Sau khi nghỉ hưu, ông Chen (60 tuổi) bắt đầu chú ý nhiều hơn đến sức khỏe. Nghe nói leo núi và vận động mạnh có thể gây hại cho đầu gối, ông quyết định từ bỏ hoàn toàn các hoạt động này, chỉ đi lại nhẹ nhàng và nghỉ ngơi tại nhà.
Tuy nhiên, chỉ sau 2 năm, tình trạng đầu gối của ông lại xấu đi rõ rệt. Ông thường xuyên đau nhức khi lên xuống cầu thang, cảm giác yếu khớp, thậm chí cứng gối và khó đứng dậy sau khi ngồi lâu. Khi đi khám chuyên khoa chỉnh hình, bác sĩ phát hiện sụn khớp gối của ông đã bị mòn nghiêm trọng.
Điều đáng nói, nguyên nhân không phải do tập thể dục, mà đến từ những thói quen sinh hoạt hằng ngày tưởng chừng vô hại.
Leo núi có thực sự là “thủ phạm” gây hại đầu gối?
Nhiều người trung niên và cao tuổi cho rằng leo núi, leo cầu thang là nguyên nhân chính gây tổn thương khớp gối nên thường tránh hoàn toàn các hoạt động gập duỗi. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu lâm sàng trong lĩnh vực chỉnh hình, dù những hoạt động này có làm tăng áp lực lên khớp gối, nhưng đây là dạng hao mòn không liên tục và có thể kiểm soát. Nếu tập luyện hợp lý và đúng cách, chúng không phải là nguyên nhân chính gây tổn thương khớp.
Ngược lại, chính những thói quen nhỏ lặp đi lặp lại mỗi ngày mới là yếu tố khiến sụn khớp bị bào mòn âm thầm theo thời gian.
Khớp gối là một trong những khớp chịu lực phức tạp nhất của cơ thể. Lớp sụn bao phủ bề mặt khớp có chức năng giảm ma sát nhưng không thể tự tái tạo. Khi chịu tác động sai cách trong thời gian dài, lớp sụn này sẽ mỏng dần, dẫn đến viêm khớp, tràn dịch và đau mạn tính.
3 thói quen hằng ngày gây hại đầu gối hơn cả leo núi
Theo các bác sĩ chỉnh hình, ở người trung niên và cao tuổi, tổn thương khớp gối thường không đến từ vận động mạnh, mà từ những thói quen sau:
Ngồi quá lâu
Nhiều người cho rằng nghỉ ngơi nhiều sẽ tốt cho đầu gối, nhưng thực tế lại ngược lại. Khi ngồi lâu, khớp gối luôn ở trạng thái gập, khiến dịch khớp khó lưu thông, sụn không được nuôi dưỡng đầy đủ. Đồng thời, việc ít vận động khiến cơ chân yếu dần, giảm khả năng nâng đỡ khớp. Lâu dài, khớp mất ổn định, dễ bị mài mòn ngay cả khi thực hiện các động tác nhẹ.
Thường xuyên ngồi xổm
Ngồi xổm khi làm việc nhà như lau dọn, rửa rau là thói quen phổ biến. Tuy nhiên, tư thế này tạo áp lực lên khớp gối cao hơn nhiều lần so với trọng lượng cơ thể. Việc lặp lại động tác ngồi xuống – đứng lên liên tục còn khiến sụn bánh chè bị ma sát nhiều, làm tăng nguy cơ thoái hóa, tràn dịch khớp và viêm khớp gối mạn tính.
Ngồi bắt chéo chân
Thói quen bắt chéo chân tưởng chừng vô hại nhưng lại gây phân bố lực không đều lên khớp gối. Tư thế này có thể làm xoắn khớp, chèn ép dây chằng và sụn, ảnh hưởng đến tuần hoàn máu. Duy trì lâu dài không chỉ gây đau mà còn đẩy nhanh quá trình thoái hóa khớp.
Bác sĩ khuyến cáo: 4 cách đơn giản giúp bảo vệ đầu gối
Tổn thương sụn khớp gần như không thể phục hồi hoàn toàn, vì vậy phòng ngừa là yếu tố quan trọng nhất. Để bảo vệ đầu gối, các chuyên gia khuyến nghị:
- Tránh ngồi quá lâu: Không nên giữ một tư thế trong thời gian dài. Mỗi 30–40 phút nên đứng dậy, đi lại nhẹ nhàng hoặc thực hiện các động tác gập duỗi để giúp lưu thông dịch khớp.
- Hạn chế ngồi xổm: Thay vì ngồi xổm khi làm việc nhà, nên sử dụng ghế thấp để giảm áp lực lên khớp. Đồng thời, hạn chế các động tác đứng lên – ngồi xuống đột ngột.
- Ngồi đúng tư thế: Giữ hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, tránh bắt chéo chân hoặc ngồi lệch. Tư thế đúng giúp phân bổ lực đều lên khớp và giảm nguy cơ tổn thương.
- Tập luyện vừa phải: Các bài tập nhẹ như đi bộ chậm, nâng chân thẳng hoặc ngồi dựa tường giúp tăng cường cơ đùi – nhóm cơ quan trọng hỗ trợ khớp gối. Khi cơ khỏe, áp lực lên khớp sẽ được giảm bớt, từ đó hạn chế mài mòn.
Trường hợp của ông Chen cho thấy một sai lầm phổ biến: tránh hoàn toàn vận động vì sợ hại khớp. Trên thực tế, thiếu vận động kết hợp với thói quen sinh hoạt sai mới là nguyên nhân khiến khớp gối xuống cấp nhanh hơn. Duy trì vận động hợp lý, đồng thời điều chỉnh các thói quen hằng ngày mới là cách hiệu quả để bảo vệ khớp gối về lâu dài.
Theo Aboluowang
