Dùng hệ thống 648 kênh cảm biến “quét” đáy đại dương, phát hiện kho báu đất hiếm nằm ở độ sâu 5.800m

19/03/2026 00:15

Tháng 1/2026, tàu thăm dò địa vật lý hiện đại Tamhae 3 của Hàn Quốc đã phát hiện các nguyên tố đất hiếm có nồng độ cao dưới đáy biển tại vùng biển quốc tế ở Tây Thái Bình Dương.

Ngày 15/1/2026, Viện Khoa học Địa chất và Tài nguyên Khoáng sản Hàn Quốc (KIGAM) cho biết chuyến thăm dò đại dương sâu đầu tiên của nước này tại vùng biển quốc tế Tây Thái Bình Dương bằng tàu Tamhae 3 đã xác nhận sự hiện diện của các mỏ đất hiếm chất lượng cao, với nồng độ đạt tối đa 3.100 ppm (parts per million) và trung bình vượt 2.000 ppm.

Đất hiếm, vốn được xem là nguồn tài nguyên mang tính chiến lược đối với an ninh tài nguyên toàn cầu, phân bố rộng rãi trong lớp vỏ Trái Đất, nhưng các mỏ có nồng độ cao đủ điều kiện khai thác kinh tế lại khá hiếm. Các mỏ trên đất liền cũng đối mặt với nhiều hạn chế môi trường, do quá trình tinh chế tạo ra lượng lớn chất phóng xạ như thorium, khiến chuỗi cung ứng dễ bị độc quyền bởi một số quốc gia nhất định.

Trong khi đó, bùn đất hiếm dưới đáy biển chứa hàm lượng cao các nguyên tố đất hiếm nặng - thành phần thiết yếu để sản xuất nam châm vĩnh cửu hiệu suất cao - đồng thời có hàm lượng vật liệu phóng xạ thấp. Điều này khiến nguồn tài nguyên biển sâu được xem là giải pháp tiềm năng cho chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng thế hệ mới.

Chuyến thăm dò lần này cũng đánh dấu lần đầu tiên triển khai vận hành thực tế hệ thống streamer tầm xa dài 8,1 km. Đây là dãy cảm biến thủy âm bố trí theo phương ngang, được kéo phía sau tàu khảo sát trên biển. Chiều dài của thiết bị càng lớn thì càng có thể thu nhận nhiều sóng âm tần số thấp phản xạ từ các lớp địa chất sâu dưới đáy đại dương ở nhiều góc độ khác nhau, qua đó cung cấp hình ảnh rộng và sâu hơn về cấu trúc địa chất biển sâu.

Đáng chú ý, hệ thống gồm 648 kênh cảm biến được bố trí dày đặc dọc theo chiều dài 8,1 km đã ghi nhận các tín hiệu cực nhỏ, cho phép tái hiện rõ ràng cấu trúc địa chất phức tạp nằm dưới lớp nước sâu tới 5.800m.

Tàu Tamhae 3 đang thực hiện khoan lấy mẫu lõi bằng phương pháp piston ở Tây Thái Bình Dương. Ảnh do Viện Khoa học Địa chất và Tài nguyên Khoáng sản Hàn Quốc cung cấp.

Dữ liệu thu thập được sau đó được kết hợp với công nghệ phân tích địa vật lý của Viện Khoa học Địa chất và Tài nguyên Khoáng sản Hàn Quốc (KIGAM), giúp giảm đáng kể mức độ bất định trong quá trình thăm dò. Nhóm nghiên cứu đã phân tích chính xác khối lượng lớn dữ liệu địa tầng đáy biển để xác định trước những môi trường địa chất có khả năng tập trung đất hiếm.

Kết hợp dữ liệu thu thập từ hệ thống này với các hồ sơ địa chất đáy biển tích lũy trước đó, nhóm nghiên cứu đã xác định trước những môi trường địa chất có khả năng tập trung đất hiếm, qua đó thu được các mẫu trầm tích có nồng độ đất hiếm cao tại cả 3 vị trí khoan được lựa chọn.

Theo luật biển quốc tế, tài nguyên khoáng sản ở đáy biển ngoài vùng đặc quyền kinh tế các quốc gia được xem là di sản chung của nhân loại và chịu sự quản lý của Cơ quan Quản lý Đáy biển Quốc tế (ISA). Sau khi xác nhận sự tồn tại của đất hiếm trong lần khảo sát đầu tiên, viện này đặt mục tiêu tăng mật độ khảo sát trong khu vực nhằm hoàn thiện bản đồ tài nguyên chi tiết.

(Theo Seoul Economic Daily; dongascience)