Mẹ chồng tôi sống ở nông thôn. Bà năm nay 60 tuổi, cả đời làm nông và hiện sống một mình trong ngôi nhà cũ ở làng. Sau khi nghỉ lao động, mỗi tháng bà chỉ có khoảng 1,7 triệu đồng .
Nghe con số ấy, nhiều người sẽ nghĩ: "Sống sao nổi?". Nhưng thực tế lại hoàn toàn khác.
Ngược lại, mẹ tôi ở thành phố đã nghỉ hưu từ cơ quan nhà nước. Lương hưu mỗi tháng gần 10 triệu đồng . Tuy vậy, bà thường nói một câu khiến tôi giật mình:
"Tiền lương hưu tháng nào cũng hết sạch".
Hai con số: 1,7 triệu và 10 triệu . Một người sống dư dả, một người vẫn thấy thiếu.
Khoảng cách đó khiến tôi bắt đầu nhìn lại một câu hỏi quen thuộc: Bao nhiêu tiền là đủ cho tuổi già?
Sau nhiều lần quan sát và trò chuyện với cả hai người mẹ, tôi nhận ra ba điều rất đáng suy nghĩ.
1. Chi phí tuổi già phụ thuộc rất lớn vào môi trường sống
Ở quê, chi tiêu của mẹ chồng tôi cực kỳ đơn giản.
Nhà là nhà tự xây từ nhiều năm trước nên không có tiền thuê. Rau củ phần lớn trồng trong vườn. Thịt cá mua ở chợ làng với giá rẻ. Điện nước mỗi tháng chỉ vài chục nghìn.
Bà từng đưa cho chúng tôi cuốn sổ ghi chi tiêu:
| Khoản chi | Số tiền/tháng (VNĐ) |
|---|---|
| Điện nước | ~120.000 |
| Thực phẩm mua thêm | ~600.000 |
| Thuốc men lặt vặt | ~200.000 |
| Chi tiêu khác | ~200.000 |
Tổng cộng khoảng 1,1 - 1,3 triệu đồng.
Ngay cả khi chúng tôi gửi thêm tiền, bà cũng khó tiêu hết.
Cuộc sống của bà xoay quanh vài việc rất quen thuộc: chăm vườn, nấu ăn, nói chuyện với hàng xóm, thỉnh thoảng chơi mạt chược cho vui.
Không có nhiều hoạt động tốn tiền.
Trong khi đó, mẹ tôi ở thành phố lại có một vòng xã hội hoàn toàn khác.
Bạn bè cũ thường rủ nhau:
- đi du lịch 3–5 ngày
- học lớp khiêu vũ, nhiếp ảnh
- ăn uống gặp mặt
- mua đồ chăm sóc sức khỏe
Một chuyến du lịch có thể tốn 4–6 triệu đồng. Một lớp học vài tháng tốn 2–3 triệu đồng.
Nếu cộng tất cả các khoản chi tiêu nhỏ lẻ, tiền lương hưu 10 triệu đồng/tháng gần như không còn dư.
Điều này cho thấy một thực tế: Chi phí tuổi già không chỉ phụ thuộc vào tiền, mà còn phụ thuộc vào môi trường xã hội mà bạn đang sống.
2. Người có thế giới nội tâm phong phú thường ít tốn tiền hơn
Nhiều người nghĩ rằng nghỉ hưu phải đi du lịch, tham gia hoạt động, học lớp này lớp kia mới là sống "đúng nghĩa".
Nhưng không phải ai cũng thật sự thích những điều đó.
Có lần tôi hỏi mẹ:
"Điều mẹ muốn làm nhất khi nghỉ hưu là gì?"
Bà suy nghĩ rất lâu rồi trả lời:
"Chỉ cần có vài người bạn đánh mạt chược vui vẻ là được."
Nhưng ở thành phố, rất khó tìm được những mối quan hệ giản dị như vậy. Vì thế bà tham gia nhiều hoạt động chỉ để đỡ cảm thấy cô đơn.
Trong khi đó, mẹ chồng tôi lại hoàn toàn khác.
Niềm vui của bà rất đơn giản:
- chăm mảnh vườn nhỏ
- trồng rau
- trò chuyện với hàng xóm
- chơi mạt chược buổi chiều
Ngày nào cũng gần giống nhau, nhưng bà vẫn thấy thoải mái.
Điều khiến tôi nhận ra là:
Người có sở thích đơn giản và ổn định thường ít phải dùng tiền để lấp đầy thời gian.
Ngược lại, khi cuộc sống thiếu những niềm vui tự nhiên, chúng ta dễ phải "mua" thêm trải nghiệm bằng tiền.
3. Sức khỏe quyết định rất nhiều đến chi tiêu tuổi già
Một yếu tố quan trọng nữa là sức khỏe.
Mẹ chồng tôi cả đời làm nông nên vẫn quen vận động mỗi ngày. Bà trồng rau, xới đất, đi lại nhiều. Nhờ vậy sức khỏe khá ổn định.
Mỗi năm bà chỉ đi bệnh viện 2–3 lần. Chi phí y tế không đáng kể.
Trong khi đó, mẹ tôi sống ở thành phố nhiều năm với công việc văn phòng. Ít vận động, thường xuyên ngồi lâu nên có nhiều vấn đề sức khỏe như đau cổ, đau lưng, mất ngủ.
Bà phải khám sức khỏe định kỳ, mua nhiều thuốc bổ và thực phẩm chức năng. Những khoản chi này không hề nhỏ.
Một bác sĩ từng nói với tôi một câu rất thẳng:
"Tiền y tế tuổi già thường đến từ lối sống khi còn trẻ". Nếu sức khỏe tốt, chi tiêu sẽ nhẹ hơn rất nhiều.
Tuổi già không chỉ là câu chuyện tiền bạc
Trước đây tôi luôn nghĩ rằng tiền càng nhiều thì tuổi già càng dễ sống.
Nhưng câu chuyện của hai người mẹ khiến tôi hiểu ra một điều khác.
Chất lượng cuộc sống khi nghỉ hưu phụ thuộc vào ba yếu tố quan trọng:
- Môi trường sống và chi phí sinh hoạt
- Sở thích và đời sống tinh thần
- Sức khỏe và thói quen vận động
Tiền rất quan trọng, nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định sự an nhàn của tuổi già.
Một người có 10 triệu mỗi tháng vẫn có thể thấy thiếu. Một người có 2 triệu mỗi tháng vẫn có thể sống bình yên.
Có lẽ bài toán chuẩn bị cho tuổi già không chỉ là tiết kiệm bao nhiêu tiền, mà còn là:
- xây dựng lối sống lành mạnh
- duy trì những niềm vui giản dị
- và tìm được một môi trường sống khiến mình cảm thấy thoải mái
Bởi cuối cùng, điều quyết định cuộc sống khi về già không chỉ nằm trong tài khoản ngân hàng, mà còn nằm trong cách chúng ta sống mỗi ngày từ bây giờ.
