Tuổi trung niên và nỗi lo không có khoản dự phòng
"Tôi năm nay 48 tuổi, làm công việc bình thường. Vợ chồng đều là người làm công ăn lương, thu nhập không cao, không có vốn kinh doanh hay các khoản đầu tư sinh lời lớn", chị Hong chia sẻ.
Giống như nhiều gia đình trung niên khác, chị từng sống trong tình trạng cuối tháng là tài khoản gần như về 0. Tiền kiếm được đều dành cho sinh hoạt, con cái, hiếu hỉ, thuốc men và hàng loạt khoản chi phát sinh khác.
Mọi thứ chỉ thay đổi sau một biến cố cách đây vài năm, khi mẹ chị phải nhập viện đột xuất. Khoản tiền viện phí ban đầu khiến cả gia đình lúng túng vì không có sẵn tiền mặt dự phòng. Chính trải nghiệm đó khiến chị quyết tâm thay đổi cách quản lý tài chính của mình.
Sau hơn một năm điều chỉnh thói quen chi tiêu, gia đình chị có thể duy trì khoản tiết kiệm tương đương khoảng 140-150 triệu đồng mỗi năm sau khi quy đổi từ mức tiết kiệm hơn 50.000 nhân dân tệ được đề cập trong câu chuyện.
Nguyên tắc thứ nhất: Tiết kiệm trước, chi tiêu sau
Sai lầm phổ biến của nhiều người là để toàn bộ thu nhập trong một tài khoản rồi chi tiêu tùy nhu cầu. Cuối tháng, số tiền còn lại mới được xem là tiết kiệm.
Theo chị Hong, cách làm hiệu quả hơn là đảo ngược quy trình.
Ngay khi nhận lương, gia đình chị chia toàn bộ thu nhập thành ba phần:
- 40% dành cho tiết kiệm bắt buộc.
- 50% dành cho chi phí sinh hoạt.
- 10% là quỹ dự phòng phát sinh.
Khoản tiết kiệm được chuyển ngay sang một tài khoản riêng, không liên kết với ứng dụng thanh toán hay mua sắm trực tuyến. Mục tiêu là giảm tối đa khả năng "tiện tay rút ra tiêu".
Cách làm này giúp việc tiết kiệm trở thành một khoản chi cố định giống như tiền điện, tiền nước hay tiền học của con.
Nhiều chuyên gia tài chính cá nhân cũng cho rằng tâm lý "tiêu trước rồi tiết kiệm phần còn lại" thường khiến người ta không bao giờ tích lũy được đáng kể. Ngược lại, việc tự động hóa khoản tiết kiệm ngay từ đầu sẽ tạo ra hiệu ứng tích lũy dài hạn hiệu quả hơn.
Nguyên tắc thứ hai: Cắt giảm những khoản chi làm hao mòn tài chính
Theo chia sẻ của chị Hong, những khoản khiến người trung niên mất tiền nhiều nhất đôi khi không phải tiền ăn uống hay hóa đơn điện nước mà là các chi phí mang tính "giữ thể diện".
Đó có thể là:
- Chi quá tay cho các dịp cưới hỏi, sinh nhật, hiếu hỉ.
- Liên tục nâng cấp điện thoại, quần áo, đồ điện tử dù đồ cũ vẫn dùng tốt.
- Mua hàng giảm giá chỉ vì thấy rẻ.
- Chi tiền cho thực phẩm chức năng hoặc các sản phẩm chăm sóc sức khỏe chưa thực sự cần thiết.
Trước đây, chị Hong từng dành một khoản đáng kể mỗi năm cho các buổi tụ họp, quà tặng xã giao và những món đồ mua theo cảm hứng. Khi bắt đầu đặt ra giới hạn cụ thể cho từng khoản, tổng chi phí giảm xuống đáng kể mà chất lượng cuộc sống gần như không thay đổi.
Đặc biệt, chị áp dụng nguyên tắc đơn giản: Chỉ mua khi thực sự cần, không mua vì đang giảm giá.
Đây cũng là một trong những "cái bẫy tiêu dùng" phổ biến nhất hiện nay. Nhiều người cảm thấy mình đang tiết kiệm khi săn khuyến mãi, nhưng thực chất lại đang chi tiền cho những thứ vốn không nằm trong nhu cầu ban đầu.
Nguyên tắc thứ ba: Tăng thu nhập từ những nguồn nhỏ nhưng ổn định
Theo chị, chỉ tiết kiệm thôi là chưa đủ. Muốn cải thiện tài chính nhanh hơn, cần tìm cách tăng thêm nguồn thu.
Tuy nhiên, thay vì lao vào các kênh đầu tư rủi ro hoặc những lời mời gọi làm giàu nhanh chóng, anh chọn những công việc đơn giản và ít rủi ro hơn.
Một số nguồn thu phụ mà chị Hong duy trì gồm:
- Bán đồ cũ không còn sử dụng.
- Làm thêm các công việc ngắn hạn vào cuối tuần.
- Nhận các công việc thủ công đơn giản tại nhà.
- Bán lượng rau, trứng hoặc thực phẩm tự làm dư thừa cho hàng xóm và người quen.
Mỗi nguồn thu riêng lẻ không lớn, nhưng cộng dồn lại có thể mang về thêm vài triệu đồng mỗi tháng.
Quan trọng hơn, toàn bộ số tiền kiếm thêm đều được chuyển thẳng vào tài khoản tiết kiệm thay vì hòa chung với chi tiêu thường ngày.
Ba sai lầm khiến nhiều người tiết kiệm mãi vẫn không có tiền
Sau nhiều năm loay hoay với chuyện tài chính, chị Hong cho rằng có ba sai lầm phổ biến khiến nhiều gia đình trung niên khó tích lũy:
1. Chỉ chăm chăm cắt giảm chi tiêuViệc thắt lưng buộc bụng có giới hạn. Nếu chỉ cắt giảm mà không tìm cách tăng thu nhập, khả năng tích lũy sẽ rất chậm.
2. Để tiền tiết kiệm lẫn với tiền chi tiêuKhi khoản tiết kiệm nằm chung trong tài khoản thanh toán hằng ngày, nguy cơ "rút tạm rồi quên hoàn lại" là rất cao.
3. Xem nhẹ các khoản chi nhỏMột ly trà sữa, vài món đồ giảm giá hay những đơn hàng trực tuyến vài chục nghìn đồng tưởng như không đáng kể. Nhưng khi lặp lại liên tục trong nhiều tháng, tổng số tiền thất thoát có thể lên tới hàng chục triệu đồng mỗi năm.
Điều quý nhất không phải số tiền tiết kiệm được
Sau tuổi 48, điều khiến chị Hong hài lòng nhất không phải con số trong tài khoản tăng lên bao nhiêu, mà là cảm giác an tâm.
Chị không còn quá lo lắng mỗi khi gia đình có việc đột xuất. Không còn cảm giác mất ngủ vì sợ một khoản viện phí bất ngờ hay nguy cơ thất nghiệp.
"Tuổi trung niên, sự an toàn lớn nhất không phải là điện thoại đời mới, quần áo hàng hiệu hay những bữa ăn sang trọng. Đó là việc biết rằng mình có một khoản dự phòng đủ để ứng phó với biến cố", chị chia sẻ.
