Từ đề xuất của Mỹ nhằm xây kho dự trữ cho đến việc mở rộng nguồn dự phòng tại châu Á và Liên minh châu Âu (EU), các chính phủ đang nỗ lực hành động để bảo đảm quyền tiếp cận các kim loại được xem là thiết yếu đối với an ninh quốc gia và chính sách công nghiệp. Theo đài CNBC hôm 24-2, ông Patrick Schröder, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Chatham House (Anh), nhận định các chính phủ đang tìm cách giảm thiểu sự phụ thuộc vào những chuỗi cung ứng tập trung và biện pháp kiểm soát xuất khẩu.
Tại Mỹ, giới chức nước này mới đây đã phác thảo kế hoạch xây dựng kho dự trữ khoáng sản chiến lược trị giá khoảng 12 tỉ USD. Sáng kiến này nhằm tăng cường khả năng chống đứt gãy chuỗi cung ứng cho ngành công nghiệp Mỹ bằng cách tích trữ đất hiếm và các kim loại thiết yếu phục vụ điện khí hóa, quốc phòng và sản xuất tiên tiến.
Hồi tháng 1, Úc công bố kế hoạch chính thức hóa chiến lược dự trữ do nhà nước hậu thuẫn thông qua việc thành lập quỹ dự trữ khoáng sản chiến lược trị giá 800 triệu USD. Trong khi đó, EU đang thúc đẩy kế hoạch xây dựng kho dự trữ chung đối với nguyên liệu thô quan trọng. Ý, Pháp và Đức dự kiến dẫn đầu nỗ lực này.
Một khu khai thác và chế biến đất hiếm tại khu vực Mountain Pass, bang California - Mỹ. Ảnh: AP
Cuối tuần rồi, Ấn Độ và Brazil nhất trí thắt chặt hợp tác về khoáng sản quan trọng và đất hiếm trong bối cảnh New Delhi đang nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung và giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Thỏa thuận này hướng tới việc tăng cường thương mại song phương và xây dựng chuỗi cung ứng vững chắc hơn cho những vật liệu quan trọng đối với các ngành năng lượng sạch, công nghệ và quốc phòng. Đầu năm nay, Hàn Quốc đã triển khai một chiến lược toàn diện về khoáng sản quan trọng, được hậu thuẫn bởi khoảng 172 triệu USD từ ngân sách nhà nước. Theo chiến lược này, chính phủ sẽ mở rộng quy mô dự trữ và cơ sở hạ tầng liên quan.
Hiện tại, Trung Quốc đang thống trị khâu chế biến đất hiếm và kiểm soát phần lớn năng lực tinh chế kim loại công nghiệp toàn cầu. Ngay cả khi các mỏ dự trữ nằm rải rác ở nhiều khu vực địa lý khác nhau, khâu chế biến thường vẫn tập trung vào một mối. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã nhiều lần cảnh báo rằng sự tập trung cao độ của chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng tiềm ẩn những lỗ hổng an ninh.
Các nhà phân tích dự báo hoạt động tích trữ của chính phủ sẽ tăng tốc, đặc biệt đối với các kim loại phục vụ chuyển đổi năng lượng và quốc phòng. "Chúng ta vẫn đang ở giai đoạn đầu của xu hướng này. Các chính phủ hiện xem chuỗi cung ứng như một phần của hạ tầng an ninh quốc gia, chứ không đơn thuần là các dòng chảy thương mại" - bà Natalie Scott-Gray, chuyên gia tại Tập đoàn Tài chính StoneX (Mỹ), nhận định.
