Ảnh minh họa
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz (tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu), Ả Rập Xê Út đã nhanh chóng kích hoạt một phương án dự phòng chiến lược được chuẩn bị suốt nhiều thập kỷ: đường ống dẫn dầu Đông – Tây.
Đây là tuyến đường ống dài khoảng 1.200 km, được xây dựng từ những năm 1980, nối các mỏ dầu lớn ở phía Đông Ả Rập Xê Út với cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ. Trong kịch bản Hormuz bị phong tỏa, hệ thống này trở thành lối thoát quan trọng giúp duy trì dòng chảy dầu ra thị trường quốc tế mà không cần đi qua vùng Vịnh.
Ngay sau khi xung đột bùng phát và tuyến hàng hải qua Hormuz bị gián đoạn, Tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Aramco đã tăng tốc vận hành tuyến ống này. Dữ liệu cho thấy xuất khẩu dầu từ cảng Yanbu nhanh chóng tăng mạnh, đạt trung bình khoảng 3,66 triệu thùng/ngày trong vòng 5 ngày (tương đương gần một nửa sản lượng trước xung đột của nước này). Có thời điểm, khối lượng bốc dỡ tại cảng vượt mốc 4 triệu thùng/ngày, cao gấp nhiều lần mức dưới 800.000 thùng/ngày trước đó.
Song song với việc đẩy mạnh vận hành, Aramco cũng chủ động liên hệ với khách hàng quốc tế để điều hướng tàu chở dầu sang Yanbu. Công ty vận tải dầu khí Bahri của Ả Rập Xê Út cũng tham gia huy động đội tàu, chấp nhận mức chi phí thuê tàu lên tới khoảng 450.000 USD/ngày nhằm đảm bảo năng lực vận chuyển. Chỉ trong thời gian ngắn, hàng chục siêu tàu chở dầu đã được điều hướng về cảng Biển Đỏ, cho thấy quy mô triển khai nhanh chóng của kế hoạch này.
Giới phân tích nhận định, sự tồn tại của tuyến đường ống Đông – Tây đóng vai trò như một “van xả áp” quan trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Khi phần lớn dầu thô khu vực Vùng Vịnh bị mắc kẹt do gián đoạn tại Hormuz, khả năng duy trì xuất khẩu thông qua Yanbu giúp trấn an tâm lý thị trường, hạn chế nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nghiêm trọng.
Tuy nhiên, giải pháp này không hoàn toàn miễn nhiễm với rủi ro. Hoạt động xuất khẩu tại Yanbu từng bị gián đoạn ngắn do các cuộc tấn công, cho thấy hệ thống này vẫn có thể trở thành mục tiêu trong xung đột. Các chuyên gia cảnh báo, nếu tuyến Đông – Tây và cảng Yanbu chịu áp lực kéo dài, thị trường năng lượng toàn cầu có thể đối mặt với một vòng leo thang mới.
Dù vậy, trong bối cảnh hiện tại, việc Ả Rập Xê Út nhanh chóng kích hoạt và mở rộng công suất tuyến đường ống chiến lược này đang góp phần quan trọng vào việc duy trì ổn định nguồn cung dầu – yếu tố then chốt đối với kinh tế toàn cầu giữa những biến động địa chính trị ngày càng khó lường.
