Tại khoa ung bướu của một bệnh viện Trung Quốc, cậu bé 12 tuổi tên Tiểu Hạo nhập viện trong tình trạng đau bụng kéo dài suốt nhiều tháng, cơ thể mệt mỏi, da tái nhợt. Kết quả chụp CT cho thấy có tổn thương chiếm chỗ ở tuyến tụy, nghi ngờ ác tính. Ba tuần sau, kết luận giải phẫu bệnh học xác nhận đây là ung thư biểu mô tuyến tụy.
Câu hỏi khiến cả gia đình chết lặng không phải là kết quả xét nghiệm, mà là lời bác sĩ: “Thường ngày cháu ăn gì?”. Người cha lúng túng thừa nhận con trai rất thích gà rán, khoai tây chiên, nước ngọt và các loại đồ ăn vặt, gần như ngày nào cũng ăn. Bác sĩ thở dài: “Anh có biết đã cho con mình ăn những gì suốt những năm qua không?”.
Ảnh minh hoạ
Ung thư tuyến tụy vốn được xem là bệnh thường gặp ở người trên 60 tuổi và rất hiếm gặp ở trẻ em. Tuy nhiên, dữ liệu y khoa cho thấy tỷ lệ mắc ở nhóm tuổi trẻ đang có xu hướng tăng, dù tổng số ca vẫn thấp. Đây là một trong những loại ung thư nguy hiểm nhất vì gần như không có triệu chứng ở giai đoạn đầu, thường chỉ được phát hiện khi đã muộn, và tỷ lệ sống sau 5 năm rất thấp.
Trong trường hợp của Tiểu Hạo, sau khi loại trừ yếu tố di truyền, các bác sĩ nhận định nguyên nhân đáng chú ý nhất đến từ chế độ ăn uống kéo dài gây áp lực lên chuyển hóa.
Một khẩu phần quen thuộc gồm gà rán, khoai tây chiên và nước ngọt tưởng chừng chỉ là món khoái khẩu, nhưng thực chất lại là sự kết hợp nguy hiểm giữa chất béo, đường và muối. Khi trẻ duy trì chế độ ăn như vậy trong thời gian dài, tuyến tụy sẽ phải làm việc liên tục để tiết enzyme tiêu hóa và insulin giúp điều hòa đường huyết. Tình trạng quá tải kéo dài có thể dẫn đến viêm và tổn thương tế bào, từ đó tạo điều kiện cho các biến đổi bất thường.
Bên cạnh đó, việc tiêu thụ lượng lớn đường và tinh bột tinh chế khiến đường huyết thường xuyên tăng cao, buộc cơ thể phải tiết insulin liên tục. Theo thời gian, các tế bào trở nên kém nhạy cảm với insulin, hình thành tình trạng kháng insulin - yếu tố đã được chứng minh có liên quan đến nguy cơ tăng sinh bất thường của tế bào tuyến tụy.
Ảnh minh hoạ
Không những vậy, các thực phẩm chiên rán và chế biến sẵn còn chứa axit béo chuyển hóa và nhiều phụ gia. Những chất này có thể gây viêm mãn tính mức độ nhẹ trong cơ thể. Dù không biểu hiện rõ ràng, quá trình viêm âm thầm này lại liên tục gây tổn thương các mô.
Ban đầu, gia đình cho rằng con chỉ “thỉnh thoảng” ăn vặt. Tuy nhiên, khi bác sĩ hỏi kỹ, thực tế cho thấy cậu bé Tiểu Hạo gần như ngày nào cũng uống nước ngọt và ăn bánh kẹo sau giờ học, ăn gà rán hoặc hamburger khoảng 4 lần mỗi tuần, còn bữa sáng thường xuyên là thực phẩm chế biến sẵn. Tần suất này đã vượt xa mức an toàn và trở thành thói quen nguy hiểm.
Những chú ý trong chế độ ăn cho trẻ
Trước hết là lượng đường bổ sung trong khẩu phần. Theo khuyến nghị, lượng đường tự do mà trẻ tiêu thụ mỗi ngày không nên vượt quá 10% tổng năng lượng, lý tưởng là dưới 5%. Trên thực tế, chỉ một chai nước ngọt 500 ml đã chứa khoảng 53 g đường, đủ để vượt mức khuyến nghị cho trẻ 12 tuổi, chưa kể lượng đường từ các thực phẩm khác trong ngày.
Ảnh minh hoạ
Bên cạnh đó, việc tiêu thụ đồ chiên rán cần được kiểm soát chặt chẽ. Trẻ chỉ nên ăn tối đa 1 lần mỗi tuần với khẩu phần nhỏ. Nếu tần suất tăng lên từ 3 lần mỗi tuần trở lên, nguy cơ rối loạn chuyển hóa sẽ gia tăng đáng kể.
Ngoài ra, cha mẹ cũng cần chú ý đến thực phẩm siêu chế biến. Những sản phẩm có danh sách thành phần dài với nhiều tên gọi hóa học, hoặc có thể bảo quản trong thời gian dài ở nhiệt độ phòng, thường không phải lựa chọn phù hợp cho trẻ nếu sử dụng thường xuyên.
Các chuyên gia cho rằng không cần cấm hoàn toàn đồ ăn vặt, nhưng cần phân biệt rõ giữa thực phẩm dùng hàng ngày và thực phẩm chỉ nên ăn thỉnh thoảng. Chế độ ăn hàng ngày nên ưu tiên các thực phẩm tự nhiên như trái cây, sữa chua không đường, các loại hạt, trứng và bánh mì nguyên cám.
Một gợi ý khác là nên cho trẻ ăn nhẹ sau khi vận động khoảng 30 phút. Đây là thời điểm cơ thể sử dụng glucose hiệu quả hơn, giúp giảm áp lực lên tuyến tụy.
Theo Toutiao
