Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định về xử lý kỷ luật viên chức , nhằm thay thế các quy định tại Nghị định số 112/2020, Nghị định số 71/2023.
Bộ Nội vụ đề xuất một số quy định mới về xử lý kỷ luật viên chức.
3 trường hợp chưa xem xét xử lý kỷ luật viên chức
Về các trường hợp chưa xem xét kỷ luật, Bộ Nội vụ đề xuất bỏ quy định trường hợp viên chức đang trong thời gian nghỉ hằng năm, nghỉ theo chế độ, nghỉ việc riêng được cấp có thẩm quyền cho phép. Việc bỏ quy định này để thống nhất với quy định với cán bộ, công chức, tránh tình trạng lợi dụng để kéo dài việc xử lý kỷ luật.
Dự thảo bổ sung trường hợp chưa xem xét kỷ luật với viên chức là nam giới (trong trường hợp vợ chết hoặc vợ không thể nuôi con vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan theo quy định của Bộ luật Dân sự và pháp luật về tình trạng khẩn cấp) đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi, trừ trường hợp người có hành vi vi phạm có văn bản đề nghị xem xét xử lý kỷ luật để xác định rõ tình huống theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Như vậy, dự thảo do Bộ Nội vụ soạn thảo có 3 trường hợp chưa xem xét xử lý kỷ luật viên chức.
Một là viên chức đang trong thời gian điều trị bệnh hiểm nghèo hoặc đang mất khả năng nhận thức; bị ốm nặng đang điều trị nội trú tại bệnh viện có xác nhận của cơ quan y tế có thẩm quyền.
Hai là viên chức là nữ giới đang trong thời gian mang thai, nghỉ thai sản, đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi hoặc viên chức là nam giới (trong trường hợp vợ chết hoặc vợ không thể nuôi con vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan theo quy định của Bộ luật Dân sự và pháp luật về tình trạng khẩn cấp) đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi, trừ trường hợp người có hành vi vi phạm có văn bản đề nghị xem xét xử lý kỷ luật.
Ba là viên chức đang bị khởi tố, tạm giữ, tạm giam chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền điều tra, truy tố, xét xử về hành vi vi phạm pháp luật; trừ trường hợp theo quyết định của cấp có thẩm quyền.
Các trường hợp loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm kỷ luật
Dự thảo nghị định cũng bổ sung quy định cụ thể về các trường hợp loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm kỷ luật để bảo đảm tính thống nhất theo Luật Viên chức năm 2025 và thể chế hóa các quy định của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nghị quyết của Chính phủ.
Theo đó, dự thảo quy định các trường hợp loại trừ kỷ luật, có một hoặc một số tình tiết được miễn kỷ luật, bao gồm:
Được cơ quan có thẩm quyền xác nhận tình trạng mất năng lực hành vi dân sự khi có hành vi vi phạm.
Được cấp có thẩm quyền xác nhận vi phạm trong tình thế cấp thiết, do sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan theo quy định của Bộ luật Dân sự và pháp luật về tình trạng khẩn cấp khi thi hành công vụ.
Đã thực hiện theo đúng quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nhưng có gây ra thiệt hại vì lý do khách quan.
Thực hiện đề xuất về đổi mới, sáng tạo được cơ quan có thẩm quyền cho phép và được cấp có thẩm quyền xác định đã thực hiện đúng chủ trương, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung nhưng có thiệt hại xảy ra.
Có hành vi vi phạm đến mức bị xử lý kỷ luật nhưng đã qua đời.
Các trường hợp khác theo quy định của Bộ luật Hình sự và quy định của cấp có thẩm quyền.
Cùng với đó, dự thảo cũng quy định trường hợp vi phạm có một hoặc một số tình tiết sẽ bị tăng nặng mức kỷ luật.
Bao gồm đã được cơ quan, tổ chức, đơn vị yêu cầu kiểm điểm nhưng không thực hiện, không sửa chữa khuyết điểm, vi phạm.
Không tự giác nhận khuyết điểm, vi phạm, hình thức kỷ luật tương xứng với nội dung, tính chất, mức độ vi phạm; gây thiệt hại về vật chất phải bồi hoàn nhưng không bồi hoàn, không khắc phục hậu quả hoặc khắc phục không đúng yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, không tự giác nộp lại tiền, tài sản do vi phạm mà có.
Đối phó, quanh co, cản trở quá trình kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án. Bao che cho người vi phạm; đe dọa, trù dập, trả thù người đấu tranh, tố cáo, người làm chứng, người cung cấp tài liệu, chứng cứ vi phạm.
Vi phạm có tổ chức, là người chủ mưu; cung cấp thông tin, báo cáo sai sự thật; ngăn cản người khác cung cấp chứng cứ vi phạm; che giấu, sửa chữa, tiêu hủy chứng cứ, tạo lập tài liệu, hồ sơ, chứng cứ giả.
Lợi dụng chức vụ, quyền hạn, lợi dụng tình trạng khẩn cấp, thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh thực hiện chính sách an sinh xã hội và quốc phòng, an ninh để trục lợi. Ép buộc, vận động, tổ chức, tiếp tay cho người khác cùng vi phạm.
4 hình thức kỷ luật viên chức
Theo dự thảo, có 4 hình thức kỷ luật đối với viên chức gồm: Khiển trách, cảnh cáo, cách chức (áp dụng với viên chức quản lý), buộc thôi việc.
Viên chức bị kỷ luật bằng một trong các hình thức nêu trên còn bị hạn chế thực hiện hoạt động nghề nghiệp theo quy định của pháp luật có liên quan.
Đáng chú ý, dự thảo quy định trường hợp viên chức bị Tòa án kết án phạt tù mà không được hưởng án treo hoặc bị kết án về tội phạm tham nhũng thì đương nhiên bị buộc thôi việc kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật.
Với trường hợp viên chức quản lý phạm tội bị Tòa án kết án và bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật thì đương nhiên thôi giữ chức vụ được bổ nhiệm.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng quy định rõ các trường hợp viên chức bị xem xét xử lý kỷ luật, bao gồm các hành vi vi phạm quy định của Đảng và pháp luật liên quan đến hoạt động nghề nghiệp; vi phạm các quy định về nghĩa vụ của viên chức; những việc viên chức không được làm; vi phạm đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, văn hóa giao tiếp ở công sở, giao tiếp với Nhân dân; vi phạm nội quy, quy chế của cơ quan, tổ chức, đơn vị…
