Phát hoảng vì cái nóng như đổ lửa ở miền Bắc, miền Trung mấy ngày qua, nhiều cư dân mạng đã tin khi xem bức ảnh lúa vàng phơi trên sân nổ bung thành bỏng trắng trong ánh nắng gay gắt, cùng lời “kêu cứu” của người đăng bài: "Mọi người cứu em với...Hôm nay thấy trời Hà Nội nắng to nên em phơi thóc, yên tâm ngủ quên xíu, dậy đã thấy thành bãi như bỏng ngô luôn. Xác định tối ăn cơm không ngon luôn rồi”.
Chủ tài khoản này đăng bài trên trên nhiều diễn đàn và những người khác tiếp tục chia sẻ hoặc đăng lại khiến bức ảnh cùng thông tin ấy được lan truyền mạnh.
Chuyên gia khẳng định, nhiệt độ ngoài trời xung quanh 40 độ C không đủ để nổ bỏng, một quá trình đòi hỏi mức nhiệt 150 độ C trở lên. Nhiều cư dân mạng cũng nêu nghi vấn đây là ảnh giả do AI tạo ra, nhưng cũng rất nhiều người khác tin là thật, cảm thấy hoang mang, sợ hãi và tiếp tục lan truyền nỗi sợ ấy.
Tác giả sau đó đã xóa bài, tuy nhiên vẫn có không ít ý kiến cho rằng cơ quan chức năng nên xử lý theo quy định pháp luật về hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật trên mạng xã hội.
Hành vi đăng ảnh giả câu like, kiếm tương tác khiến dư luận bức xúc.
Tôi đồng tình với quan điểm này, vì việc xử phạt một bức ảnh giả tạo hiệu ứng lớn như vậy sẽ mang lại hiệu quả răn đe, nhằm ngăn chặn tình trạng dùng AI tạo ảnh giả đánh lừa cộng đồng đang tràn lan trên mạng xã hội.
Có thể người đăng muốn câu tương tác, hoặc đơn giản chỉ muốn “đùa cho vui”, nhưng không phải trò đùa nào cũng vô hại. Việc lợi dụng bối cảnh thời tiết cực đoan để thêu dệt hiện tượng phi lý không chỉ bóp méo kiến thức khoa học cơ bản, kích động tâm lý hoang mang, lo sợ không đáng có mà còn vô tình lôi kéo những người khác cũng “đùa” theo cách tương tự mà không quan tâm đến tác hại.
Tác hại của sự lan truyền của tin giả (bao gồm cả thông tin hình ảnh tĩnh hoặc động) có thể vượt tầm kiểm soát. Không phải ai cũng đủ tỉnh táo để nhận ra đó là sản phẩm do AI tạo ra.Nhiều người dùng mạng, đặc biệt là những người lớn tuổi hoặc ít tiếp xúc với công nghệ, tin đó là sự thật và tiếp tục lan truyền, gây ra những hiểu lầm nghiêm trọng về mặt thông tin và an ninh.
Đơn cử như trường hợp thanh niên 21 tuổi ở phường Hoàng Mai, Hà Nội đăng ảnh một người đàn ông bị ngất xỉu tại cây xăng kèm lời kêu gọi: “Giá xăng dầu quay xe - anh em đi đổ xăng ngay" vào ngày 8/4. Trong bối cảnh người dân cực kỳ quan tâm đến biến động giá xăng dầu, nhiều người không đủ tỉnh táo để nhận ra cả ảnh và thông tin đều là giả, họ lao đi đổ xăng và gửi tin giả đó cho bạn bè. Thanh niên này sau đó bị cơ quan chức năng xử phạt, gỡ bài đăng và hứa không tái phạm.
Trên mạng xã hội cũng từng xuất hiện những bức ảnh chế bằng AI nhằm công kích cá nhân, thực chất là một hình thức bắt nạt, để lại hệ lụy sâu sắc về mặt đạo đức và tâm lý. Mới đây, tại xã Tân Hương, TP Đồng Nai, một học sinh lớp 8 dùng điện thoại tạo ảnh nhạy cảm của bạn nữ cùng lớp bằng cách yêu cầu AI chế lại từ bức ảnh thật, sau đó phát tán trong bạn bè.
Nạn nhân phải chịu đựng áp lực khủng khiếp từ những bình luận khiếm nhã, giễu cợt, bị hiểu lầm cho đến khi công an xã Tân Hương xác định đó là ảnh giả mạo. Dù được minh oan, tổn thương mà nữ sinh phải chịu có lẽ không sớm lành.
Ngoài việc gây hại cho cá nhân và cộng đồng, về lâu dài, việc tin giả bị phát tán tràn lan sẽ làm xói mòn niềm tin. Hình ảnh giả xuất hiện quá nhiều dẫn dần khiến người dân có phản ứng nghi ngờ tất cả ngay cả khi tiếp xúc với tư liệu thật, tạo ra một xã hội dần mất phương hướng về mặt thông tin, nơi cái thật và cái giả bị đánh đồng, mơ hồ, lẫn lộn.
Nghị định 15/2020/NĐ-CP quy định xử lý hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật trên mạng xã hội, và thời gian qua không ít người đã bị xử phạt với mức phổ biến là 7,5 triệu đồng. Theo Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 1/7 tới, người dùng mạng xã hội đăng thông tin sai sự thật gây hoang mang có thể bị phạt đến 50 triệu đồng.
Ngoài trách nhiệm giám sát, phát hiện của cơ quan chức năng, mỗi người dân cũng cần tự bảo vệ môi trường mạng trong sạch bằng việc phản ánh, báo cáo các trường hợp cố tình cung cấp, phát tán tin giả.
Riêng với hình ảnh, video do AI tạo ra, Điều 11 Luật Trí tuệ nhân tạo quy định bắt buộc gắn dấu hiệu nhận biết (dán nhãn) nếu có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực. Trường hợp cố tình không dán nhãn mà vi phạm quy định, mức xử phạt hành chính tối đa có thể lên đến 1 tỷ đồng đối với cá nhân và 2 tỷ đồng đối với tổ chức, tùy thuộc vào mức độ rủi ro, mục đích phát tán và hậu quả.
Tóm lại, chúng ta đã có đủ công cụ pháp lý để xử lý những người cố tình dùng ảnh AI để lừa cộng đồng, vấn đề chỉ là giám sát, phát hiện và xử lý thật nghiêm mà thôi.
Bạn có đồng tình với ý kiến trên? Hãy chia sẻ ở box bình luận bên dưới.
