thời Tùy, Đường, các nhà chiêm tinh cho rằng hoàng đế đứng ở vị trí trung tâm, tương ứng với hành Thổ trong Ngũ hành. Theo quy luật, Thổ khắc Thủy (đất ngăn được nước), nên màu vàng (Thổ) được chọn để áp chế hoàn toàn màu đen (Thủy) của nhà Tần.
Bên cạnh đó, trong văn hóa Trung Hoa cổ đại, phương hướng được chia cho các màu: Đông (xanh), Tây (trắng), Nam (đỏ), Bắc (đen). Màu vàng đại diện cho Trung tâm, nơi Hoàng đế ngự trị để cai quản bốn phương. Từ đời Đường trở đi, màu vàng chính thức trở thành màu độc quyền của nhà vua, dân thường mặc áo màu này sẽ bị khép tội khi quân.
Sau Tần Thủy Hoàng, các vị vua của Trung Quốc đều chọn long bào màu vàng.
Từ chỗ là "quốc sắc", tượng trưng cho sự cao quý, sức mạnh vượt trội trong triều đại nhà Tần, màu đen dần bị coi là tượng trưng cho sự không may mắn trong văn hóa Trung Hoa. Có giả thuyết cho rằng, đó là do màu này gắn liền với hình ảnh nhà Tần bạo ngược và đoản mệnh. Nhà Tần chỉ tồn tại 15 năm. Các triều đại sau (đặc biệt là nhà Hán) muốn xóa bỏ hoàn toàn dấu ấn của "bạo Tần" để xoa dịu lòng dân.
Bên cạnh đó, có một số lý do giải thích việc màu đen bị coi là không may mắn: Màu đen gắn liền với bóng tối, cái chết và sự kết thúc. Nó đối lập hoàn toàn với màu đỏ (biểu tượng của sự sống và may mắn).
Trong tâm linh, màu đen được cho là thu hút các thế lực tà ác hoặc đại diện cho những điều ma quái, quỷ dị. Vì đại diện cho sự tang tóc, màu đen thường bị tránh sử dụng trong các dịp vui như đám cưới hay lễ tết để tránh mang lại vận rủi.
