"Nếu có tiền thì cứ tiêu đi" - tôi từng nghĩ như vậy
Nhiều người trẻ bây giờ có chung một suy nghĩ: Kiếm được bao nhiêu thì nên tận hưởng bấy nhiêu. Làm cả đời đã mệt rồi, nếu lúc nào cũng dè sẻn, tính toán thì sống còn gì vui nữa.
Người viết câu chuyện này cũng từng nghĩ như vậy. Cho đến khi nhìn lại cuộc đời của người dì ruột mình.
Dì năm nay 70 tuổi. Cả cuộc đời gần như không có điều gì dễ dàng. Học hành dang dở, không nghề nghiệp ổn định, hôn nhân đổ vỡ từ sớm. Sau ly hôn, dì không có nhà riêng, không có lương hưu, cũng không có ai thực sự là chỗ dựa.
Để sống sót, dì từng làm đủ nghề: dọn vệ sinh, phụ bếp, rửa bát, trông trẻ, mùa vụ thì về quê làm đồng. Công việc nào có tiền là làm.
Trong mắt họ hàng, dì là người "khổ nhất nhà".
Quần áo chủ yếu là đồ cũ xin lại. Đi chợ thường đợi cuối ngày để mua rau giảm giá. Có tháng kiếm được khoảng 3.000 tệ nhưng chỉ dám tiêu 400 tệ, còn lại đều để dành.
Nhiều người từng nói dì sống quá cực.
Có người khuyên: "Già rồi thì nên dựa vào con cái". Có người mỉa mai: "Tiết kiệm kiểu đó rồi cuối đời cũng khổ thôi".
Nhưng dì không tranh cãi. Chỉ lặng lẽ đi làm và tiếp tục để dành tiền.
Khoản tiết kiệm 280.000 tệ khiến cả họ hàng im lặng
Không ai ngờ rằng sau gần 20 năm tằn tiện, dì có thể để dành được tới 280.000 nhân dân tệ, tương đương gần 1 tỷ đồng Việt Nam.
Với nhiều người trẻ, con số này có thể chưa phải quá lớn. Nhưng với một phụ nữ không lương hưu, không tài sản, lao động tay chân cả đời, đó gần như là "quỹ sinh tồn" cho tuổi già.
Và rồi biến cố xảy ra đúng như điều dì từng lo.
Trước Tết năm nay, dì bị nhồi máu não. Sau điều trị, dì bị liệt nửa người, đi lại khó khăn, sinh hoạt phải có người hỗ trợ.
Lúc ấy, mọi người đều nghĩ dì sẽ rơi vào cảnh bế tắc.
Không lương hưu. Không chồng. Con cái thì sống với chồng cũ từ lâu, tình cảm nhạt nhòa.
Quả thật, hai người con vẫn vào viện chăm mẹ vài hôm. Nhưng khi nói đến chuyện ai sẽ đón mẹ về chăm sóc, cả hai đều tìm lý do từ chối.
Người nói nhà chật, con còn nhỏ.
Người nói đi làm ba ca, không đủ sức chăm người già.
Không ai muốn nhận trách nhiệm lâu dài, còn họ hàng thì bắt đầu né tránh. Bởi ai cũng hiểu: Một người già liệt nửa người đồng nghĩa với rất nhiều tiền bạc, thời gian và áp lực.
Tuổi già đáng sợ nhất không phải nghèo, mà là không có lựa chọn
Điều khiến nhiều người bất ngờ nhất là dì không hề khóc lóc hay cầu xin ai. Sau khi xuất viện, dì tự quay về quê ăn Tết vài hôm rồi chủ động vào viện dưỡng lão ở ngoại ô.
Mỗi tháng, chi phí khoảng 2.900 tệ, bao gồm ăn ở và hỗ trợ sinh hoạt hàng ngày. Dì tự lấy tiền tiết kiệm ra chi trả.
Khoảnh khắc ấy, cả họ hàng gần như im lặng hoàn toàn. Bởi những người từng chê dì "keo kiệt" lại không có nổi khoản tiền dưỡng già như vậy.
Nhiều người trong số họ thậm chí còn chưa chuẩn bị gì cho tuổi nghỉ hưu ngoài suy nghĩ: "Sau này sẽ sống cùng con".
Và đó có lẽ là điều đáng suy nghĩ nhất trong câu chuyện này.
Rất nhiều người ở tuổi trung niên hiện nay vẫn nghĩ rằng con cái sẽ là "bảo hiểm tuổi già". Nhưng thực tế, áp lực kinh tế của thế hệ trẻ ngày càng lớn: nhà cửa, học hành, công việc, nuôi con…
Không phải ai cũng đủ khả năng chăm sóc cha mẹ dài hạn, dù họ có hiếu hay không.
Trung niên tiết kiệm không phải vì tham tiền, mà vì muốn giữ tự trọng
Có một chi tiết rất đáng chú ý trong câu chuyện này: Dì không tiết kiệm vì thích sống khổ.
Dì tiết kiệm vì hiểu mình không có "đường lui".
- Không lương hưu.
- Không tài sản.
- Không người có thể phụ thuộc tuyệt đối.
Vậy nên, tiền tiết kiệm chính là cảm giác an toàn cuối cùng.
Ở tuổi trung niên, nhiều người bắt đầu nhận ra một sự thật khá phũ phàng: Tự do tuổi già không đến từ việc có bao nhiêu con, mà đến từ việc mình còn bao nhiêu tiền trong tay.
Tiền không giải quyết được mọi thứ.
Nhưng khi nằm viện, cần thuê người chăm sóc, cần vào viện dưỡng lão hoặc đơn giản là muốn sống mà không phải ngửa tay xin ai, tiền lại trở thành thứ cực kỳ quan trọng.
Khoản 280.000 tệ của người dì trong câu chuyện thực ra không phải quá lớn nếu tính cho 10–15 năm cuối đời. Nhưng nó cho bà quyền được lựa chọn.
Và đôi khi, ở tuổi già, "còn quyền lựa chọn" đã là một điều rất đáng giá rồi.
Tiết kiệm tuổi trung niên không còn là chuyện "phòng xa"
Những năm gần đây, ngày càng nhiều người trung niên bắt đầu thay đổi tư duy tài chính.
Họ không còn tiết kiệm chỉ để mua nhà, mua xe hay lo cho con.
Mà bắt đầu nghĩ đến một câu hỏi khác: "Nếu một ngày mình không còn khỏe mạnh, mình sẽ sống bằng gì?".
Đó cũng là lý do nhiều người ở tuổi 40–50 bắt đầu:
- Lập quỹ dự phòng tuổi già
- Cắt bớt các khoản tiêu dùng không cần thiết
- Chuẩn bị tiền chăm sóc y tế
- Tìm hiểu bảo hiểm và viện dưỡng lão
- Học cách sống tối giản hơn
Bởi đến cuối cùng, tuổi già ổn định không nằm ở việc từng kiếm được bao nhiêu tiền, mà là giữ lại được bao nhiêu cho chính mình.
Và đôi khi, thứ khiến người ta an tâm nhất không phải một căn nhà lớn hay vài lời hứa của con cái. Mà chỉ đơn giản là: "Trong tài khoản vẫn còn tiền".
